Η Γερμανία πραγματοποιεί μία από τις μεγαλύτερες στρατιωτικές μετατοπίσεις της μεταπολεμικής ιστορίας της, εγκαθιστώντας μόνιμα μια πλήρως μάχιμη τεθωρακισμένη ταξιαρχία στη Λιθουανία, λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Λευκορωσία. Μέχρι το τέλος του 2027 περίπου 4.800 Γερμανοί στρατιωτικοί θα βρίσκονται μόνιμα στην ανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ, με αποστολή την αποτροπή μιας ενδεχόμενης ρωσικής επίθεσης.
Το μέγεθος της αλλαγής αποτυπώνεται στο πεδίο ασκήσεων του Pabradė, όπου για περίπου έξι εβδομάδες σχεδόν 3.000 στρατιώτες του ΝΑΤΟ εκπαιδεύτηκαν σε σενάρια υπεράσπισης της Λιθουανίας απέναντι σε έναν «συμβατικό επιτιθέμενο».
Η άσκηση Freedom Shield I περιελάμβανε Leopard 2, τεθωρακισμένα, πυροβολικό, πεζικό, ελικόπτερα, μαχητικά αεροσκάφη, εκατοντάδες drones και συστήματα ηλεκτρονικού πολέμου. Περίπου 2.300 από τους συμμετέχοντες ήταν Γερμανοί στρατιώτες.
Το μήνυμα δεν αφήνει πολλά περιθώρια παρερμηνείας: το ΝΑΤΟ εκπαιδεύεται πλέον όχι απλώς για να επιδείξει παρουσία στην περιοχή, αλλά για να μπορεί να πολεμήσει από την πρώτη ημέρα μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης στην ανατολική του πτέρυγα.
Η πρώτη μόνιμη γερμανική μάχιμη ταξιαρχία εκτός Γερμανίας
Στην καρδιά του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η 45η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία, γνωστή ως «Ταξιαρχία Λιθουανίας».
Πρόκειται για ιστορική αλλαγή για την Bundeswehr, καθώς είναι η πρώτη φορά που η Γερμανία εγκαθιστά μόνιμα μια πλήρως μάχιμη ταξιαρχία εκτός του εθνικού της εδάφους.
Ο σχεδιασμός προβλέπει περίπου 4.800 στρατιωτικούς και 200 πολιτικούς υπαλλήλους, οι οποίοι θα αναπτυχθούν σε δύο μόνιμες εγκαταστάσεις στη Λιθουανία. Στον πυρήνα της δύναμης θα βρίσκονται το Τάγμα Αρμάτων 203, με Leopard 2, και το Τάγμα Τεθωρακισμένου Πεζικού 122, με οχήματα Puma. Η υπάρχουσα πολυεθνική δύναμη του ΝΑΤΟ στη χώρα θα ενσωματωθεί επίσης στη νέα ταξιαρχία.
Το ΝΑΤΟ αναμένει η δύναμη να έχει φτάσει σε πλήρη επιχειρησιακή ικανότητα έως το 2027.
«Η προστασία του Βίλνιους σημαίνει προστασία του Βερολίνου»
Το νέο γερμανικό δόγμα συμπυκνώνεται σε μια φράση του καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, η οποία έχει τοποθετηθεί σε πλάκα στο δημαρχείο του Βίλνιους:
«Η ασφάλεια της Λιθουανίας είναι και δική μας ασφάλεια. Η προστασία του Βίλνιους σημαίνει προστασία του Βερολίνου».
Η φράση αποτυπώνει τη θεμελιώδη αλλαγή που προκάλεσε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία στη γερμανική στρατηγική.
Από το 2017 η Γερμανία είχε ήδη στρατιωτική παρουσία στη Λιθουανία στο πλαίσιο της ενισχυμένης προωθημένης παρουσίας του ΝΑΤΟ. Ωστόσο, οι μονάδες μετακινούνταν εκ περιτροπής.
Πλέον το Βερολίνο εγκαταλείπει αυτό το μοντέλο και προχωρά σε μόνιμη ανάπτυξη ανθρώπων, αρμάτων, τεθωρακισμένων και υποδομών.
Γιατί η Λιθουανία θεωρείται κρίσιμο σημείο
Η γεωγραφία εξηγεί μεγάλο μέρος της στρατηγικής σημασίας της χώρας.
Η Λιθουανία συνορεύει με τη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ, ενώ βρίσκεται δίπλα στον λεγόμενο διάδρομο του Suwałki, τη στενή χερσαία λωρίδα που συνδέει τις Βαλτικές χώρες με την Πολωνία και την υπόλοιπη επικράτεια του ΝΑΤΟ.
Σε ένα υποθετικό σενάριο μεγάλης στρατιωτικής σύγκρουσης, η περιοχή θεωρείται ένα από τα πλέον ευαίσθητα σημεία ολόκληρης της Συμμαχίας.
Γι’ αυτό και η ανάπτυξη της γερμανικής ταξιαρχίας δεν αποτελεί απλώς πολιτική κίνηση αλληλεγγύης προς τη Λιθουανία. Πρόκειται για προωθημένη μάχιμη δύναμη αποτροπής, η οποία θα πρέπει να μπορεί να αντιδράσει άμεσα χωρίς να περιμένει τη μεταφορά βαρέων μονάδων από τη Γερμανία.
Άρματα, drones και ηλεκτρονικός πόλεμος
Οι ασκήσεις στο Pabradė δείχνουν και τι είδους πόλεμο περιμένουν πλέον οι στρατιωτικοί σχεδιαστές του ΝΑΤΟ.
Η εμπειρία της Ουκρανίας έχει αλλάξει δραστικά το πεδίο μάχης.
Στη Freedom Shield I χρησιμοποιήθηκαν περίπου 800 στρατιωτικά οχήματα και 350 drones, ενώ ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στον ηλεκτρονικό πόλεμο, στην αντιμετώπιση μη επανδρωμένων συστημάτων και στον συνδυασμό βαρέων τεθωρακισμένων με πυροβολικό και αεροπορική υποστήριξη.
Η Bundeswehr εκπαιδεύεται ουσιαστικά για έναν πόλεμο στον οποίο τα Leopard θα πρέπει να επιχειρούν ταυτόχρονα με drones αναγνώρισης και κρούσης, παρεμβολείς, πυροβολικό και μαχητικά αεροσκάφη.
Το μεγάλο πρόβλημα: Λείπουν περίπου 2.000 στρατιώτες
Το φιλόδοξο σχέδιο έχει όμως ένα σοβαρό αδύναμο σημείο: το προσωπικό.
Η Γερμανία θέλει αρχικά να στελεχώσει τη μονάδα κυρίως με εθελοντές. Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται το Euronews από τη Bild, μέχρι στιγμής έχει καλυφθεί περίπου το 60% της απαιτούμενης δύναμης, αφήνοντας κενό που προσεγγίζει τις 2.000 θέσεις.
Οι μονάδες που βρίσκονται ήδη στη Λιθουανία έχουν πληρότητα περίπου 92%. Όμως τα δύο βασικά γερμανικά τάγματα που πρόκειται να μεταφερθούν το 2027 παρουσιάζουν σήμερα έλλειμμα προσωπικού που φτάνει περίπου το 40%.
Ιδιαίτερες δυσκολίες καταγράφονται σε ειδικότητες όπως πληροφορική, επικοινωνίες και logistics, αν και οι ελλείψεις δεν περιορίζονται σε αυτές.
Ο Πιστόριους αφήνει ανοιχτές τις υποχρεωτικές μεταθέσεις
Ο υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους επιμένει ότι προτεραιότητα παραμένει η εθελοντική στελέχωση.
Έχει όμως ξεκαθαρίσει ότι, εάν το μοντέλο αυτό δεν αποδώσει, η Bundeswehr θα εξετάσει άλλες λύσεις.
Με απλά λόγια, το ενδεχόμενο να μετατεθούν στη Λιθουανία και στρατιωτικοί που δεν έχουν δηλώσει εθελοντές παραμένει ανοιχτό. Ο Πιστόριους υπενθυμίζει ότι οι μεταθέσεις αποτελούν φυσιολογικό μέρος της στρατιωτικής υπηρεσίας.
Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο για στρατιωτικούς με οικογένειες, καθώς η υπηρεσία στη Λιθουανία δεν θα έχει χαρακτήρα προσωρινής αποστολής λίγων μηνών αλλά κανονικής πολυετούς τοποθέτησης.
Από την «Zeitenwende» στη μόνιμη στρατιωτική παρουσία
Η απόφαση για τη Λιθουανία αποτελεί ίσως την πιο χειροπιαστή εφαρμογή της γερμανικής «Zeitenwende», της ιστορικής στροφής στην πολιτική ασφάλειας που ανακοινώθηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Για δεκαετίες η Γερμανία απέφευγε μια τόσο έντονη στρατιωτική παρουσία εκτός των συνόρων της.
Τώρα εγκαθιστά άρματα Leopard, τεθωρακισμένα Puma και χιλιάδες στρατιώτες μόνιμα σε μια χώρα που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή απέναντι στη Ρωσία και τη Λευκορωσία.
Η αλλαγή δεν είναι μόνο στρατιωτική. Είναι και πολιτική.
Η Γερμανία αναλαμβάνει στην πράξη την ευθύνη να αποτελέσει έναν από τους βασικούς εγγυητές της άμυνας των Βαλτικών χωρών.
Και λίγα χιλιόμετρα από τα σύνορα με τη Λευκορωσία, τα σενάρια που μέχρι πριν από λίγα χρόνια αντιμετωπίζονταν ως θεωρητικές ασκήσεις επί χάρτου, αποτελούν πλέον το αντικείμενο καθημερινής εκπαίδευσης χιλιάδων στρατιωτών.
