Να μη μείνουν εκτός της ατζέντας της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ οι καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και υποχώρηση του κράτους δικαίου στην Τουρκία ζητούν οι Γερμανοί Σοσιαλδημοκράτες από τον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Λίγο πριν από τη συνάντηση των ηγετών της Συμμαχίας στην Άγκυρα, η αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του SPD, Σίμτγιε Μέλερ, κάλεσε τον Γερμανό καγκελάριο να μιλήσει ξεκάθαρα στον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την πίεση που δέχεται η αντιπολίτευση και για την κατάσταση της Δικαιοσύνης στη χώρα.
«Οι συνεχιζόμενες επιθέσεις του προέδρου Ερντογάν στην αντιπολίτευση και στο κράτος δικαίου πρέπει να τεθούν με σαφήνεια. Περιμένω από τον καγκελάριο να το καταστήσει ξεκάθαρο προς την τουρκική πλευρά», δήλωσε η Γερμανίδα πολιτικός στα μέσα του ομίλου Funke.
«Ιδιαίτερα ευαίσθητη» η επιλογή της Άγκυρας
Η Μέλερ χαρακτήρισε ιδιαίτερα ευαίσθητη τη διεξαγωγή της Συνόδου στην Τουρκία, λόγω των εσωτερικών πολιτικών εξελίξεων. Η Άγκυρα φιλοξενεί στις 7 και 8 Ιουλίου τους αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων των 32 χωρών-μελών του ΝΑΤΟ, καθώς και εκπροσώπους κρατών-εταίρων της Συμμαχίας.
Η παρέμβαση του SPD έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς το κόμμα συμμετέχει ως μικρότερος εταίρος στην κυβέρνηση συνασπισμού του Φρίντριχ Μερτς. Ο Γερμανός καγκελάριος καλείται έτσι να ισορροπήσει ανάμεσα στην επιδίωξη στενότερης στρατηγικής συνεργασίας με την Τουρκία και στις πιέσεις που δέχεται στο εσωτερικό της κυβέρνησής του για δημόσια τοποθέτηση απέναντι στον Ερντογάν.
Ο Μερτς είχε θέσει ξανά το ζήτημα
Κατά την επίσημη επίσκεψή του στην Άγκυρα τον Οκτώβριο του 2025, ο Φρίντριχ Μερτς είχε δηλώσει ότι ορισμένες αποφάσεις στην Τουρκία δεν ανταποκρίνονται ακόμη στα ευρωπαϊκά πρότυπα για τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου.
Είχε αναφερθεί επίσης στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και στις ανησυχίες που προκαλούσε η φυλάκιση του δημάρχου Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου, χωρίς ωστόσο να εγκαταλείψει τη γραμμή της ενίσχυσης των γερμανοτουρκικών σχέσεων στους τομείς της άμυνας, της οικονομίας και της μετανάστευσης.
Η νέα πίεση του SPD δείχνει ότι το θέμα δεν θεωρείται κλειστό στο Βερολίνο και ότι η γερμανική αντιπροσωπεία αναμένεται να βρεθεί αντιμέτωπη με το ερώτημα αν η γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας πρέπει να υπερισχύει των ανησυχιών για τη δημοκρατική της πορεία.
Συλλήψεις και απαγορεύσεις πριν από τη Σύνοδο
Τις ημέρες πριν από τη Σύνοδο, οι τουρκικές Αρχές ενίσχυσαν δραστικά τα μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα, απαγόρευσαν τις διαδηλώσεις, απέκλεισαν τμήματα της πόλης και προχώρησαν σε μαζικές συλλήψεις.
Περισσότεροι από 100 άνθρωποι προσήχθησαν την Κυριακή κατά τη διάρκεια κινητοποιήσεων κατά του ΝΑΤΟ, ενώ άλλοι 103 συνελήφθησαν στο πλαίσιο επιχειρήσεων που οι Αρχές χαρακτήρισαν αντιτρομοκρατικές. Μεταξύ των συλληφθέντων και των προσαχθέντων βρίσκονται δημοσιογράφοι, ακτιβιστές και μέλη πολιτικών οργανώσεων.
Η τουρκική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι επιχειρήσεις αφορούν έρευνες για παράνομες και ένοπλες οργανώσεις και δεν συνδέονται με τη Σύνοδο. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και επικριτές του Ερντογάν, ωστόσο, θεωρούν ότι οι κινήσεις αυτές αποσκοπούν στον περιορισμό των διαδηλώσεων και της δημόσιας αμφισβήτησης.
Η παρέμβαση του Human Rights Watch
Το Human Rights Watch κάλεσε τους ηγέτες του ΝΑΤΟ να μην αντιμετωπίσουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου ως δευτερεύον ζήτημα. Η οργάνωση είχε καταγράψει τη σύλληψη τουλάχιστον 209 ανθρώπων στην Άγκυρα πριν από τη Σύνοδο, μετά την επιβολή γενικευμένων περιορισμών στις δημόσιες συγκεντρώσεις.
Παράλληλα, δημοσιογράφοι ανεξάρτητων τουρκικών μέσων δεν έλαβαν διαπίστευση για να καλύψουν τη Σύνοδο, γεγονός που ενίσχυσε τις αντιδράσεις για τον περιορισμό της ελευθερίας του Τύπου. Το ΝΑΤΟ έχει αναφέρει ότι βασίζεται στις υποδείξεις της χώρας που φιλοξενεί τη διοργάνωση, ενώ ο γενικός γραμματέας Μαρκ Ρούτε δήλωσε ότι η δημοκρατία δεν περιορίζεται μόνο στις εκλογές, αλλά περιλαμβάνει το δικαίωμα στη διαδήλωση και την ελεύθερη παρουσία των μέσων ενημέρωσης.
Το CHP και η υπόθεση Ιμάμογλου
Στο επίκεντρο της διεθνούς κριτικής βρίσκεται η πίεση προς το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα, το CHP, το οποίο είχε επικρατήσει του κυβερνώντος κόμματος στις δημοτικές εκλογές του 2024.
Ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης και υποψήφιος του CHP για την προεδρία, Εκρέμ Ιμάμογλου, βρίσκεται στη φυλακή από τον Μάρτιο του 2025 και αντιμετωπίζει σειρά κατηγοριών, τις οποίες ο ίδιος και το κόμμα του απορρίπτουν ως πολιτικά υποκινούμενες. Η τουρκική κυβέρνηση αρνείται ότι παρεμβαίνει στη Δικαιοσύνη και υποστηρίζει ότι τα δικαστήρια λειτουργούν ανεξάρτητα.
Τον Μάιο του 2026, τουρκικό δικαστήριο απομάκρυνε από την ηγεσία του CHP τον Οζγκιούρ Οζέλ και επανέφερε τον πρώην πρόεδρο του κόμματος Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου. Η αντιπολίτευση χαρακτήρισε την απόφαση «δικαστικό πραξικόπημα», ενώ η Άγκυρα απέρριψε τις κατηγορίες περί πολιτικής χειραγώγησης της Δικαιοσύνης.
Η γεωστρατηγική σημασία της Τουρκίας
Η αντιπαράθεση εξελίσσεται ενώ η Τουρκία επιχειρεί να προβάλει στη Σύνοδο τη στρατιωτική και γεωπολιτική της βαρύτητα. Διαθέτει τη δεύτερη μεγαλύτερη στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ, κατέχει κρίσιμη θέση στη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας και έχει αναπτύξει σημαντική αμυντική βιομηχανία, ιδιαίτερα στον τομέα των μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Αυτή ακριβώς η σημασία έχει οδηγήσει αρκετούς δυτικούς συμμάχους να υιοθετούν πιο προσεκτική στάση απέναντι στην εσωτερική πολιτική του Ερντογάν. Διπλωμάτες που μίλησαν στο Reuters ανέφεραν ότι πολλές κυβερνήσεις προτιμούν να εκφράζουν τις ανησυχίες τους κατ’ ιδίαν, καθώς θεωρούν ότι η δημόσια κριτική δεν οδηγεί σε ουσιαστικές αλλαγές.
Η παρέμβαση των Γερμανών Σοσιαλδημοκρατών επιχειρεί να διαρρήξει αυτή τη σιωπή. Το μήνυμα προς τον Μερτς είναι ότι η στρατηγική συνεργασία με την Άγκυρα δεν μπορεί να σημαίνει ότι οι φυλακίσεις αντιπολιτευόμενων, οι περιορισμοί στις διαδηλώσεις και οι ανησυχίες για την ανεξαρτησία των θεσμών θα παραμείνουν εκτός της συζήτησης.
