Σαν σήμερα το 1945, ο Αδόλφος Χίτλερ δίνει τέλος στη ζωή του στο Führerbunker, το περίφημο υπόγειο καταφύγιο κάτω από την Καγκελαρία του Ράιχ στο Βερολίνο. Δίπλα του βρισκόταν η Εύα Μπράουν, την οποία είχε παντρευτεί λίγες ώρες νωρίτερα. Ο θάνατός τους σημειώθηκε ενώ ο Κόκκινος Στρατός προέλαυνε στο κέντρο της γερμανικής πρωτεύουσας και η ήττα της ναζιστικής Γερμανίας ήταν πλέον αναπόφευκτη.
Τους τελευταίους μήνες του πολέμου, ο Χίτλερ είχε αποσυρθεί στο καταφύγιό του, από όπου συνέχιζε να δίνει εντολές και να συναντά στενούς συνεργάτες του. Η πραγματικότητα στο μέτωπο, ωστόσο, είχε ήδη ανατρέψει κάθε δυνατότητα στρατιωτικής αναστροφής. Οι σοβιετικές δυνάμεις είχαν περικυκλώσει το Βερολίνο, ενώ η ναζιστική ηγεσία λειτουργούσε πλέον σε συνθήκες απομόνωσης και κατάρρευσης.
Στις 29 Απριλίου, ο Χίτλερ παντρεύτηκε την Εύα Μπράουν μέσα στο καταφύγιο. Την ίδια ημέρα υπαγόρευσε την πολιτική και προσωπική του διαθήκη. Σε αυτήν όριζε τον ναύαρχο Καρλ Ντένιτς ως αρχηγό του κράτους και τον Γιόζεφ Γκέμπελς ως καγκελάριο, επιχειρώντας να αφήσει πίσω του μια τυπική διαδοχή εξουσίας, σε ένα καθεστώς που ήδη κατέρρεε.
Την επόμενη ημέρα, ο Χίτλερ και η Μπράουν αποσύρθηκαν στον ιδιωτικό τους χώρο. Σύμφωνα με την επικρατέστερη ιστορική εκδοχή, η Μπράουν πέθανε από κυάνιο, ενώ ο Χίτλερ αυτοπυροβολήθηκε. Ορισμένες πηγές αναφέρουν ότι ενδέχεται να χρησιμοποίησε και κυάνιο, όμως αυτό διατυπώνεται με επιφύλαξη. Προηγουμένως, είχε δοκιμαστεί δηλητήριο στη σκυλίτσα του, Μπλόντι, γεγονός που αποτυπώνει το κλίμα των τελευταίων ωρών στο καταφύγιο.
Μετά τον θάνατό τους, τα σώματα του Χίτλερ και της Μπράουν μεταφέρθηκαν στον κήπο της Καγκελαρίας και κάηκαν, σύμφωνα με τις εντολές του. Η πράξη αυτή είχε στόχο να αποτρέψει την έκθεση της σορού του από τους αντιπάλους του, σε μια περίοδο κατά την οποία το Βερολίνο βρισκόταν ήδη υπό σοβιετικό έλεγχο.
Ο θάνατος του Χίτλερ σφράγισε την πολιτική κατάρρευση του Γ’ Ράιχ. Λίγες ημέρες αργότερα, η Γερμανία παραδόθηκε άνευ όρων στους Συμμάχους, βάζοντας τέλος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο στην Ευρώπη. Το γεγονός έμεινε στην ιστορία όχι ως προσωπικό τέλος ενός ηγέτη, αλλά ως η τελευταία πράξη ενός καθεστώτος που προκάλεσε πόλεμο, κατοχή, γενοκτονία και ανυπολόγιστη καταστροφή.
Όσα έγιναν σαν σήμερα στην Ελλάδα και τον κόσμο
311: Ο αυτοκράτορας Γαλέριος εκδίδει το Διάταγμα της Ανεξιθρησκίας, με το οποίο τερματίζονται οι διώξεις κατά των χριστιανών στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία. Το διάταγμα δεν καθιστά τον χριστιανισμό επίσημη θρησκεία, αλλά επιτρέπει στους χριστιανούς να λατρεύουν νόμιμα, υπό τον όρο να προσεύχονται για την ασφάλεια του κράτους. Αποτελεί κρίσιμο βήμα πριν από το Διάταγμα των Μεδιολάνων το 313.
1789: Ο Τζορτζ Ουάσινγκτον ορκίζεται στη Νέα Υόρκη ως ο πρώτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών. Η ορκωμοσία του σηματοδοτεί την έναρξη λειτουργίας της νέας ομοσπονδιακής κυβέρνησης μετά την υιοθέτηση του Συντάγματος. Η προεδρία του διαμόρφωσε βασικά πρότυπα για τον θεσμό.
1803: Οι Ηνωμένες Πολιτείες ολοκληρώνουν την Αγορά της Λουιζιάνας από τη Γαλλία του Ναπολέοντα. Με τίμημα 15 εκατομμύρια δολάρια, η χώρα υπερδιπλασιάζει σχεδόν την έκτασή της και ανοίγει τον δρόμο για τη δυτική της επέκταση. Η συμφωνία θεωρείται μία από τις σημαντικότερες γεωπολιτικές κινήσεις του 19ου αιώνα.
1825: Ο ελληνικός στόλος, με επικεφαλής τον Ανδρέα Μιαούλη, επιχειρεί κατά του οθωμανικού στόλου στη Μεθώνη. Οι πυρπολητές Ανδρέας Πιπίνος και Γεώργιος Πολίτης συμμετέχουν στην επίθεση, κατά την οποία καταστρέφονται εχθρικά πλοία και πυριτιδαποθήκη στην ξηρά. Η επιχείρηση εντάσσεται στις σημαντικές ναυτικές δράσεις της Ελληνικής Επανάστασης.
1841: Η νεοσύστατη Εθνική Τράπεζα εκδίδει το πρώτο της χαρτονόμισμα, ονομαστικής αξίας 500 δραχμών. Η κυκλοφορία του συνδέεται με τη συγκρότηση του τραπεζικού συστήματος του ελληνικού κράτους. Αποτυπώνει την προσπάθεια οικονομικής οργάνωσης λίγα χρόνια μετά την ανεξαρτησία.
1897: Ο Τζόζεφ Τζον Τόμσον παρουσιάζει στο Βασιλικό Ινστιτούτο του Λονδίνου τα συμπεράσματά του για την ύπαρξη του ηλεκτρονίου. Η ανακάλυψη του υποατομικού σωματιδίου ανέτρεψε την εικόνα του ατόμου ως αδιαίρετης μονάδας. Υπήρξε καθοριστική για τη σύγχρονη φυσική και τη μελέτη της δομής της ύλης.
1945: Ο Αδόλφος Χίτλερ και η Εύα Μπράουν αυτοκτονούν στο υπόγειο καταφύγιο της Καγκελαρίας στο Βερολίνο. Η αυτοκτονία τους γίνεται ενώ ο Κόκκινος Στρατός βρίσκεται πλέον μέσα στη γερμανική πρωτεύουσα. Το γεγονός προαναγγέλλει την οριστική κατάρρευση του ναζιστικού καθεστώτος και το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη.
1947: Κατά τη διάρκεια του Εμφυλίου Πολέμου, ομάδα της ΟΠΛΑ επιτίθεται με χειροβομβίδες σε λεωφορείο της Πολεμικής Αεροπορίας στη Θεσσαλονίκη. Από την επίθεση σκοτώνονται αεροπόροι και τραυματίζονται αρκετοί ακόμη, σε ένα επεισόδιο που εντάσσεται στο κλίμα ακραίας πολιτικής βίας της περιόδου. Το περιστατικό έμεινε ως μία από τις αιματηρές ενέργειες μέσα στον αστικό χώρο.
1954: Ισχυρός σεισμός πλήττει την περιοχή των Σοφάδων Καρδίτσας. Η δόνηση, μεγέθους περίπου 7 Ρίχτερ, προκαλεί δεκάδες θύματα, τραυματισμούς και εκτεταμένες καταστροφές σε χωριά της Θεσσαλίας. Το γεγονός καταγράφεται ανάμεσα στους σοβαρούς μεταπολεμικούς σεισμούς στην Ελλάδα.
1971: Ο φοιτητής Νίκος Ρουκουνάκης αυτοπυρπολείται στην πανεπιστημιούπολη του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Η πράξη του έγινε ως ακραία μορφή διαμαρτυρίας κατά της δικτατορίας. Ο θάνατός του παραμένει λιγότερο γνωστό, αλλά βαρύ επεισόδιο της αντιδικτατορικής αντίστασης.
1975: Οι δυνάμεις του Βόρειου Βιετνάμ και των Βιετκόνγκ καταλαμβάνουν τη Σαϊγκόν, ενώ ολοκληρώνεται η αποχώρηση των Αμερικανών. Η πτώση της πόλης σηματοδοτεί το τέλος του Πολέμου του Βιετνάμ και την ήττα των ΗΠΑ σε μια σύγκρουση που διήρκεσε περίπου δύο δεκαετίες. Λίγο αργότερα, η χώρα ενοποιείται υπό κομμουνιστική διοίκηση.
1982: Στην Ελλάδα αναγνωρίζεται με νόμο η Εθνική Αντίσταση. Η ρύθμιση αποτέλεσε σημαντική πολιτική και συμβολική τομή, καθώς ενέταξε επισήμως στο εθνικό αφήγημα οργανώσεις και αγωνιστές που είχαν μείνει επί δεκαετίες στο περιθώριο λόγω του Εμφυλίου. Η αναγνώριση συνδέθηκε με την προσπάθεια υπέρβασης των μετεμφυλιακών διαχωρισμών.
1993: Το CERN ανακοινώνει ότι οι τεχνολογίες του Παγκόσμιου Ιστού θα διατίθενται ελεύθερα. Η απόφαση επέτρεψε τη μαζική εξάπλωση του World Wide Web χωρίς τέλη χρήσης ή περιοριστικές άδειες. Θεωρείται κομβική στιγμή για τη διαμόρφωση του σύγχρονου διαδικτύου.
1999: Στα Καμένα Βούρλα σημειώνεται πολύνεκρη τραγωδία μετά από σύγκρουση Ι.Χ. με βυτιοφόρο. Όταν έφτασαν στο σημείο πυροσβέστες για την επιχείρηση, το βυτιοφόρο εξερράγη, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν τέσσερις από αυτούς. Το δυστύχημα ανέδειξε τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν τα σώματα πρώτης επέμβασης σε τροχαία με επικίνδυνα φορτία.
2021: Στο όρος Μερόν του Ισραήλ, 45 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους σε συνωστισμό κατά τη διάρκεια θρησκευτικού προσκυνήματος υπερορθόδοξων Εβραίων. Εκατοντάδες είχαν συγκεντρωθεί για τον εορτασμό του Λαγκ ΜπαΟμέρ, όταν προκλήθηκε πανικός σε στενό πέρασμα. Η τραγωδία καταγράφηκε ως μία από τις σοβαρότερες καταστροφές σε καιρό ειρήνης στην ιστορία του Ισραήλ.
Γεννήσεις
1916 – Κλοντ Σάνον, αμερικανός μαθηματικός και ηλεκτρολόγος μηχανικός, θεωρούμενος πατέρας της θεωρίας της πληροφορίας· έθεσε τα θεμέλια της σύγχρονης ψηφιακής εποχής, της τηλεπικοινωνίας και των υπολογιστών.
1948 – Αλέξανδρος Ωνάσης, έλληνας κοσμικός, γιος του μεγιστάνα Αριστοτέλη Ωνάση, με σύντομη αλλά πολυσυζητημένη ζωή· ο πρόωρος θάνατός του σε αεροπορικό δυστύχημα αποτέλεσε τραγικό σημείο καμπής για την οικογένεια Ωνάση.
1955 – Δήμητρα Λιάνη, ελληνίδα, γνωστή ως η τρίτη σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου· αποτέλεσε αμφιλεγόμενη προσωπικότητα στην πολιτική και κοινωνική ζωή της μεταπολιτευτικής Ελλάδας.
1956 – Λαρς φον Τρίερ, δανός σκηνοθέτης και σεναριογράφος, από τους πιο ανατρεπτικούς δημιουργούς του σύγχρονου σινεμά, με ταινίες όπως «Breaking the Waves», «Dancer in the Dark» και «Melancholia», που προκάλεσαν ενθουσιασμό και διχασμό.
1981 – Σάκης Τανιμανίδης, έλληνας παρουσιαστής και παραγωγός, γνωστός από την εκπομπή «World Party» και την παρουσίασή του στο «Survivor», με έντονη παρουσία στην τηλεόραση και τα social media.
1982 – Κίρστεν Ντανστ, αμερικανίδα ηθοποιός, που έγινε γνωστή από μικρή ηλικία με το «Interview with the Vampire» και πρωταγωνίστησε σε ταινίες όπως «Spider-Man», «Melancholia» και «The Power of the Dog», για το οποίο έλαβε υποψηφιότητα για Όσκαρ.
Θάνατοι
1983 – Μάντι Γουότερς, αμερικανός τραγουδιστής, κιθαρίστας και συνθέτης, θεμελιωτής του ηλεκτρικού Chicago blues, με τεράστια επίδραση στην εξέλιξη της ροκ και της μπλουζ μουσικής· καλλιτέχνες όπως οι Rolling Stones και ο Eric Clapton αναγνωρίζουν την επιρροή του στο έργο τους.
1989 – Σέρτζιο Λεόνε, ιταλός σκηνοθέτης, από τους πρωτοπόρους του σπαγκέτι γουέστερν, με εμβληματικά έργα όπως «Ο καλός, ο κακός και ο άσχημος» και «Κάποτε στη Δύση», που επηρέασαν καθοριστικά το παγκόσμιο σινεμά.
2000 – Βασίλης Γεωργιάδης, έλληνας σκηνοθέτης, δύο φορές υποψήφιος για Όσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας με τα έργα «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο» και «Τα κόκκινα φανάρια», σημαντική φυσιογνωμία του ελληνικού κινηματογράφου.
2011 – Λάκης Σάντας, έλληνας αντιστασιακός, που μαζί με τον Μανώλη Γλέζο κατέβασαν τη γερμανική σημαία από την Ακρόπολη τη νύχτα της 30ής προς 31 Μαΐου 1941, σύμβολο της Εθνικής Αντίστασης κατά της Κατοχής.
2011 – Ερνέστο Σάμπατο, αργεντινός συγγραφέας και διανοούμενος, με εμβληματικά μυθιστορήματα όπως «Το τούνελ» και «Περί ηρώων και τάφων», που συνδύασαν υπαρξιακό στοχασμό και πολιτική μαρτυρία.
