Στις 17 Μαΐου 1934, η βαρόνη Δωροθέα ντε Ροπ, όπως ήταν γνωστή στον Τύπο της εποχής, βρίσκεται νεκρή στην παραλιακή ζώνη του Αγίου Κοσμά, με τραύμα από πυροβόλο όπλο. Γύρω από τον θάνατο της μυστηριώδους, νεαρής αριστοκράτισσας από τη Βαλτική, αναπτύχθηκε ένα σκοτεινό πλέγμα από φήμες, ερωτικές σχέσεις, διπλωματικές επαφές και υποψίες κατασκοπείας αν και η επίσημη εκδοχή έκανε λόγο για αυτοκτονία.
Η Δωροθέα ντε Ροπ είχε φτάσει στην Ελλάδα το 1933, μέσω Αλβανίας, με κανονικό διαβατήριο. Σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, ήταν διαζευγμένη σύζυγος του Λετονού βαρώνου Πέτερ ντε Ροπ, ενώ η παρουσία της στην Αθήνα και στην Κηφισιά δεν πέρασε απαρατήρητη: ήταν νέα, εύπορη, κοσμοπολίτισσα και κινούνταν σε κύκλους όπου διασταυρώνονταν διπλωματία, υψηλή κοινωνία και πολιτικές ίντριγκες.
Ο Τύπος της εποχής συνέδεσε το όνομά της με την αυλή του βασιλιά της Αλβανίας Αχμέτ Ζώγου, αλλά και με τον Κεμάλ Βέη Μεσαρέ, αξιωματούχο της αλβανικής αυλής που αργότερα βρέθηκε στην Αθήνα ως διπλωματικός εκπρόσωπος της χώρας του. Σύμφωνα με την αφήγηση που κυριάρχησε τότε, η Δωροθέα είχε ακολουθήσει τον Μεσαρέ στην Ελλάδα, ελπίζοντας ότι εκείνος θα ανταποκρινόταν στον έρωτά της. Εκείνος, όμως, φέρεται να απομακρύνθηκε, πιθανότατα υπό το βάρος των πολιτικών και διπλωματικών πιέσεων που περιέβαλλαν την υπόθεση.
Στην Ελλάδα, η βαρόνη έμεινε αρχικά στην Κηφισιά και αργότερα σε πανσιόν στην ίδια περιοχή. Η καθημερινότητά της, όπως περιγράφεται σε μεταγενέστερες ανασυνθέσεις της υπόθεσης, είχε κάτι από την απομόνωση μιας γυναίκας που βρισκόταν μακριά από την πατρίδα της και από τον κόσμο στον οποίο ανήκε. Συνήθιζε να παίρνει άλογο από τον ιππόδρομο του Φαλήρου και να ιππεύει μέχρι την παραλία του Αγίου Κοσμά. Η εικόνα της ξανθής αριστοκράτισσας με τη στολή ιππασίας έγινε γνώριμη στους κατοίκους της περιοχής ενώ κάθε εμφάνισή της τροφοδοτούσε σχόλια και περιέργεια.
Στις 17 Μαΐου 1934, η Δωροθέα ντε Ροπ έκανε την τελευταία της διαδρομή προς τον Άγιο Κοσμά. Λίγο αργότερα βρέθηκε νεκρή κοντά στη θάλασσα. Η είδηση διαδόθηκε γρήγορα και οι εφημερίδες της εποχής ανέδειξαν την υπόθεση σε πρωτοσέλιδο θέμα. Ο θάνατος μιας νεαρής βαρόνης, με φόντο την παραλία, έναν ανεκπλήρωτο έρωτα και διπλωματικές διασυνδέσεις, είχε όλα τα στοιχεία που μπορούσαν να μετατρέψουν ένα αστυνομικό περιστατικό σε δημόσιο μυστήριο.
Η ιατροδικαστική εξέταση κατέληξε στην εκδοχή της αυτοκτονίας. Παρ’ όλα αυτά, η υπόθεση δεν έκλεισε ποτέ πραγματικά στη δημόσια συζήτηση. Οι εφημερίδες συνέχισαν να εστιάζουν σε λεπτομέρειες του θανάτου, στις επιστολές που φέρεται να άφησε πίσω της και στις κινήσεις προσώπων που συνδέονταν με την αλβανική διπλωματία. Στο επίκεντρο βρέθηκε και ο Κεμάλ Βέη Μεσαρές, με τον οποίο η ντε Ροπ φέρεται να διατηρούσε στενή σχέση.
Η ταφή της έγινε στο Ρωσικό Νεκροταφείο του Πειραιά, σε μια τελετή που, σύμφωνα με μεταγενέστερες αναφορές, οργανώθηκε βιαστικά και με έξοδα που καλύφθηκαν από ανθρώπους της εφημερίδας «Ελεύθερος Άνθρωπος». Ακόμη και αυτό το τέλος ενίσχυσε τον θρύλο γύρω από την υπόθεση: μια γυναίκα με αριστοκρατική καταγωγή, που είχε περάσει από παλάτια και διπλωματικούς κύκλους, κατέληγε να ταφεί σχεδόν μόνη, μακριά από την πατρίδα της και από όσους είχαν εμπλακεί στη ζωή της.
Το πιο αμφιλεγόμενο κομμάτι της ιστορίας αφορά τις υποψίες κατασκοπείας. Ο ερευνητής και συγγραφέας Γιάννης Ράγκος, σε μεταγενέστερη έρευνά του, υποστήριξε ότι η υπόθεση δεν ήταν μόνο ερωτική ή αστυνομική, αλλά είχε και πολιτικοδιπλωματικό βάθος. Σύμφωνα με αυτή την εκδοχή, η Δωροθέα ντε Ροπ φέρεται να είχε εμπλακεί σε δίκτυα πληροφοριών και σε υπόθεση που σχετιζόταν με την κλοπή αλληλογραφίας του Ελευθερίου Βενιζέλου, κάτι που δεν έχει αποδειχθεί.
Έτσι, η υπόθεση της Δωροθέας ντε Ροπ έμεινε στη συλλογική μνήμη ως ένα από τα πιο παράξενα θρίλερ της Ελλάδας του Μεσοπολέμου. Η είδηση του θανάτου της της έγινε μια ιστορία όπου μπλέκονται έρωτες, διπλωματία, αριστοκρατία και θεωρίες κατασκοπείας.
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1536: Ο Γεώργιος Μπολέυν, αδελφός της Άννας Μπολέυν, εκτελείται στον Πύργο του Λονδίνου μαζί με ακόμη τέσσερις άνδρες, κατηγορούμενος για προδοσία και μοιχεία. Οι εκτελέσεις άνοιξαν τον δρόμο για την εκτέλεση της ίδιας της Άννας Μπολέυν δύο ημέρες αργότερα και σφράγισαν μία από τις πιο σκοτεινές υποθέσεις της αυλής του Ερρίκου Η΄.
1756: Η Βρετανία κηρύσσει τον πόλεμο στη Γαλλία, μπαίνοντας επίσημα στον Επταετή Πόλεμο. Η σύγκρουση εξελίχθηκε σε παγκόσμιο πόλεμο της εποχής, με μέτωπα στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική, την Καραϊβική και την Ινδία, αλλάζοντας τις ισορροπίες των αποικιακών δυνάμεων.
1790: Ο στόλος του Λάμπρου Κατσώνη καταστρέφεται σε ναυμαχία με τους Οθωμανούς ανοιχτά της Άνδρου. Η λαϊκή μούσα τον σατιρίζει με το δίστιχο: «Αν σ’ αρέσει μπάρμπα-Λάμπρο, ξαναπέρνα από την Άνδρο».
1792: Στη Wall Street της Νέας Υόρκης, ομάδα μεσιτών ιδρύει το πρώτο οργανωμένο Χρηματιστήριο. Οι συναλλαγές γίνονται κάτω από ένα δέντρο, σε καφετέρια της εποχής.
1814: Υπογράφεται το Σύνταγμα της Νορβηγίας και ο Χριστιανός Φρειδερίκος εκλέγεται βασιλιάς. Η 17η Μαΐου καθιερώθηκε αργότερα ως εθνική εορτή της Νορβηγίας και θεωρείται κομβική ημερομηνία για τη διαμόρφωση της σύγχρονης νορβηγικής κρατικής ταυτότητας.
1821: Ο Εμμανουήλ Παππάς κηρύσσει την Επανάσταση στη Μακεδονία, στις Καρυές του Αγίου Όρους και στον Πολύγυρο, επεκτείνοντας τον Αγώνα και στον Βορρά.
1865: Ιδρύεται η Διεθνής Ένωση Τηλεπικοινωνιών, με στόχο την παγκόσμια συνεργασία στις τεχνολογίες επικοινωνίας – σήμερα αποτελεί ειδικευμένο οργανισμό του ΟΗΕ.
1895: Εγκαινιάζεται ο παλιός σταθμός του σιδηροδρόμου Πειραιώς – Αθηνών στην Ομόνοια, σηματοδοτώντας την αστική συγκοινωνιακή ανάπτυξη της πρωτεύουσας.
1897: Ο Αμερικανός εφευρέτης Τζον Φίλιπ Χόλαντ καθελκύει στο Ελίζαμπεθπορτ του Νιου Τζέρσεϊ το υποβρύχιο Holland VI, ένα από τα σημαντικότερα βήματα στην εξέλιξη του σύγχρονου υποβρυχίου. Το σκάφος, μήκους περίπου 16 μέτρων, συνδύαζε κινητήρα εσωτερικής καύσης για την πλεύση στην επιφάνεια και ηλεκτροκινητήρα για την υποβρύχια κίνηση, χαρακτηριστικά που θα επηρέαζαν τον σχεδιασμό των υποβρυχίων του 20ού αιώνα. Το 1900 αγοράστηκε από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ, εντάχθηκε σε υπηρεσία ως USS Holland και θεωρείται το πρώτο υποβρύχιο που απέκτησε και χρησιμοποίησε επιχειρησιακά το αμερικανικό ναυτικό.
1902: Ο αρχαιολόγος Βαλέριος Στάης εντοπίζει, ανάμεσα στα ευρήματα του ναυαγίου των Αντικυθήρων, ένα διαβρωμένο χάλκινο αντικείμενο με οδοντωτούς τροχούς, το οποίο αργότερα θα αναγνωριστεί ως ο Μηχανισμός των Αντικυθήρων. Το εύρημα, που είχε ανασυρθεί από σφουγγαράδες στο ναυάγιο των Αντικυθήρων στις αρχές του 20ού αιώνα, θεωρείται σήμερα ένας από τους σημαντικότερους τεχνολογικούς θησαυρούς της αρχαιότητας: ένας σύνθετος αναλογικός μηχανισμός, πιθανότατα του 2ου αιώνα π.Χ., που χρησιμοποιούνταν για αστρονομικούς υπολογισμούς, όπως η πρόβλεψη εκλείψεων και η παρακολούθηση κύκλων του Ήλιου και της Σελήνης. Η πολυπλοκότητά του άλλαξε την εικόνα των επιστημόνων για το επίπεδο της αρχαίας ελληνικής μηχανικής και εξακολουθεί να μελετάται μέχρι σήμερα.
1914: Υπογράφεται το Πρωτόκολλο της Κέρκυρας, που αναγνωρίζει την αυτονομία της Βορείου Ηπείρου υπό αλβανική κυριαρχία – σημαντικό διπλωματικό κείμενο της εποχής.
1918: Λήγει με νίκη του ελληνικού στρατού η μάχη του Σκρα-ντι-Λεγκέν, με την προέλαση απέναντι στις βουλγαρικές δυνάμεις να ανοίγει τον δρόμο προς τη Μακεδονία.
1920: Η Αμερικανική Γερουσία αναγνωρίζει τα ελληνικά δικαιώματα στη Βόρειο Ήπειρο, ενισχύοντας την ελληνική διπλωματική θέση στην περιοχή.
1931: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος δηλώνει πως στόχος του είναι να περιορίσει την «ασυδοσία» και όχι την ελευθερία του Τύπου, απαντώντας σε σφοδρές επικρίσεις που δέχεται από μερίδα του Τύπου της εποχής. Η δήλωση γίνεται σε μια περίοδο έντονης πολιτικής πόλωσης και αντιπαράθεσης με τον αντιβενιζελικό Τύπο, αναδεικνύοντας το διαρκές δίλημμα μεταξύ ελευθερίας έκφρασης και δημοσιογραφικής ευθύνης.
1931: Πραγματοποιείται το πρώτο εμπορικό αεροπορικό δρομολόγιο Ελλάδας, με το αεροσκάφος «Αθήναι» να πετά μεταξύ Αθήνας και Θεσσαλονίκης.
1934: Η υπόθεση της βαρόνης Δωροθέας ντε Ροπ συγκλονίζει την Ελλάδα του Μεσοπολέμου, όταν η νεαρή Λετονή βρίσκεται νεκρή στον Άγιο Κοσμά. Η υπόθεση παρουσιάστηκε ως αυτοκτονία, αλλά συνδέθηκε στον Τύπο της εποχής με ερωτικό και κατασκοπευτικό θρίλερ, αφήνοντας πίσω της ένα από τα πιο μυστηριώδη κοσμικά εγκλήματα της περιόδου.
1937: Η δικτατορία του Μεταξά ρυθμίζει τα αγροτικά χρέη και περιορίζει την τοκογλυφία με νόμο, ανακουφίζοντας χιλιάδες φτωχούς αγρότες.
1940: Τα γερμανικά στρατεύματα καταλαμβάνουν τις Βρυξέλλες, στο πλαίσιο της επέλασης τους στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1944: Ξεκινά το Συνέδριο του Λιβάνου, μια προσπάθεια των ελληνικών αντιστασιακών δυνάμεων να σχηματίσουν κυβέρνηση εθνικής ενότητας για τη μεταπολεμική Ελλάδα.
1954: Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ εκδίδει την ιστορική απόφαση Brown v. Board of Education, κρίνοντας αντισυνταγματικό τον φυλετικό διαχωρισμό στα δημόσια σχολεία. Η απόφαση αποτέλεσε σταθμό για το κίνημα των πολιτικών δικαιωμάτων και ανέτρεψε το δόγμα του «separate but equal».
1962: Συμπλοκή σημειώνεται στη Βουλή μεταξύ βουλευτών της ΕΡΕ και της Ένωσης Κέντρου, κατά τη διάρκεια οξύτατης πολιτικής αντιπαράθεσης. Το επεισόδιο αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα της έντασης που χαρακτήριζε την ελληνική πολιτική ζωή στις αρχές της δεκαετίας του ’60.
1962: Σύμφωνα με μαρτυρίες του Μίλοβαν Τζίλας στο βιβλίο «Συνομιλίες με τον Στάλιν», ο Ιωσήφ Στάλιν θεωρούσε απίθανη την επικράτηση των κομμουνιστών στον ελληνικό εμφύλιο.
1963: Τα ελληνικά αλιευτικά της Μυτιλήνης θα συνοδεύονται πλέον από μονάδες του Πολεμικού Ναυτικού, λόγω τουρκικών παρενοχλήσεων στο Αιγαίο.
1967: Ο Γκαμάλ Άμπντελ Νάσερ ζητά την αποχώρηση της ειρηνευτικής δύναμης του ΟΗΕ από την Αίγυπτο, λίγο πριν ξεσπάσει ο Πόλεμος των Έξι Ημερών.
1973: Ξεκινούν οι τηλεοπτικές ακροάσεις της Γερουσίας για το σκάνδαλο Watergate. Οι καταθέσεις μεταδόθηκαν σε εκατομμύρια Αμερικανούς και επιτάχυναν την πολιτική κρίση που οδήγησε, έναν χρόνο αργότερα, στην παραίτηση του Ρίτσαρντ Νίξον.
1983: Υπογράφεται συμφωνία αποχώρησης των ισραηλινών στρατευμάτων από τον Λίβανο, με τη συμμετοχή των ΗΠΑ και του Λιβάνου.
1987: Ιρακινό πολεμικό αεροσκάφος πλήττει με πυραύλους τη φρεγάτα USS Stark στον Περσικό Κόλπο, σκοτώνοντας 37 Αμερικανούς ναύτες. Το Ιράκ ζήτησε συγγνώμη, χαρακτηρίζοντας την επίθεση λάθος, όμως το περιστατικό ανέδειξε τους κινδύνους της αμερικανικής παρουσίας στην περιοχή κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ.
1990: Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αφαιρεί την ομοφυλοφιλία από τη λίστα των ψυχικών νοσημάτων, ορόσημο για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
1998: Ο Στέλιος Μανωλάς, εμβληματικός αρχηγός της ΑΕΚ, αποσύρεται από την ενεργό δράση, ολοκληρώνοντας μια καριέρα απόλυτα ταυτισμένη με την «Ένωση». Υπηρέτησε την ομάδα του από το 1979, κατακτώντας πρωταθλήματα και κύπελλα, και αποτελώντας πρότυπο αφοσίωσης και αρχηγικής φυσιογνωμίας.
2004: Στη Μασαχουσέτη τελούνται οι πρώτοι νόμιμοι γάμοι ομόφυλων ζευγαριών στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την απόφαση-ορόσημο Goodridge v. Department of Public Health του Ανώτατου Δικαστηρίου της πολιτείας.
Γεννήσεις
1943 – Βίκυ Μοσχολιού, ελληνίδα τραγουδίστρια, μία από τις σημαντικότερες φωνές του ελληνικού λαϊκού και έντεχνου τραγουδιού, με χαρακτηριστική χροιά και μεγάλες επιτυχίες όπως τα «Άνθρωποι μονάχοι» και «Θα κλείσω τα μάτια».
1957 – Έλλη Πασπαλά, ελληνίδα τραγουδίστρια, γνωστή για τη συνεργασία της με τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Σταύρο Ξαρχάκο, καθώς και για το ιδιαίτερο, διεθνές ηχόχρωμα της φωνής της.
1965 – Κάτια Νικολαΐδου, ελληνίδα ηθοποιός, με έντονη παρουσία σε τηλεοπτικές σειρές, θεατρικές παραστάσεις και κινηματογραφικές παραγωγές, ιδιαίτερα γνωστή για ρόλους στη δεκαετία του ’90.
Θάνατοι
1510 – Σάντρο Μποτιτσέλι, ιταλός ζωγράφος της Αναγέννησης, γνωστός για αριστουργήματα όπως «Η Γέννηση της Αφροδίτης» και «Η Άνοιξη», με στυλ που συνδύαζε ιδεαλισμό και λυρισμό, επηρεάζοντας βαθιά την ευρωπαϊκή τέχνη.
2012 – Ντόνα Σάμερ, αμερικανίδα τραγουδίστρια, αποκαλούμενη «βασίλισσα της ντίσκο», με τεράστιες επιτυχίες όπως «Hot Stuff», «I Feel Love» και «Last Dance», που καθόρισαν τον ήχο των ‘70s και την ιστορία της dance μουσικής.
Εορτολόγιο
Ανδρόνικος, Ανδρονίκη, Ιουνίας, Ιούνιος, Ιουνία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
Διεθνής Ημέρα κατά της Ομοφοβίας, Τρανσφοβίας και Διφοβίας
Ευρωπαϊκή Νύχτα Μουσείων
Παγκόσμια Ημέρα κατά της Υπέρτασης
Παγκόσμια Ημέρα Ουίσκι
Παγκόσμια Ημέρα Τηλεπικοινωνιών και Κοινωνίας της Πληροφορίας
