Σαν σήμερα το 1968 πεθαίνει σε ηλικία 80 ετών ο Γεώργιος Παπανδρέου, ο πολιτικός που έμεινε στην ιστορία ως «Γέρος της Δημοκρατίας». Ο θάνατός του βρίσκει την Ελλάδα υπό τη δικτατορία των συνταγματαρχών και δύο ημέρες αργότερα, η κηδεία του θα εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες αντιδικτατορικές εκδηλώσεις της επταετίας, με εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους στους δρόμους της Αθήνας.
Ο Γεώργιος Παπανδρέου υπήρξε μία από τις μεγαλύτερες προσωπικότητες της ελληνικής πολιτικής ζωής. Ως αρχηγός της Ένωσης Κέντρου είχε κερδίσει τις εκλογές του 1964, ενώ η σύγκρουσή του με τον βασιλιά Κωνσταντίνο και η παραίτησή του τον Ιούλιο του 1965 είχαν πυροδοτήσει την πολιτική κρίση των Ιουλιανών.
Με το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967, οι συνταγματάρχες τον συνέλαβαν. Στη συνέχεια τέθηκε υπό κατ’ οίκον περιορισμό. Τον Οκτώβριο του 1968 εισήχθη στον «Ευαγγελισμό» με γαστρορραγία και υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση. Την 1η Νοεμβρίου άφησε την τελευταία του πνοή.
Την Κυριακή 3 Νοεμβρίου, η Αθήνα παρουσιάζει μια πρωτοφανή εικόνα για τη δικτατορία. Ένα τεράστιο πλήθος συγκεντρώνεται στη Μητρόπολη και συνοδεύει τη σορό μέχρι το Α΄ Νεκροταφείο. Η νεκρώσιμη πομπή μετατρέπεται σε διαδήλωση υπέρ της δημοκρατίας και κατά της χούντας.
Η χρονική συγκυρία έχει ιδιαίτερη σημασία. Μόλις έναν μήνα νωρίτερα, στις 29 Σεπτεμβρίου, η χούντα είχε διοργανώσει δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα, ανακοινώνοντας ότι το 92,21% των ψηφοφόρων είχε ψηφίσει «Ναι». Το αποτέλεσμα είχε προκύψει μέσα σε συνθήκες ανελευθερίας και νοθείας.
Στην κηδεία, όμως, το πλήθος δίνει τη δική του απάντηση. Σύμφωνα με τις ιστορικές καταγραφές, ακούγονται τα συνθήματα «Πού είναι το ΟΧΙ μας;», «Μπερδέψατε τα νούμερα», «Θέλουμε Ελευθερία» και «Κάτω η Τυραννία». Η δημόσια αμφισβήτηση του καθεστώτος είναι πλέον αδύνατο να αγνοηθεί.
Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει και η παρουσία του Παναγιώτη Κανελλόπουλου, τελευταίου πρωθυπουργού πριν από το πραξικόπημα και παλαιού πολιτικού αντιπάλου του Παπανδρέου, ο οποίος εκφωνεί τον επικήδειο. Οι δύο άνδρες είχαν συγκρουστεί σκληρά στο πλαίσιο του κοινοβουλευτισμού. Τώρα, η κατάλυσή του αναδεικνύει όσα τους ένωναν.
Η αντίδραση της χούντας αποκαλύπτει και την προσπάθεια υποβάθμισης της διαδήλωσης. Η αστυνομία κάνει λόγο για «ευαρίθμους ταραξίας» και ανακοινώνει 40 συλλήψεις, παρουσιάζοντας την αντιδικτατορική διαμαρτυρία ως διατάραξη μιας θρησκευτικής τελετής.
Η κηδεία του Γεωργίου Παπανδρέου αποτέλεσε την πρώτη τόσο μαζική δημόσια εκδήλωση αντίστασης απέναντι στη χούντα, αποδεικνύοντας ότι η σιωπή που είχε επιβληθεί στην ελληνική κοινωνία δεν σήμαινε και αποδοχή του καθεστώτος.
Τι άλλο έγινε σαν σήμερα
451: Ολοκληρώνεται η Δ’ Οικουμενική Σύνοδος της Χαλκηδόνας, που καθορίζει το χριστιανικό δόγμα για τις δύο φύσεις του Ιησού Χριστού, τη θεία και την ανθρώπινη, και καταδικάζει τον Μονοφυσιτισμό.
1512: Η περίφημη οροφή της Καπέλα Σιστίνα, ζωγραφισμένη από τον Μιχαήλ Άγγελο, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό. Οι εντυπωσιακές τοιχογραφίες της αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα αριστουργήματα της Αναγέννησης.
1520: Ο Φερδινάνδος Μαγγελάνος εξερευνά το θαλάσσιο πέρασμα στο νότιο άκρο της Νότιας Αμερικής, που θα ονομαστεί Πορθμός του Μαγγελάνου. Η αποστολή του θα ολοκληρώσει τη διέλευση προς τον Ειρηνικό στις 28 Νοεμβρίου.
1755: Ένας από τους ισχυρότερους σεισμούς στην ευρωπαϊκή ιστορία καταστρέφει τη Λισαβόνα, προκαλώντας τσουνάμι και μεγάλες πυρκαγιές. Ο καταστροφικός σεισμός της Πορτογαλίας, εκτιμώμενου μεγέθους 8,5-9 Ρίχτερ, αφήνει δεκάδες χιλιάδες νεκρούς.
1897: Ιδρύεται στο Τορίνο η Γιουβέντους από μια παρέα μαθητών. Ο σύλλογος, του οποίου το όνομα σημαίνει «νεότητα» στα λατινικά, θα εξελιχθεί σε μία από τις πιο επιτυχημένες ομάδες του ιταλικού ποδοσφαίρου.
1903: Η «Ορέστεια» του Αισχύλου ανεβαίνει στο Βασιλικό Θέατρο Αθηνών σε νεοελληνική μετάφραση, προκαλώντας σφοδρές αντιδράσεις. Οι κινητοποιήσεις οδηγούν στα αιματηρά «Ορεστειακά», με τουλάχιστον έναν νεκρό και αρκετούς τραυματίες.
1911: Πραγματοποιείται στη Λιβύη η πρώτη αεροπορική βομβιστική επίθεση από αεροπλάνο στην ιστορία. Ο Ιταλός πιλότος Τζούλιο Γκαβότι ρίχνει εκρηκτικά εναντίον οθωμανικών θέσεων κατά τον Ιταλοτουρκικό Πόλεμο.
1920: Ο Ελευθέριος Βενιζέλος υφίσταται συντριπτική εκλογική ήττα, λίγους μήνες μετά τη Συνθήκη των Σεβρών. Δεν εκλέγεται ούτε βουλευτής και εγκαταλείπει την Ελλάδα. Η ανατροπή σηματοδοτεί νέα φάση του Εθνικού Διχασμού και της Μικρασιατικής Εκστρατείας.
1922: Η τουρκική Εθνοσυνέλευση καταργεί το Οθωμανικό Σουλτανάτο, τερματίζοντας έναν θεσμό έξι αιώνων. Ο τελευταίος σουλτάνος, Μωάμεθ ΣΤ’, θα εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη λίγες ημέρες αργότερα.
1936: Ο Μπενίτο Μουσολίνι χρησιμοποιεί τον όρο «Άξονας Ρώμης – Βερολίνου» για τη συνεργασία της φασιστικής Ιταλίας με τη ναζιστική Γερμανία, προαναγγέλλοντας τη συμμαχία που θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
1940: Ο υπολοχαγός Αλέξανδρος Διάκος σκοτώνεται στην Πίνδο, κατά την προσπάθεια ανακατάληψης του υψώματος Τσούκα. Γίνεται ο πρώτος Έλληνας αξιωματικός του Στρατού Ξηράς που πέφτει στη μάχη κατά τον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο.
1940: Ο Κωστής Παλαμάς γράφει το ποίημα «Στη Νεολαία μας», τρεις ημέρες μετά την ιταλική εισβολή στην Ελλάδα. Το τετράστιχο καταλήγει με την ιστορική προτροπή «Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του Εικοσιένα!».
1946: Διεξάγεται ο πρώτος αγώνας στην ιστορία του σημερινού NBA, που τότε ονομαζόταν BAA. Οι Νιου Γιορκ Νικς επικρατούν των Τορόντο Χάσκις με 68-66 στον Καναδά.
1948: Ο Αθηναγόρας, μέχρι τότε Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, εκλέγεται Οικουμενικός Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Θα συνδέσει την πατριαρχία του με την προσέγγιση της Ορθόδοξης και της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας.
1952: Οι ΗΠΑ πραγματοποιούν την πρώτη δοκιμή θερμοπυρηνικής βόμβας με την κωδική ονομασία «Ivy Mike» στις Νήσους Μάρσαλ. Η δοκιμή σηματοδοτεί νέα φάση στην κούρσα των πυρηνικών εξοπλισμών του Ψυχρού Πολέμου.
1962: Τίθεται σε ισχύ η Συμφωνία Σύνδεσης Ελλάδας – ΕΟΚ, που είχε υπογραφεί το 1961. Αποτελεί σημαντικό βήμα στην ευρωπαϊκή πορεία της Ελλάδας, η οποία θα οδηγήσει στην πλήρη ένταξη το 1981.
1963: Εγκαινιάζεται στο Πουέρτο Ρίκο το Αστεροσκοπείο του Αρεσίμπο, με ένα γιγαντιαίο ραδιοτηλεσκόπιο διαμέτρου 305 μέτρων. Το Αρεσίμπο θα συμβάλει σε σημαντικές αστρονομικές ανακαλύψεις, πριν καταρρεύσει το 2020.
1974: Ασκείται ποινική δίωξη για εσχάτη προδοσία κατά των πρωτεργατών της δικτατορίας, μεταξύ των οποίων οι Γεώργιος Παπαδόπουλος, Στυλιανός Παττακός και Νικόλαος Μακαρέζος. Ανοίγει ο δρόμος για τη Δίκη των Πρωταιτίων της Χούντας.
1993: Τίθεται σε ισχύ η Συνθήκη του Μάαστριχτ, με την οποία ιδρύεται επίσημα η Ευρωπαϊκή Ένωση. Η συνθήκη θέτει τις βάσεις για την Οικονομική και Νομισματική Ένωση και την καθιέρωση του ευρώ.
2013: Δύο μέλη της Χρυσής Αυγής, ο Γιώργος Φουντούλης και ο Μανώλης Καπελώνης, δολοφονούνται από ενόπλους έξω από τα γραφεία του κόμματος στο Νέο Ηράκλειο Αττικής. Ένας τρίτος άνδρας τραυματίζεται σοβαρά.
Γεννήσεις
1960 – Τιμ Κουκ (Tim Cook), Αμερικανός επιχειρηματίας και CEO της Apple, ο άνθρωπος που ανέλαβε την ηγεσία της εταιρείας μετά τον Στιβ Τζομπς. Κεντρικό πρόσωπο στη μετάβασή της σε μια νέα εποχή, επέκτεινε την παραγωγή και τη λειτουργία της σε παγκόσμιο επίπεδο, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στην ιδιωτικότητα των χρηστών, στη βιωσιμότητα και στις υπηρεσίες. Υπό τη διοίκησή του, η Apple έγινε η πρώτη εταιρεία που ξεπέρασε το όριο του 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων σε χρηματιστηριακή αξία.
1972 – Τόνι Κολέτ (Toni Collette), Αυστραλή ηθοποιός, γνωστή για την πολυμορφία και την έντονη συναισθηματική δύναμη των ερμηνειών της. Ξεχώρισε διεθνώς με την ταινία «The Sixth Sense», για την οποία προτάθηκε για Όσκαρ, και επανήλθε δυναμικά με τον πρωταγωνιστικό της ρόλο στο «Hereditary», που θεωρήθηκε μία από τις πιο καθηλωτικές ερμηνείες στον σύγχρονο τρόμο. Έχει διακριθεί τόσο στον κινηματογράφο όσο και στο θέατρο και την τηλεόραση.
Θάνατοι
1968 – Γεώργιος Παπανδρέου, Έλληνας πολιτικός, πρωθυπουργός και ηγέτης της Ένωσης Κέντρου, γνωστός ως «Γέρος της Δημοκρατίας». Υπήρξε κεντρική φυσιογνωμία της ελληνικής πολιτικής ζωής του 20ού αιώνα, με έμφαση στον κοινοβουλευτισμό και την εκπαίδευση. Η σύγκρουσή του με το Παλάτι το 1965 οδήγησε στα «Ιουλιανά», γεγονός που προκάλεσε έντονη πολιτική κρίση. Η πορεία του άφησε βαθύ αποτύπωμα στη δημοκρατική παράδοση της χώρας.
Εορτολόγιο
Ανάργυρος, Ανάργυρη, Αργύριος, Αργυρία, Δαμιανός, Δαμιανή, Κοσμάς, Κοσμία
Εθνικές Γιορτές – Επέτειοι
19 Ημέρες Ακτιβισμού κατά της Παιδικής Κακοποίησης
Διεθνής Ημέρα Ενημέρωσης για το Σύνδρομο Λένοξ-Γκαστό
Εβδομάδα Μητρικού Θηλασμού
Παγκόσμια Ημέρα Αυστηράς Χορτοφαγίας
Παγκόσμια Ημέρα Ξινόμαυρου
Πανελλήνια Ημέρα Δωρεάς Οργάνων και Μεταμοσχεύσεων
