Σαν σήμερα 19 Μαΐου: Η Γενοκτονία των Ποντίων και ο ξεριζωμός ενός ελληνισμού τριών χιλιάδων χρόνων

Πρόσθεσε το Newsbeast στις προτεινόμενες πηγές σου στη Google

Στις 19 Μαΐου τιμάται η Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου, μία από τις πιο τραυματικές σελίδες της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Η ημερομηνία συνδέεται με την απόβαση του Μουσταφά Κεμάλ στη Σαμψούντα, το 1919, γεγονός που σηματοδότησε τη δεύτερη και πιο άγρια φάση των διωγμών κατά του ποντιακού ελληνισμού.

Ο Πόντος δεν ήταν μια τυχαία γεωγραφική περιοχή για τον ελληνισμό. Από την αρχαιότητα, στις ακτές και στην ενδοχώρα του Εύξεινου Πόντου αναπτύχθηκαν σημαντικά ελληνικά κέντρα, όπως η Σινώπη, η Αμισός, η Τραπεζούντα, η Κερασούντα, η Αμάσεια, η Αργυρούπολη και τα Σούρμενα. Αρχαιολογικά ευρήματα τοποθετούν την παρουσία των Ελλήνων στον Πόντο πριν από το 1000 π.Χ., ενώ οι πόλεις αυτές συνδέθηκαν με εμπορική, πολιτιστική και θρησκευτική δραστηριότητα αιώνων.

Με την είσοδο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο στο πλευρό των Κεντρικών Δυνάμεων, ξεκίνησαν τα προβλήματα για τους χριστιανικούς πληθυσμούς. Οι άνδρες επιστρατεύθηκαν στα τάγματα εργασίας ενώ γυναίκες, παιδιά και ηλικιωμένοι οδηγήθηκαν σε εκτοπίσεις, κακουχίες και πορείες θανάτου. Παράλληλα, άτακτες ομάδες, οι Τσέτες, δρούσαν στα μετόπισθεν, σκορπώντας τρόμο σε ελληνικούς και αρμενικούς πληθυσμούς.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον αναπτύχθηκε και το ποντιακό αντάρτικο, σε μια προσπάθεια αυτοάμυνας και προστασίας των άμαχων πληθυσμών από σφαγές, λεηλασίες και εκτοπίσεις. Η ένοπλη αντίσταση των Ποντίων συνεχίστηκε μέχρι το 1924. Σε αρκετές περιοχές οι αντάρτες κατάφεραν να σώσουν γυναικόπαιδα και ηλικιωμένους ενώ οι απώλειες και οι θυσίες ήταν πολλές και βαριές.

Το 1918, μετά την ήττα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στον πόλεμο, αναπτερώθηκαν οι ελπίδες για τη δημιουργία ανεξάρτητης Ποντιακής Δημοκρατίας. Το ποντιακό ζήτημα πέρασε από διαπραγματεύσεις και διπλωματικές διεργασίες, όμως η Μικρασιατική Καταστροφή και η νέα πραγματικότητα στην περιοχή οδήγησαν στο τέλος αυτού του ονείρου.

Η 19η Μαΐου 1919 σηματοδοετεί την άφιξη του Κεμάλ στη Σαμψούντα και τη δεύτερη και σκληρότερη φάση των διωγμών.

Ο απολογισμός υπήρξε βαρύς. Υπολογίζεται ότι περίπου 350.000 Ελληνοπόντιοι έχασαν τη ζωή τους, ενώ εκατοντάδες χιλιάδες οδηγήθηκαν στην προσφυγιά. Όσοι διασώθηκαν κατέφυγαν στην Ελλάδα, στον Καύκασο, στη νότια Ρωσία και σε άλλες περιοχές, κουβαλώντας μαζί τους μνήμες βίας, απώλειας και ξεριζωμού. Κατά την άφιξή τους στην Ελλάδα, πολλοί πέρασαν από καταυλισμούς και χώρους καραντίνας στη Μακρόνησο, τον Πειραιά, τη Θεσσαλονίκη, την Πάτρα, την Κόρινθο και αλλού.

Το 1994, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Μικρασιατικού Πόντου και καθιέρωσε τη 19η Μαΐου ως Ημέρα Μνήμης.

Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο

1536: Η Άννα Μπολέιν, δεύτερη σύζυγος του Ερρίκου Η’ της Αγγλίας, αποκεφαλίζεται για μοιχεία, προδοσία και αιμομιξία.

1822: Διεξάγεται ναυμαχία στα ανοιχτά της Χίου ανάμεσα σε ελληνικά πλοία υπό τους Μιαούλη, Τσαμαδό και Σαχτούρη και τον τουρκικό στόλο. Αν και αμφίρροπη, η ναυμαχία ενίσχυσε το ηθικό των Ελλήνων λίγο μετά τη Σφαγή της Χίου.

1848: Το Μεξικό επικυρώνει τη Συνθήκη Γουαδελούπης Χιντάλγκο, με την οποία τερματίζεται ο Αμερικανομεξικανικός Πόλεμος. Με τη συμφωνία, οι Ηνωμένες Πολιτείες αποκτούν τεράστιες εκτάσεις, ανάμεσά τους την Καλιφόρνια, τη Νεβάδα και τη Γιούτα, διαμορφώνοντας σε μεγάλο βαθμό τον σημερινό χάρτη των ΗΠΑ.

1919: Ο Κεμάλ Ατατούρκ αποβιβάζεται στη Σαμψούντα, ξεκινώντας τη δεύτερη και πιο βίαιη φάση της Γενοκτονίας των Ποντίων. Πάνω από 350.000 Έλληνες χάνουν τη ζωή τους με μεθόδους εξόντωσης, εκτοπισμών και βασανιστηρίων. Η 19η Μαΐου ανακηρύχθηκε το 1994 από τη Βουλή των Ελλήνων ως Ημέρα Μνήμης.

1960: Στο Φεστιβάλ Καννών, η Μελίνα Μερκούρη βραβεύεται για την ερμηνεία της στο «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασσέν, μοιραζόμενη το βραβείο γυναικείας ερμηνείας με τη Ζαν Μορό. Την ίδια χρονιά, η «Γλυκιά Ζωή» του Φεντερίκο Φελίνι κερδίζει τον Χρυσό Φοίνικα, ενώ η διεθνής αναγνώριση της Μερκούρη δίνει νέα προβολή στον ελληνικό κινηματογράφο.

1961: Το σοβιετικό Venera 1 γίνεται η πρώτη ανθρώπινη κατασκευή που περνά κοντά από άλλον πλανήτη, την Αφροδίτη. Το σκάφος είχε χάσει την επαφή με τη Γη πριν από την προσέγγιση και δεν μετέδωσε επιστημονικά δεδομένα, όμως η αποστολή έμεινε ως ορόσημο στην ιστορία της διαστημικής εξερεύνησης.

1962: Η Μέριλιν Μονρόε τραγουδά αισθησιακά το «Happy Birthday» προς τιμήν του προέδρου των ΗΠΑ, Τζον Κένεντι, στο πάρτι γενέθλιων του.

1971: Πραγματοποιείται στο Στάδιο Καραϊσκάκη ο πρώτος τελικός ευρωπαϊκής διοργάνωσης επί ελληνικού εδάφους, με την Τσέλσι και τη Ρεάλ Μαδρίτης να αναδεικνύονται ισόπαλες 1-1 στον τελικό του Κυπέλλου Κυπελλούχων.

1973: Ο αντιπρόεδρος της χούντας Νικόλαος Μακαρέζος επισκέπτεται επίσημα την Κίνα και συναντά τον Μάο Τσε Τουνγκ, επιδίδοντας μήνυμα του δικτάτορα Παπαδόπουλου. Η επίσκεψη αποτυπώνει τις διεθνείς προσπάθειες νομιμοποίησης του καθεστώτος.

1975: Ο Τίμο Τσανλάιτερ της ΑΕΚ υποστηρίζει σε συνέντευξή του ότι πολλά ποδοσφαιρικά παιχνίδια στην Ελλάδα είναι στημένα.

1978: Οι Dire Straits κυκλοφορούν το πρώτο τους single «Sultans of Swing», ηχογραφημένο με μόλις 120 δολάρια. Το κομμάτι θα τους εκτοξεύσει στην παγκόσμια σκηνή της ροκ μουσικής.

1979: Ο Έρικ Κλάπτον παντρεύεται την πρώην σύζυγο του Τζορτζ Χάρισον, Πάτι Μπόιντ. Είναι η περίφημη «Λέιλα» του ομώνυμου και πολύ διάσημου τραγουδιού. Στο γαμήλιο πάρτι και σε μια αυτοσχέδια σκηνή που στήνεται, παίζουν μαζί οι Πολ Μακάρτνεϊ, Τζορτζ Χάρισον, Ρίνγκο Σταρ, Έρικ Κλάπτον και Μικ Τζάγκερ.

1991: Οι Κροάτες ψηφίζουν μαζικά υπέρ της ανεξαρτησίας από τη Γιουγκοσλαβία. Πρόκειται για την αρχή της διάλυσης της χώρας και των πολέμων που ακολούθησαν στα Βαλκάνια.

1997: Σοβαρά επεισόδια με τραυματισμούς και συλλήψεις σημειώνονται στη Λευκωσία, όταν ομάδα διαδηλωτών, που συμμετέχει σε εκδήλωση διαμαρτυρίας, επιχειρεί να μεταβεί στον κατεχόμενο τομέα της πόλης, όπου εκείνη την ώρα δίνουν συναυλία ο Σάκης Ρουβάς και ο Τούρκος συνάδελφός του, Μουράτ Κουτ, στο πλαίσιο των προσπαθειών του ΟΗΕ για επαναπροσέγγιση των δύο κοινοτήτων της Κύπρου.

2012: Η Τσέλσι κατακτά το πρώτο Champions League της ιστορίας της, νικώντας την Μπάγερν Μονάχου στα πέναλτι. Ήταν μία από τις πιο δραματικές αναμετρήσεις στην ιστορία της διοργάνωσης.

2018: Πραγματοποιείται ο γάμος του πρίγκιπα Χάρι και της Μέγκαν Μαρκλ στο Κάστρο του Ουίνδσορ. Το γεγονός παρακολούθησαν εκατομμύρια τηλεθεατές σε όλο τον κόσμο και αποτέλεσε ορόσημο για τη σύγχρονη εικόνα της βρετανικής μοναρχίας.

Γεννήσεις

Θάνατοι

Εορτολόγιο

Αγαμέμνων, Μέμνων, Μεμνία, Πατρίκιος, Πατρικία

Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι

Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου
Παγκόσμια Ημέρα Ιδιοπαθών Φλεγμονωδών Νόσων του Εντέρου
Παγκόσμια Ημέρα Οικογενειακού Ιατρού