Μια ασυνήθιστη «βιολογική αντεπίθεση» δοκιμάζει η Ιταλία απέναντι στην ανεξέλεγκτη εξάπλωση του μπλε καβουριού στην Αδριατική. Επιστήμονες του Πανεπιστημίου της Μπολόνια έχουν απελευθερώσει περίπου 130.000 νεοεκκολαφθέντα χταπόδια, ελπίζοντας ότι ένας από τους φυσικούς θηρευτές του χωροκατακτητικού καρκινοειδούς μπορεί να συμβάλει στον περιορισμό του πληθυσμού του.
Το πείραμα ονομάζεται Octo-Blu και υλοποιείται από την Περιφέρεια Εμίλια-Ρομάνια σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Μπολόνια. Οι απελευθερώσεις έχουν γίνει στα νερά ανοιχτά του Τσεζενάτικο και του Ριτσιόνε, περιοχές που έχουν πληγεί ιδιαίτερα από την επέλαση του μπλε καβουριού.
Γιατί επέλεξαν τα χταπόδια
Η επιλογή του κοινού χταποδιού, Octopus vulgaris, δεν είναι τυχαία.
Τα καρκινοειδή αποτελούν βασικό μέρος της διατροφής του και οι εργαστηριακές δοκιμές έδειξαν ότι ακόμη και σχετικά νεαρά χταπόδια μπορούν να επιτεθούν σε μπλε καβούρια σημαντικού μεγέθους.
Ο ερευνητής Αντόνιο Καζαλίνι εξήγησε ότι οι επιστήμονες επέλεξαν το χταπόδι επειδή αποτελεί ισχυρό φυσικό θηρευτή των καρκινοειδών. Στα πειράματα, χταπόδι περίπου ενός κιλού κατάφερε να θηρεύσει μπλε καβούρι βάρους περίπου 400 γραμμαρίων.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι, σε κατάλληλες συνθήκες, ένα ενήλικο χταπόδι μπορεί να καταναλώνει ακόμη και αρκετά καβούρια μέσα σε μία ημέρα. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι τα 130.000 μικρά χταπόδια θα επιβιώσουν ή ότι θα εξαφανίσουν το μπλε καβούρι.
Το πρόγραμμα είναι πειραματικό και σκοπός του είναι να διαπιστωθεί εάν η ενίσχυση ενός γηγενούς θηρευτή μπορεί να λειτουργήσει ως ένα ακόμη εργαλείο βιολογικού ελέγχου.
Τεχνητές «φωλιές» στον βυθό
Το μεγαλύτερο πρόβλημα βρίσκεται τώρα στην επιβίωση των μικροσκοπικών χταποδιών.
Οι επιστήμονες δεν ρίχνουν απλώς τις παραλάρβες στη θάλασσα. Σε επιλεγμένα σημεία έχουν τοποθετήσει και τεχνητά καταφύγια στον βυθό, ώστε τα χταπόδια που θα φτάσουν στα επόμενα στάδια ανάπτυξης να μπορούν να προστατευθούν και να εγκατασταθούν σε περιοχές όπου υπάρχουν μπλε καβούρια.
Η φυσική θνησιμότητα των χταποδιών σε αυτό το πρώιμο στάδιο είναι εξαιρετικά υψηλή. Για αυτό και ανεξάρτητοι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το πραγματικό αποτέλεσμα του προγράμματος δεν μπορεί ακόμη να προβλεφθεί.
Με απλά λόγια, οι 130.000 απελευθερώσεις δεν ισοδυναμούν με 130.000 ενήλικα χταπόδια που θα αρχίσουν να κυνηγούν καβούρια.
Ο «εισβολέας» που γονάτισε τις καλλιέργειες οστρακοειδών
Το μπλε καβούρι, Callinectes sapidus, κατάγεται από τις ακτές του Ατλαντικού της Βόρειας Αμερικής και του Κόλπου του Μεξικού.
Πιστεύεται ότι έφτασε στη Μεσόγειο μέσω του έρματος εμπορικών πλοίων και τα τελευταία χρόνια ο πληθυσμός του στην Ιταλία αυξήθηκε εκρηκτικά.
Ιδιαίτερα σοβαρό είναι το πρόβλημα στο Δέλτα του Πάδου και στις βόρειες ακτές της Αδριατικής, όπου το είδος καταναλώνει μύδια, αχιβάδες και άλλα οστρακοειδή, προκαλώντας μεγάλες απώλειες στους παραγωγούς.
Η αγροτική οργάνωση Coldiretti έχει εκτιμήσει τις συνολικές οικονομικές ζημιές στην Ιταλία περίπου στα 200 εκατ. ευρώ, ενώ μόνο στην Εμίλια-Ρομάνια οι ζημιές από το 2022 είχαν υπολογιστεί σε περίπου 17 εκατ. ευρώ.
Έως 2 εκατομμύρια αυγά
Ένα από τα μεγαλύτερα πλεονεκτήματα του μπλε καβουριού είναι η τεράστια αναπαραγωγική του ικανότητα.
Ένα θηλυκό μπορεί να παράγει έως περίπου δύο εκατομμύρια αυγά σε μία γέννα, σύμφωνα με τη National Wildlife Federation.
Αυτό είναι σημαντικό να διευκρινιστεί, καθώς σε ορισμένα δημοσιεύματα αναφέρεται λανθασμένα ότι ένα θηλυκό μπορεί να γεννά δύο εκατομμύρια αυγά «την ημέρα». Η πηγή δεν αναφέρει κάτι τέτοιο.
Η μεγάλη παραγωγή αυγών, σε συνδυασμό με την προσαρμοστικότητα του είδους και τις θερμότερες συνθήκες στη Μεσόγειο, βοηθά να εξηγηθεί γιατί η εξάπλωσή του είναι τόσο δύσκολο να ελεγχθεί.
Οι επιστήμονες: «Δεν είναι η λύση»
Παρά τον εντυπωσιακό αριθμό των 130.000 χταποδιών, οι ίδιοι οι ερευνητές προσπαθούν να κρατήσουν χαμηλά τις προσδοκίες.
Η ερευνήτρια Λάουρα Τζεντίλε χαρακτήρισε το Octo-Blu «πειραματικό μέτρο» και όχι λύση για την εισβολή.
Η Περιφέρεια Εμίλια-Ρομάνια ακολουθεί παράλληλα πολλές διαφορετικές στρατηγικές: χρηματοδότηση της αλιείας και απομάκρυνσης των καβουριών, προώθηση της εμπορικής τους αξιοποίησης και έρευνα πάνω σε νέες μεθόδους περιορισμού του πληθυσμού τους. Μόνο για τη στήριξη επιχειρήσεων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας η Περιφέρεια αναφέρει ότι έχουν ήδη διατεθεί 4,5 εκατ. ευρώ.
Έτσι, ο «στρατός» των χταποδιών δεν προορίζεται να κερδίσει μόνος του τον πόλεμο.
Οι Ιταλοί επιστήμονες θέλουν να διαπιστώσουν εάν μπορούν να επαναφέρουν στη θάλασσα έναν φυσικό αντίπαλο του μπλε καβουριού και να αποκαταστήσουν μέρος της οικολογικής ισορροπίας που χάθηκε από την εξάπλωση του εισβολικού είδους.
Και τώρα αρχίζει το δυσκολότερο κομμάτι του πειράματος: να διαπιστωθεί πόσα από τα μικροσκοπικά χταπόδια θα επιβιώσουν και αν, όταν μεγαλώσουν, θα μπορέσουν πράγματι να γίνουν το φυσικό «όπλο» της Αδριατικής απέναντι στα εκατομμύρια μπλε καβούρια.
