Χιλιάδες πολίτες βγήκαν στους δρόμους των Τιράνων, στη μεγαλύτερη μέχρι στιγμής διαδήλωση κατά του σχεδίου δημιουργίας πολυτελούς τουριστικού resort στην Αλβανία, έργο που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ, γαμπρό του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Το project, το οποίο εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 5 δισ. ευρώ, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στη χώρα, τόσο για την περιβαλλοντική του διάσταση όσο και για την έλλειψη διαφάνειας που καταγγέλλουν οι πολίτες γύρω από τα σχέδια ξένων επενδυτών.
Το επίμαχο θέρετρο σχεδιάζεται στην περιοχή Ζβέρνετς, κοντά σε προστατευμένο υγροβιότοπο που φιλοξενεί φλαμίνγκο, φώκιες και σημεία ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών. Για τους διαδηλωτές, η υπόθεση δεν αφορά μόνο μία τουριστική επένδυση, αλλά το ποιος αποφασίζει για τη χρήση δημόσιων και περιβαλλοντικά ευαίσθητων περιοχών της Αλβανίας.
Οι συγκεντρωμένοι έξω από το γραφείο του πρωθυπουργού Έντι Ράμα κρατούσαν πλακάτ με το σύνθημα «Η Αλβανία δεν πωλείται», ενώ φώναζαν συνθήματα υπέρ μιας «νέας Αλβανίας». Σύμφωνα με περιγραφές από το σημείο, το πλήθος απλώθηκε για περίπου μισό μίλι σε έναν από τους κεντρικούς δρόμους της πρωτεύουσας.
«Το έργο στο Ζβέρνετς είναι ένα project χωρίς διαφάνεια. Είναι η αποθέωση όσων συμβαίνουν στην Αλβανία τα τελευταία 35 χρόνια. Σήμερα λέμε: αρκετά», δήλωσε ένας από τους διαδηλωτές, αποτυπώνοντας το κλίμα οργής που κυριαρχεί σε μέρος της αλβανικής κοινωνίας.
Οι κινητοποιήσεις αποτελούν νέα πολιτική δοκιμασία για τον Έντι Ράμα, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία από το 2013. Παρότι η κυβέρνησή του προβάλλει τις μεγάλες ξένες επενδύσεις ως μοχλό ανάπτυξης, πολλοί πολίτες τον κατηγορούν ότι δεν έχει αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τη διαφθορά και δεν έχει βελτιώσει ουσιαστικά κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες, όπως η υγεία.
Ο Αλβανός πρωθυπουργός έχει δηλώσει ότι το έργο θα προχωρήσει και ότι θα ολοκληρωθεί με υπεύθυνο τρόπο. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η κυβέρνησή του έχει κάνει βήματα για την καταπολέμηση της διαφθοράς, μεταξύ άλλων μέσω της ειδικής εισαγγελικής αρχής SPAK, η οποία έχει ανοίξει σειρά υποθέσεων υψηλού προφίλ.
Ωστόσο, η δυσπιστία παραμένει έντονη. Νωρίτερα μέσα στη χρονιά είχαν ξεσπάσει βίαιες συγκρούσεις, καθώς διαδηλωτές ζητούσαν την παραίτηση της τότε αντιπροέδρου της κυβέρνησης Μπελίντα Μπαλούκου λόγω καταγγελιών για διαφθορά. Ο Ράμα την απομάκρυνε από τη θέση της, όμως η πολιτική φθορά και η κοινωνική καχυποψία δεν έχουν εξαλειφθεί.
«Είμαι εδώ για να τελειώσει αυτή η ιστορία της αλβανικής κυβέρνησης. Είναι πάντα τα ίδια δύο κόμματα», δήλωσε διαδηλωτής, προσθέτοντας ότι οι πολίτες ζητούν «μια νέα εποχή» και «μια καλύτερη χώρα».
Το σχέδιο για το resort αποτελεί ιδέα του Τζάρεντ Κούσνερ και της συζύγου του Ιβάνκα Τραμπ, η οποία έχει περιγράψει ότι «ερωτεύτηκε» την Αλβανία πριν από μερικά χρόνια, κατά τη διάρκεια επίσκεψης με γιοτ.
Οι αντιδράσεις εντάθηκαν τον περασμένο μήνα, όταν οι κατασκευαστές έστησαν περίφραξη σε τμήμα της έκτασης κοντά στο χωριό Ζβέρνετς. Η περίφραξη προκάλεσε διαμαρτυρίες στο σημείο και τελικά απομακρύνθηκε.
Η υπόθεση έχει πλέον ξεπεράσει τα όρια μιας τοπικής περιβαλλοντικής διαμαρτυρίας. Για τους επικριτές του έργου, το resort του Κούσνερ συμβολίζει ένα ευρύτερο πρόβλημα: την αίσθηση ότι μεγάλα επενδυτικά σχέδια προχωρούν χωρίς επαρκή δημόσιο έλεγχο, σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής αξίας και με όρους που δεν είναι πλήρως ξεκάθαροι στους πολίτες.
Για την κυβέρνηση Ράμα, αντιθέτως, το στοίχημα είναι να παρουσιάσει την Αλβανία ως χώρα ανοιχτή σε μεγάλες διεθνείς επενδύσεις, ικανή να προσελκύσει κεφάλαια και να αναβαθμίσει το τουριστικό της προϊόν.
Το ερώτημα, όμως, που κυριαρχεί πλέον στα Τίρανα είναι αν η ανάπτυξη μπορεί να προχωρήσει χωρίς να εντείνει τη σύγκρουση με την κοινωνία και χωρίς να θέσει σε κίνδυνο περιοχές με σημαντική οικολογική αξία.
Η διαδήλωση κατά του project στο Ζβέρνετς έδειξε ότι το ζήτημα δεν αφορά μόνο ένα πολυτελές resort. Αφορά την εμπιστοσύνη των πολιτών, τη διαφάνεια των αποφάσεων, την προστασία του περιβάλλοντος και το μοντέλο ανάπτυξης που θέλει να ακολουθήσει η Αλβανία τα επόμενα χρόνια.
