Η πολεμική σύγκρουση ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν παραμένει χωρίς οριστική λύση, ενώ η ενεργειακή κρίση που συνδέεται με τον πόλεμο συνεχίζει να πλήττει την παγκόσμια οικονομία. Από την έναρξη της «Operation Epic Fury» μέχρι την εφαρμογή του «Project Freedom» με στόχο την επαναλειτουργία των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ, η σύγκρουση εξελίχθηκε σε πολλά στάδια με στρατιωτικές επιθέσεις, διπλωματικές διαπραγματεύσεις και σοβαρές επιπτώσεις στη διεθνή ναυσιπλοΐα και την αγορά ενέργειας.
Φάση 1: Ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοινώνει την έναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν
Σε βιντεοσκοπημένο διάγγελμα προς το έθνος αργά το βράδυ της 28ης Φεβρουαρίου, λίγες ώρες μετά την έναρξη των επιθέσεων αμερικανικών και ισραηλινών δυνάμεων κατά του Ιράν, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι βρίσκονταν σε εξέλιξη μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
«Στόχος μας είναι να υπερασπιστούμε τον αμερικανικό λαό εξαλείφοντας άμεσες απειλές από το ιρανικό καθεστώς, μια βίαιη ομάδα πολύ σκληρών και τρομερών ανθρώπων», δήλωσε ο Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι ένας από τους βασικούς στόχους της κοινής επιχείρησης ΗΠΑ – Ισραήλ ήταν η οριστική εξάλειψη των φιλοδοξιών του Ιράν να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
«Απέρριψαν κάθε ευκαιρία να εγκαταλείψουν τις πυρηνικές τους φιλοδοξίες και δεν μπορούμε να το ανεχτούμε άλλο», ανέφερε ο Τραμπ, προσθέτοντας ότι μετά την «ολοκληρωτική καταστροφή» των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων από τις ΗΠΑ τον Ιούνιο του 2025, το καθεστώς άρχισε να ανασυγκροτεί το πυρηνικό του πρόγραμμα και να αναπτύσσει πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς.
Τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ δήλωσε στην πρώτη επίσημη ενημέρωση: «Στέκομαι σήμερα μπροστά σας με ένα ξεκάθαρο μήνυμα για την Operation Epic Fury: Η Αμερική κερδίζει αποφασιστικά, καταστροφικά και χωρίς έλεος».
Αμερικανοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι ανέφεραν ότι ανώτατοι κυβερνητικοί και στρατιωτικοί ηγέτες του ιρανικού καθεστώτος σκοτώθηκαν στα πρώτα χτυπήματα της σύγκρουσης, ανάμεσά τους ο Ανώτατος Ηγέτης, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και ο αρχηγός των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Σύμφωνα με τον Χέγκσεθ, εκατοντάδες στρατιωτικοί στόχοι επλήγησαν τις πρώτες ώρες της επιχείρησης, προκαλώντας κατάρρευση των δυνατοτήτων επικοινωνίας των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.
Το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας πυραύλους σε επτά κράτη του Κόλπου, πλήττοντας πολιτικές υποδομές και αεροδρόμια στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, κατοικημένες περιοχές στο Κατάρ και μία πολυκατοικία στο Μπαχρέιν.
Κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης, ο πρόεδρος του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων, στρατηγός Νταν Κέιν, ανακοίνωσε τα ονόματα έξι Αμερικανών στρατιωτών που σκοτώθηκαν σε επίθεση ιρανικού drone στο λιμάνι Σουάιμπα του Κουβέιτ.
Φάση 2: Τα Στενά του Ορμούζ γίνονται το επίκεντρο του πολέμου
Καθώς οι συγκρούσεις κλιμακώνονταν, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ορίστηκε νέος Ανώτατος Ηγέτης της χώρας στις 8 Μαρτίου, παρά τις αναφορές ότι είχε τραυματιστεί σοβαρά στην επίθεση που σκότωσε τον πατέρα του.
Στην πρώτη γραπτή δήλωση που αποδόθηκε στον ίδιο, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έδωσε εντολή στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης να συνεχίσουν να περιορίζουν τη διέλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ, τη θαλάσσια δίοδο που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν και μέσω της οποίας πέρασε το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου το 2024.
Οι εντάσεις στην περιοχή αυξήθηκαν αμέσως μετά την οδηγία του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ. Στις 12 Μαρτίου, ο ιρανικός στρατός ανακοίνωσε ότι έπληξε πετρελαιοφόρο στον Περσικό Κόλπο, ένα από τα τρία εμπορικά πλοία που δέχτηκαν επίθεση εκείνη την ημέρα κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Οι επιθέσεις σημειώθηκαν λίγες ημέρες αφότου ο Ντόναλντ Τραμπ ανάρτησε μήνυμα στην πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιεί, προειδοποιώντας ότι, αν το Ιράν επιχειρούσε να διακόψει τη ροή πετρελαίου στα Στενά, «θα δεχθεί πλήγμα από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής είκοσι φορές ισχυρότερο από ό,τι έχει δεχτεί μέχρι τώρα».
Στις 21 Μαρτίου, ο Τραμπ απηύθυνε τελεσίγραφο προς το Ιράν απαιτώντας να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ για όλα τα εμπορικά πλοία μέσα σε 48 ώρες. Ο Αμερικανός πρόεδρος ανέφερε μέσω ανάρτησης ότι, αν το Ιράν δεν συμμορφωνόταν, «οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χτυπήσουν και θα καταστρέψουν ολοκληρωτικά τους διάφορους σταθμούς παραγωγής ενέργειας, ξεκινώντας από τον μεγαλύτερο».
Την επόμενη ημέρα, το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν απέστειλε επιστολή στον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό του ΟΗΕ, δηλώνοντας ότι τα Στενά ήταν ανοικτά για «μη εχθρικά» πλοία.
Στις 25 Μαρτίου, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση ότι «η ισχύς του Ιράν είναι τα Στενά του Ορμούζ».
Φάση 3: Ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ και εκεχειρία
Στις 23 Μαρτίου, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν συζητούσαν τον τερματισμό του πολέμου, δίνοντας την πρώτη ένδειξη διπλωματικών επαφών από την έναρξη της σύγκρουσης. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ έδωσε στο Ιράν παράταση πέντε ημερών για να ανοίξει ξανά τα Στενά, επικαλούμενος πρόοδο στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Την επόμενη ημέρα, η κυβέρνηση Τραμπ παρέδωσε στο Ιράν, μέσω μεσαζόντων στο Πακιστάν, σχέδιο 15 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου.
Στις 26 Μαρτίου, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι ο Αλιρεζά Τανγκσίρι, διοικητής του ναυτικού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, «εξουδετερώθηκε» σε αεροπορική επιδρομή. Οι ισραηλινές δυνάμεις υποστήριξαν επίσης ότι στην ίδια επίθεση σκοτώθηκε και ο επικεφαλής των ιρανικών ναυτικών πληροφοριών, Μπεχνάμ Ρεζαεΐ.
Την ίδια ημέρα, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι «παγώνει» για δέκα ημέρες τις επιθέσεις εναντίον ιρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, έως τις 6 Απριλίου στις 8 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής, σημειώνοντας σε ανάρτησή του ότι «οι συνομιλίες συνεχίζονται και, παρά τις λανθασμένες δηλώσεις των Fake News Media και άλλων, εξελίσσονται πολύ καλά».
Στις 5 Απριλίου, ο Τραμπ έδωσε νέα παράταση στο Ιράν έως τις 7 Απριλίου για την επίτευξη συμφωνίας. Το Ιράν απάντησε στο αμερικανικό σχέδιο ειρήνης των 15 σημείων με δική του πρόταση 10 σημείων για τον τερματισμό του πολέμου, ωστόσο τα Στενά του Ορμούζ παρέμειναν κλειστά.
Λίγες ώρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας στις 7 Απριλίου, ο Τραμπ ανάρτησε νέο μήνυμα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γράφοντας: «Ένας ολόκληρος πολιτισμός θα πεθάνει απόψε, χωρίς να μπορέσει ποτέ να επιστρέψει. Δεν θέλω να συμβεί αυτό, αλλά πιθανότατα θα συμβεί».
Την ίδια ημέρα, Ιράν και Ηνωμένες Πολιτείες ανακοίνωσαν συμφωνία για εκεχειρία διάρκειας δύο εβδομάδων, η οποία περιλάμβανε και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, στις 8 Απριλίου το Ισραήλ εξαπέλυσε σφοδρούς βομβαρδισμούς κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο, με αποτέλεσμα το Ιράν να καταγγείλει ότι το Ισραήλ παραβίασε τη συμφωνία εκεχειρίας και να κλείσει ξανά τα Στενά.
Στη συνέχεια, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, ταξίδεψε στο Ισλαμαμπάντ του Πακιστάν για νέες ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν, υπό τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν. Στις συνομιλίες συμμετείχαν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, ωστόσο ο Βανς ανακοίνωσε στις 11 Απριλίου ότι δεν είχε επιτευχθεί συμφωνία.
Με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν κλειστά, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε στις 13 Απριλίου την επιβολή ναυτικού αποκλεισμού σε ιρανικά λιμάνια κατά μήκος των Στενών. «Δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε μια χώρα να εκβιάζει ή να αποσπά τον κόσμο, γιατί αυτό ακριβώς κάνουν», δήλωσε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Στις 21 Απριλίου, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η εκεχειρία παρατείνεται επ’ αόριστον έπειτα από αίτημα του Πακιστάν, διευκρινίζοντας όμως ότι ο ναυτικός αποκλεισμός θα παραμείνει σε ισχύ.
Φάση 4: Το Project Freedom
Καθώς ο πόλεμος συνεχιζόταν και τον Μάιο, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ξεκινούσε το Project Freedom, βάσει του οποίου αμερικανικά πολεμικά πλοία θα συνόδευαν εμπορικά σκάφη μέσω των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, η έναρξη του Project Freedom στις 3 Μαΐου προκάλεσε νέα κλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.
Στις 4 Μαΐου, ο ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, επικεφαλής της Κεντρικής Διοίκησης των ΗΠΑ, δήλωσε ότι οι Φρουροί της Ισλαμικής Επανάστασης εκτόξευσαν πυραύλους, drones και μικρά σκάφη εναντίον πλοίων που προστάτευαν οι ΗΠΑ στα Στενά του Ορμούζ. Ο Κούπερ υποστήριξε ότι οι αμερικανικές δυνάμεις «εξουδετέρωσαν καθεμία από αυτές τις απειλές» και ότι χρησιμοποιήθηκαν επιθετικά ελικόπτερα AH-64 Apache και άλλα μέσα για την «εξάλειψη» των ιρανικών επιθετικών σκαφών.
Στις 5 Μαΐου, ο Τραμπ ανακοίνωσε προσωρινή παύση του Project Freedom έπειτα από αίτημα του Πακιστάν.
Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στις 6 Μαΐου, ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σεχμπάζ Σαρίφ, δήλωσε ότι η παύση «θα συμβάλει σημαντικά στην προώθηση της περιφερειακής ειρήνης, σταθερότητας και συμφιλίωσης κατά τη διάρκεια αυτής της ευαίσθητης περιόδου».
Ο Ντόναλντ Τραμπ διευκρίνισε ότι, παρά την παύση του Project Freedom, ο ναυτικός αποκλεισμός των ΗΠΑ παραμένει σε ισχύ.
