Σκηνές εκτεταμένης καταστροφής εκτυλίχθηκαν τη Δευτέρα στην Τεχεράνη, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ενέτειναν τους βομβαρδισμούς κατά του Ιράν, σύμφωνα με μαρτυρίες κατοίκων και οπτικό υλικό που καταγράφηκε στην ιρανική πρωτεύουσα. Πολυκατοικίες βρίσκονται στα πρόθυρα κατάρρευσης, ολόκληρα οικοδομικά τετράγωνα είναι γεμάτα από στρεβλωμένα μεταλλικά αντικείμενα, θραύσματα γυαλιού και κομμάτια χαρτιού, ενώ σε νοσοκομειακό θάλαμο τα παράθυρα έχουν εκτιναχθεί και το κρεβάτι έχει καλυφθεί από τούβλα και μπάζα.
Ύστερα από τρεις ημέρες σφοδρών επιθέσεων, οι κάτοικοι της πρωτεύουσας ανέφεραν ότι η ένταση όχι μόνο δεν υποχωρεί αλλά κλιμακώνεται. Αργά μέσα στην ημέρα, ο ισραηλινός στρατός εξέδωσε επείγουσα εντολή εκκένωσης για τους κατοίκους της περιοχής γύρω από τη διαβόητη φυλακή Εβίν, όπου κρατούνται πολιτικοί αντιφρονούντες, προειδοποιώντας ότι «η παρουσία σας σε αυτή την περιοχή θα θέσει σε κίνδυνο τη ζωή σας». Λίγο αργότερα, κάτοικοι της Τεχεράνης ανέφεραν ισχυρές εκρήξεις που συγκλόνισαν την πόλη.
Οι αεροπορικές επιδρομές έπληξαν τα γραφεία της κρατικής τηλεόρασης στη λεωφόρο Βαλί Ασρ, κοντά στην ιστορική πρώην έδρα του Κοινοβουλίου στο κέντρο της πόλης, καθώς και άλλες περιοχές της πρωτεύουσας, σύμφωνα με επίσημα ιρανικά μέσα ενημέρωσης και κατοίκους.
Η ιρανική πρωτεύουσα, γνωστή για τη ζωντάνια, τα πολυσύχναστα καφέ και τα ατελείωτα μποτιλιαρίσματα, παρουσίαζε τη Δευτέρα εικόνα εγκατάλειψης, σύμφωνα με έξι κατοίκους και έναν φωτογράφο που περιηγήθηκε στην πόλη. Παντοπωλεία, φαρμακεία και τα περισσότερα καταστήματα ήταν κλειστά, ενώ δρόμοι και αυτοκινητόδρομοι παρέμεναν άδειοι. Πολλοί κάτοικοι εγκατέλειψαν την πόλη αναζητώντας ασφάλεια στα βουνά και στις βόρειες περιοχές της χώρας, κατά μήκος της ακτής της Κασπίας Θάλασσας. Ωστόσο, αρκετοί δεν κατάφεραν να φύγουν ή δεν είχαν πού να καταφύγουν.
Μαρτυρίες κατοίκων, τόσο σε συνεντεύξεις όσο και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, περιγράφουν σκηνές χάους και πανικού, με οικογένειες να αρπάζουν ό,τι μπορούν, να το τοποθετούν σε πλαστικές σακούλες και να εγκαταλείπουν βομβαρδισμένες γειτονιές. Παρά το γεγονός ότι οι δρόμοι της πρωτεύουσας ήταν ανατριχιαστικά άδειοι από αυτοκίνητα, οι οδοί εξόδου από την πόλη ήταν μπλοκαρισμένες από την κυκλοφορία. Δυνάμεις ασφαλείας και πράκτορες πληροφοριών είχαν αναπτυχθεί σε σημεία ελέγχου σε όλη την Τεχεράνη, πραγματοποιώντας ελέγχους σε οχήματα και περαστικούς.
«Οι επιθέσεις ήταν πολύ κοντά μας χθες το βράδυ και σήμερα το πρωί», δήλωσε τηλεφωνικά η Γιασαμάν, 40χρονη φωτογράφος. «Δεν έχω κοιμηθεί εδώ και τέσσερις νύχτες». Ο ακριβής αριθμός των θυμάτων στην πρωτεύουσα παραμένει ασαφής, ωστόσο σε όλη τη χώρα οι νεκροί ανέρχονται τουλάχιστον σε 555, σύμφωνα με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο. Μεταξύ αυτών, τουλάχιστον 175 άνθρωποι, πολλοί εκ των οποίων παιδιά, σκοτώθηκαν όταν επλήγη το σχολείο τους στο νότιο Ιράν.
Η Τεχεράνη, μητροπολιτική περιοχή με περισσότερους από 10 εκατομμύρια κατοίκους, χαρακτηρίζεται από πυκνή δόμηση χωρίς σαφή διαχωρισμό μεταξύ εμπορικών, κυβερνητικών, στρατιωτικών και οικιστικών ζωνών. Αυτό καθιστά τους αμάχους ιδιαίτερα ευάλωτους, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ επεκτείνουν τη λίστα των στόχων τους από πυραυλικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις σε κυβερνητικά κτίρια, γραφεία κρατικών μέσων ενημέρωσης και αρχηγεία ασφαλείας και αστυνομίας. «Τα πιο σκληρά πλήγματα από τον αμερικανικό στρατό δεν έχουν ακόμη έρθει», δήλωσε τη Δευτέρα ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο.
Στήλες πυκνού καπνού που υψώνονται από πολλαπλά σημεία, ημέρα και νύχτα, έχουν πλέον ενσωματωθεί στον ορίζοντα της πόλης. «Η Τεχεράνη είναι μια πόλη πλήρως αποδιοργανωμένη», είπε η Νασίμ σε τηλεφωνική επικοινωνία, όπως αναφέρουν οι New York Times. «Σε ένα οικοδομικό τετράγωνο μπορεί να υπάρχει σχολείο, αστυνομικό τμήμα, νοσοκομείο και γύρω τους πολυκατοικίες», συμπληρώνει.
Το βράδυ της Κυριακής, η 61χρονη μηχανικός, Μίνα, παρακολουθούσε τηλεόραση στο σαλόνι της, στη λεωφόρο Τζόρνταν στη βόρεια Τεχεράνη, όταν κτίριο γραφείων τρία σπίτια μακριά επλήγη από αεροπορική επιδρομή. Η ισχύς της έκρηξης διέλυσε τα παράθυρα και τις πόρτες του σπιτιού της, καθώς και τα τζάμια όλων των κτιρίων στο τετράγωνο. «Οι επιθέσεις είναι πολύ κοντά, οι ήχοι είναι τεράστιοι, προσευχηθείτε να αντέξουμε τη νύχτα», ανέφερε σε ηχητικό μήνυμα, τονίζοντας ότι δεν γνωρίζει γιατί το γειτονικό κτίριο αποτέλεσε στόχο.
Η Νασίμ βίωσε επίσης ισχυρή έκρηξη το ίδιο βράδυ, ενώ στεκόταν δίπλα στο παράθυρο. Η έκρηξη προκάλεσε μια τεράστια κόκκινη σφαίρα φωτιάς και καπνού, συγκλόνισε το κτίριό της και ράγισε τον τοίχο του σαλονιού της. «Νόμιζα ότι το διαμέρισμά μας θα κατέρρεε. Ήταν τρομακτικό», είπε. Το πλήγμα στόχευσε πύργο τηλεπικοινωνιών κρατικού τηλεοπτικού σταθμού, απέναντι από το Νοσοκομείο Γκάντι. Το ιδιωτικό νοσοκομείο, γνωστό για τις θεραπείες γονιμότητας, υπέστη σοβαρές ζημιές και αναγκάστηκε να εκκενώσει ασθενείς, μεταξύ των οποίων νεογνά σε θερμοκοιτίδες, σύμφωνα με το ιρανικό υπουργείο Υγείας και τη διοίκηση του ιδρύματος. «Έχουμε νεογέννητα μωρά», δήλωσε ο πρόεδρος του νοσοκομείου, δρ. Μοχαμάντ Χασάν Μπανί Ασάντ. «Είχαμε οκτώ ασθενείς στη ΜΕΘ, δύο σε κρίσιμη κατάσταση. Γυναίκες που γεννούσαν. Έμβρυα στο τμήμα γονιμότητας», τονίζει.
Ο πόλεμος εκτυλίσσεται σε μια κοινωνία ήδη βαθιά τραυματισμένη από τη βίαιη καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων τον Ιανουάριο, κατά την οποία τουλάχιστον 7.000 άνθρωποι σκοτώθηκαν, σύμφωνα με οργανώσεις δικαιωμάτων. Οι διαμαρτυρίες πυροδοτήθηκαν από την ιρανική οικονομία, η οποία βρίσκεται σε κρίση λόγω αμερικανικών κυρώσεων, διαφθοράς και κακοδιαχείρισης, με τον πληθωρισμό να αγγίζει περίπου το 60%, σύμφωνα με κρατικά μέσα ενημέρωσης.
«Οι απλοί άνθρωποι πληγώνονται», δήλωσε ο Εχσάν, 36χρονος επιστήμονας και συμπλήρωσε: «Ακόμη κι αν δεν σκοτωθούν ή τραυματιστούν, όταν χάνεις το σπίτι ή την επιχείρησή σου είναι πολύ δύσκολο να ανακάμψεις σε αυτές τις οικονομικές συνθήκες».
Σημαντικές ζημιές υπέστη και ένα από τα αρχαιότερα μνημεία της Τεχεράνης, το Παλάτι Γκολεστάν, μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO που χρονολογείται από το 1404. Η περίφημη αίθουσα των καθρεφτών και ο συμμετρικός περσικός κήπος υπέστησαν ζημιές από πλήγματα σε γειτονικό αστυνομικό τμήμα, σύμφωνα με ιρανικά μέσα ενημέρωσης. Το μνημείο είχε επιβιώσει πολέμων, εισβολών, πραξικοπημάτων και επαναστάσεων.
«Εάν οι συνεχιζόμενοι βομβαρδισμοί προκαλέσουν ζημιές σε ιστορικά μνημεία, πολιτιστικούς χώρους και κτίρια κατοικιών, οι Ιρανοί θα θεωρήσουν τον πόλεμο όχι μόνο ως επίθεση εναντίον στρατιωτικών και πυρηνικών εγκαταστάσεων, αλλά και εναντίον του ίδιου του πολιτισμού και του λαού του Ιράν, της ιστορίας, της ταυτότητας και της πολιτιστικής μνήμης του», δήλωσε ο Ομίντ Μεμαριάν, εμπειρογνώμονας για το Ιράν στο DAWN, ένα think tank με έδρα την Ουάσινγκτον.
