Σε πλήρη τροχιά τίθεται από την 1η Μαΐου 2026 η δεύτερη φάση του ψηφιακού δελτίου αποστολής, επεκτείνοντας σημαντικά το πεδίο εφαρμογής ενός μέτρου που φιλοδοξεί να αλλάξει ριζικά τον τρόπο παρακολούθησης της διακίνησης αγαθών και να ενισχύσει τους ελέγχους για την περιστολή της φοροδιαφυγής. Ωστόσο, η ενεργοποίησή του συνοδεύεται από έντονες αντιδράσεις, με επαγγελματικούς φορείς να ζητούν νέα παράταση επικαλούμενοι την πολυπλοκότητα και τα τεχνικά κενά του συστήματος.
Το αρχικό πλάνο προέβλεπε καθολική εφαρμογή έως το τέλος του 2025, με τη Φορολογική Διοίκηση να αποκτά ένα ισχυρό εργαλείο για real-time ελέγχους στις συναλλαγές. Η αρχή έγινε τον περασμένο Ιούνιο με την ένταξη επιχειρήσεων με τζίρο άνω των 200.000 ευρώ, κυρίως από κλάδους όπως τα καύσιμα, τα οικοδομικά και τα φαρμακευτικά προϊόντα.
Δεύτερη φάση
Με τη δεύτερη φάση, που κανονικά ενεργοποιείται από την Πρωτομαγιά, η έκδοση και διαβίβαση των δελτίων αποστολής γίνεται ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας myDATA, ενώ εισάγεται πλήρης ιχνηλασιμότητα της διακίνησης. Κάθε φορτίο συνοδεύεται από QR Code, που λειτουργεί ως «ψηφιακό διαβατήριο», επιτρέποντας την παρακολούθηση της πορείας του από την αποθήκη έως τον τελικό παραλήπτη.
Η νέα διαδικασία φέρνει σαρωτικές αλλαγές στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων. Καθιερώνεται η δυνατότητα σάρωσης παραστατικών κατά την παραλαβή, η καταγραφή φορτώσεων και μεταφορτώσεων σε πραγματικό χρόνο, καθώς και ο ποσοτικός και ποιοτικός έλεγχος από τον λήπτη. Παράλληλα, μειώνεται δραστικά η χρήση έντυπων εγγράφων, ενώ περιορίζονται τα λάθη και οι παραλείψεις.
Το μέτρο αγγίζει ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων. Από χονδρεμπόριο και λιανεμπόριο με αποθέματα, μέχρι e-shops, βιοτεχνίες, μονάδες παραγωγής, επιχειρήσεις logistics και εταιρείες με πολλαπλές εγκαταστάσεις. Ουσιαστικά, κάθε δραστηριότητα που περιλαμβάνει διακίνηση αγαθών εντάσσεται στο νέο καθεστώς.
Εξαιρέσεις
Υπάρχουν πάντως και εξαιρέσεις. Επιχειρήσεις που παρέχουν αποκλειστικά υπηρεσίες χωρίς διακίνηση εμπορευμάτων δεν υποχρεούνται σε έκδοση δελτίου αποστολής, ενώ ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν για πολύ μικρές επιχειρήσεις και για αγρότες του ειδικού καθεστώτος ΦΠΑ. Σε ορισμένες περιπτώσεις λιανικής με άμεση παράδοση, η υποχρέωση επίσης δεν ενεργοποιείται.
Πρόστιμα
Το πλαίσιο συνοδεύεται από αυστηρές κυρώσεις. Η διακίνηση αγαθών χωρίς ψηφιακό δελτίο επισύρει πρόστιμα 5.000 ευρώ για επιχειρήσεις με απλογραφικά βιβλία και 10.000 ευρώ για όσες τηρούν διπλογραφικά, εντείνοντας την πίεση για άμεση συμμόρφωση.
Ποιοι ζητούν παράταση
Λογιστές και επαγγελματικοί φορείς επισημαίνουν ότι παραμένουν κρίσιμα ζητήματα ανοιχτά για την εφαρμογή της δεύτερης φάσης του ψηφιακού δελτίου αποστολής που έχουν να κάνουν από τη διαχείριση αποκλίσεων μέχρι τεχνικά προβλήματα, όπως η απώλεια σύνδεσης ή η αδυναμία σάρωσης QR code. Παράλληλα, κάνουν λόγο για έλλειψη πλήρων οδηγιών, γεγονός που δυσχεραίνει την ομοιόμορφη εφαρμογή. Η αγορά ζητά περισσότερο χρόνο προσαρμογής πριν την πλήρη ενεργοποίηση ενός συστήματος που αλλάζει τα δεδομένα στη διακίνηση αγαθών.
