Ένα μεγάλο τμήμα πυραύλου της SpaceX, με διαστάσεις που παραπέμπουν σε πενταώροφο κτίριο, αναμένεται να προσκρούσει στη Σελήνη την Τετάρτη, κινούμενο με ταχύτητα που ξεπερνά τα 8.000 χιλιόμετρα την ώρα.
Πρόκειται για το ανώτερο στάδιο ενός πυραύλου Falcon 9, το οποίο παραμένει ανεξέλεγκτο στο Διάστημα από τον Ιανουάριο του 2025. Τότε είχε χρησιμοποιηθεί για την εκτόξευση δύο σεληνιακών σκαφών και επιστημονικών οργάνων με προορισμό τη Σελήνη.
Μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του, το τμήμα του πυραύλου δεν κατευθύνθηκε σε ελεγχόμενη τροχιά και παρέμεινε στον χώρο μεταξύ Γης και Σελήνης. Η πορεία του επηρεάστηκε σταδιακά από τη βαρύτητα, με αποτέλεσμα να οδηγηθεί τελικά σε τροχιά σύγκρουσης.
Σύμφωνα με τον Μπιλ Γκρέι, δημιουργό λογισμικού που χρησιμοποιείται για την παρακολούθηση διαστημικών αντικειμένων, το τμήμα του Falcon 9 αναμένεται να χτυπήσει τη σεληνιακή επιφάνεια με ταχύτητα περίπου 2,4 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο.
Starlink Satellites Deployed on Flight 90! Falcon 9 successfully deployed 24 Starlink satellites during SpaceX’s 90th orbital launch of 2026. The deployment took place on 1 August 2026. pic.twitter.com/PEz7RweCgs
— Stellarix (@Stellarixorine) August 4, 2026
Η πρόσκρουση κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν
Οι υπολογισμοί δείχνουν ότι η σύγκρουση θα σημειωθεί κοντά στον κρατήρα Αϊνστάιν, στο βορειοδυτικό τμήμα της Σελήνης. Η περιοχή βρίσκεται κοντά στο άκρο του σεληνιακού δίσκου και αναμένεται να είναι μερικώς φωτισμένη την ώρα της πρόσκρουσης.
Το μεταλλικό αντικείμενο έχει μήκος περίπου 12 έως 14 μέτρα και βάρος αρκετών τόνων. Παρότι μεγάλο μέρος του εσωτερικού του είναι κενό, η υψηλή ταχύτητά του αρκεί για να απελευθερώσει τεράστια ενέργεια κατά τη σύγκρουση.
Οι πρώτες εκτιμήσεις αναφέρουν ότι η πρόσκρουση μπορεί να δημιουργήσει κρατήρα διαμέτρου τουλάχιστον 17 μέτρων. Άλλα επιστημονικά μοντέλα ανεβάζουν το πιθανό μέγεθος ακόμη περισσότερο, ανάλογα με τη γωνία σύγκρουσης και τη σύσταση του σεληνιακού εδάφους.
Η SpaceX δεν είχε σχεδιάσει την πτώση του πυραυλικού τμήματος στη Σελήνη, σύμφωνα με το Associated Press. Η σύγκρουση θεωρείται ακούσια, καθώς το αντικείμενο παρέμεινε σε ασταθή τροχιά μετά την ολοκλήρωση της αποστολής του.
Θα καταγραφεί ο νέος κρατήρας
Το Lunar Reconnaissance Orbiter της NASA αναμένεται να περάσει πάνω από την περιοχή πριν και μετά την πρόσκρουση, ώστε οι επιστήμονες να αναζητήσουν αλλαγές στην επιφάνεια.
Ο Μπρεντ Γκάρι, επιστήμονας του προγράμματος LRO στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA, έχει εξηγήσει ότι οι πρώτες εικόνες μετά το συμβάν μπορεί να βοηθήσουν στον ακριβέστερο εντοπισμό του σημείου της σύγκρουσης.
«Μετά την πρόσκρουση ίσως έχουμε περισσότερες πληροφορίες για την ακριβή τοποθεσία. Θα μπορέσουμε να πραγματοποιήσουμε πρόσθετες παρατηρήσεις περίπου μία εβδομάδα αργότερα και να στοχεύσουμε ξανά την περιοχή», ανέφερε κατά τη διάρκεια επιστημονικής συζήτησης που διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Εικονικής Έρευνας Εξερεύνησης του Ηλιακού Συστήματος της NASA.
Η σύγκριση των εικόνων πριν και μετά την πτώση θα επιτρέψει στους ερευνητές να μελετήσουν το μέγεθος του κρατήρα, την κατανομή της σκόνης και την ποσότητα του υλικού που θα εκτιναχθεί.
Παραμένει αβέβαιο εάν η πρόσκρουση θα μπορεί να παρατηρηθεί από τη Γη. Η λάμψη της σύγκρουσης αναμένεται να διαρκέσει ελάχιστα, ενώ ακόμη και το νέφος σκόνης που πιθανότατα θα δημιουργηθεί μπορεί να είναι πολύ αμυδρό για τα περισσότερα τηλεσκόπια.
Ο Μπιλ Γκρέι εκτιμά ότι τα πετρώματα και η σκόνη που θα εκτοξευτούν από τον νέο κρατήρα ίσως σχηματίσουν ένα νέφος ορατό πάνω στο σκοτεινό φόντο του Διαστήματος.
«Όπως συμβαίνει συχνά στην επιστήμη, η απάντηση είναι: “Δεν γνωρίζουμε ακόμη, ας το ανακαλύψουμε”. Ίσως δούμε πετρώματα να εκτοξεύονται από τον κρατήρα», έγραψε στην ιστοσελίδα του.
Για τους απλούς παρατηρητές, πάντως, το φαινόμενο δεν θα είναι ορατό με γυμνό μάτι ή με ένα ζευγάρι κιάλια. Η πιθανή καταγραφή του θα απαιτήσει ισχυρό και ιδιαίτερα ευαίσθητο τηλεσκοπικό εξοπλισμό, καθώς και πολύ ακριβή στόχευση τη στιγμή της πρόσκρουσης.
Μια σπάνια ευκαιρία για τους επιστήμονες
Παρότι η πτώση του τμήματος του Falcon 9 δεν ήταν προγραμματισμένη, αποτελεί μια σπάνια ευκαιρία για τη μελέτη των συγκρούσεων στη σεληνιακή επιφάνεια.
Σε αντίθεση με τους φυσικούς μετεωροειδείς, που συνήθως πέφτουν στη Σελήνη χωρίς προειδοποίηση, οι επιστήμονες γνωρίζουν σε αυτή την περίπτωση τις διαστάσεις, την προέλευση, την ταχύτητα και την πιθανή πορεία του αντικειμένου.
Τα στοιχεία αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη δοκιμή επιστημονικών μοντέλων σχετικά με τον σχηματισμό κρατήρων και την εκτόξευση σεληνιακού υλικού μετά από μια ισχυρή σύγκρουση.
Ο Μπεν Φερνάντο, μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Εθνικό Εργαστήριο του Λος Άλαμος, χαρακτήρισε το γεγονός εξαιρετικά σπάνιο και κάλεσε τους ερευνητές που διαθέτουν τον κατάλληλο εξοπλισμό να επιχειρήσουν να το καταγράψουν.
«Δεν πρόκειται για κάτι που θα μπορέσει να δει κανείς απλώς στρέφοντας ένα ζευγάρι κιάλια προς τη Σελήνη. Αν, όμως, διαθέτει τον κατάλληλο εξοπλισμό και πετύχει τη σωστή χρονική στιγμή, αξίζει να προσπαθήσει», σημείωσε.
Η πρόσκρουση δεν δημιουργεί κανέναν κίνδυνο για τη Γη και δεν αναμένεται να επηρεάσει ουσιαστικά τη Σελήνη. Επαναφέρει, ωστόσο, τη συζήτηση γύρω από τα διαστημικά σκουπίδια και τη διαχείριση των ανενεργών τμημάτων πυραύλων, καθώς οι αποστολές προς τη Σελήνη αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς.