Σε συνολική αναδιάρθρωση της ενεργειακής πολιτικής με έντονη κοινωνική διάσταση προχωρά η κυβέρνηση μέσω του νέου Κοινωνικού Κλιματικού Σχεδίου, το οποίο συνοδεύεται από χρηματοδότηση που αγγίζει τα 5,3 δισ. ευρώ για τη χρονική περίοδο έως το 2032. Το νέο πρόγραμμα «Εξοικονομώ» φιλοδοξεί να περιορίσει τις ανισότητες που συνδέονται με την ενέργεια και τις μεταφορές, δίνοντας προτεραιότητα σε πολίτες και επιχειρήσεις που δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στο αυξανόμενο κόστος καθώς επεκτείνεται και η αποπληρωμή του θα γίνεται μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Το νέο κυβερνητικό πακέτο περιλαμβάνει 25 στοχευμένες παρεμβάσεις και επιχειρεί να καλύψει ένα ευρύ φάσμα αναγκών, από τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης έως την πρόσβαση σε προσιτή κατοικία και οικονομικότερες μετακινήσεις. Οι δε ωφελούμενοι υπολογίζεται ότι θα ξεπεράσουν το 1,5 εκατομμύριο νοικοκυριά, ενώ περίπου 70.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις θα ενταχθούν επίσης στα μέτρα ενίσχυσης.
Η στόχευση είναι σαφώς κοινωνική, με προτεραιότητα σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα, μονογονεϊκά νοικοκυριά και πολίτες με αναπηρία, καθώς και σε όσους αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην κάλυψη βασικών ενεργειακών και μεταφορικών αναγκών. Τα εισοδηματικά όρια από την άλλη πλευρά διαφοροποιούνται ανάλογα με τη σύνθεση του νοικοκυριού, ξεκινώντας από 10.500 ευρώ για άτομα που ζουν μόνα τους και φτάνοντας έως 36.400 ευρώ για πολύτεκνες οικογένειες με μέλος με αναπηρία. Στον επιχειρηματικό τομέα, δικαίωμα συμμετοχής έχουν εταιρείες με έως εννέα εργαζόμενους και ετήσιο τζίρο που δεν υπερβαίνει τα 2 εκατ. ευρώ.
Ειδικότερα, τα εισοδηματικά κριτήρια των νοικοκυριών με τα μέχρι στιγμής δεδομένα είναι τα εξής (σ.σ. θα επικαιροποιούνται ετησίως βάσει των φορολογικών δηλώσεων):
Τύπος νοικοκυριού – Εισοδηματικό κριτήριο
Μονομελές χωρίς παιδιά και χωρίς αναπηρία 10.500 €
Μονομελές με 1 παιδί και χωρίς αναπηρία 13.650 €
Μονομελές με 1 παιδί και 1 μέλος με αναπηρία 16.650 €
Έγγαμο χωρίς παιδιά και χωρίς αναπηρία 20.800 €
Έγγαμο με 2 παιδιά και χωρίς αναπηρία 27.100 €
Έγγαμο με 2 παιδιά και μέλος με αναπηρία 30.100 €
Έγγαμο με περισσότερα από 3 παιδιά και μέλος με αναπηρία 36.400 €
Στην «καρδιά» του σχεδίου βρίσκεται η νέα γενιά του προγράμματος «Εξοικονομώ» για κατοικίες, με προϋπολογισμό 1,2 δισ. ευρώ και στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση περίπου 62.000 νοικοκυριών. Οι παρεμβάσεις που επιδοτούνται περιλαμβάνουν θερμομονώσεις, εξωτερικές επενδύσεις, αντικατάσταση κουφωμάτων, συστημάτων σκίασης κ.λπ., οδηγώντας σε ουσιαστική μείωση της κατανάλωσης ενέργειας. Το ποσοστό επιδότησης μπορεί να ξεπερνά το 80% του συνολικού κόστους (με επιδότηση και του ΦΠΑ), περιορίζοντας σημαντικά την ιδιωτική συμμετοχή. Ενδεικτικά, ας πούμε ότι ένα νοικοκυριό που επιλέγει να κάνει παρεµβάσεις συνολικής αξίας 24.800 €, (συµπερ. ΦΠΑ). Το νοικοκυριό αυτό θα λάβει ως επιδότηση συνολικά 19.800€ και θα καταβάλει µόλις 5.000€.
Η καινοτομία πάντως που διαφοροποιεί το νέο πρόγραμμα, αφορά τον τρόπο αποπληρωμής αυτής της συμμετοχής, καθώς εισάγεται η δυνατότητα σταδιακής εξόφλησής του μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας, κατόπιν συμφωνίας με τον πάροχο. Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να ξεπεραστεί το βασικό εμπόδιο της αρχικής χρηματοδότησης, δίνοντας τη δυνατότητα σε περισσότερους πολίτες να προχωρήσουν σε ενεργειακές παρεμβάσεις.
Εξοικονομώ για επιχειρήσεις
Αντίστοιχη δράση προβλέπεται και για τον επιχειρηματικό κόσμο, με ξεχωριστό πρόγραμμα ύψους 394 εκατ. ευρώ που αφορά περίπου 10.000 πολύ μικρές επιχειρήσεις. Το µέτρο προβλέπει: ενεργειακή αναβάθµιση των κτιριακών υποδοµών καθώς και αντικατάσταση συστηµάτων θέρµανσης µε αντλίες θερµότητας, όπως και αλλαγή θερµοσιφώνων µε ηλιακούς.
Η επιχείρηση θα έχει την δυνατότητα να ωφελείται τόσο για τις δαπάνες του κτιριακού κελύφους όσο και για την αντικατάσταση ενεργειακού εξοπλισµού. Μάλιστα θα προβλέπονται ενισχυµένα ποσοστά επιδότησης προκειµένου να δοθεί η δυνατότητα υλοποίησης των παρεµβάσεων χωρίς να επιβαρύνεται δραστικά η ρευστότητα της επιχείρησης.
Αλλαγή συστημάτων θέρμανσης και θερμοσίφωνα
Σημαντική χρηματοδότηση κατευθύνεται και στην αντικατάσταση παλαιών συστημάτων θέρμανσης και παραγωγής ζεστού νερού, με συνολικό προϋπολογισμό που φθάνει τα 950 εκατομμύρια ευρώ.. Περίπου 170.000 νοικοκυριά αναμένεται να εγκαταστήσουν αντλίες θερμότητας, ενώ άλλα 110.000 θα στραφούν σε ηλιακούς θερμοσίφωνες, αντικαθιστώντας συστήματα θέρμανσης ή/και παροχής ζεστού νερού με πετρέλαιο ή φυσικό αέριο. Παρέχεται η δυνατότητα επιλογής είτε αντλίας θερμότητας είτε ηλιακού θερμοσίφωνα, είτε και των δύο, ενώ επιδότηση παρέχεται και για τις απαιτούμενες εργασίες εγκατάστασης.
Μάλιστα το ποσοστό επιδότησης δύναται να φθάσει έως και το 80%. Για παράδειγμα, ένα νοικοκυριό που επιθυµεί να προµηθευτεί αντλία θερµότητας (6.200 ευρώ µε ΦΠΑ, επιδότηση 80%) και ηλιακό θερµοσίφωνα (1.240 ευρώ µε ΦΠΑ, επιδότηση 40%), θα λάβει συνολική ενίσχυση 5.450 € και θα χρειαστεί να δαπανήσει µόλις 2.000 ευρώ.
Αύξηση του επιδόματος θέρμανσης
Παράλληλα, προβλέπεται ενίσχυση για περίπου 780.000 νοικοκυριά του επιδόματος θέρμανσης την περίοδο 2027 – 2032. Η πρόσθετη αυτή στήριξη θα φτάνει περίπου τα 100 ευρώ τον χρόνο ανά νοικοκυριό, ώστε να απορροφάται ένα σηµαντικό µέρος της επιβάρυνσης στο πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και το υγραέριο για θέρµανση.
Με αυτόν τον τρόπο, το Σχέδιο στηρίζει άµεσα τα πιο ευάλωτα νοικοκυριά απέναντι στην αύξηση του κόστους θέρµανσης.
Ανέγερση 2.350 κοινωνικών κατοικιών για 7.000 ευάλωτους πολίτες
Στο πεδίο της στέγασης, το σχέδιο περιλαμβάνει την ανάπτυξη 2.350 νέων κοινωνικών κατοικιών που θα καλύψουν τις ανάγκες περίπου 7.000 πολιτών. Τα ακίνητα θα είναι υψηλής ενεργειακής απόδοσης και θα ανεγερθούν σε ανενεργούς δημόσιους χώρους σε μεγάλες αστικές περιοχές, όπως η Αττική, η Θεσσαλονίκη και η Πάτρα. Στο πλαίσιο αυτό αξιοποιούνται 4 ανενεργά στρατόπεδα, δυο στην Αττική (Χαϊδάρι και Αχαρνές) και από ένα σε Θεσσαλονίκη (Στρατόπεδο Ζιάκα) και Πάτρα (Στρατόπεδο Μανουσογιαννάκη).
Τα διαμερίσματα θα διατίθενται με χαμηλό ενοίκιο και θα απευθύνονται κυρίως σε νέες οικογένειες, πολύτεκνους, μονογονεϊκά νοικοκυριά και άτομα με αναπηρία. Παράλληλα, προωθείται η δημιουργία ενός κεντρικού φορέα που θα συντονίζει τη στεγαστική πολιτική σε εθνικό επίπεδο.
Εκσυγχρονισμός φοιτητικών εστιών
Ιδιαίτερη πρόβλεψη υπάρχει τέλος και για τη φοιτητική στέγαση, με εκτεταμένες παρεμβάσεις σε 15 εστίες σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Ιωάννινα, Πάτρα, Κομοτηνή. Οι ανακαινίσεις θα περιλαμβάνουν ενεργειακή αναβάθμιση, εκσυγχρονισμό συστημάτων θέρμανσης και ψύξης και εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, βελτιώνοντας τις συνθήκες διαμονής για περίπου 5.600 φοιτητές (αύξηση δυναμικότητας 36,5% σε σχέση με τη σημερινή φιλοξενία).
Το 90% των εστιών αυτών έχουν έτος κατασκευής προ του 1985, δεν έχουν αναβαθµιστεί ενεργειακά ως τώρα και παρουσιάζουν υψηλά λειτουργικά κόστη για ενέργεια και θέρµανση. Το πρόγραµµα της αναβάθµισης των εστιών θα υλοποιηθεί
από το Υπουργείο Παιδείας και το ΙΝΕΔΙΒΙΜ ενώ οι εργασίες που καλύπτονται αφορούν, µεταξύ άλλων, παρεµβάσεις στο κέλυφος των κτιρίων, αναβάθµιση του µηχανολογικού εξοπλισµού και του συστήµατος ψύξης/θέρµανσης, καθώς και εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστηµάτων.
