Ραγδαίες είναι οι πολιτικές εξελίξεις στην Ουγγαρία μετά τις εκλογές και τον σχηματισμό της νέας κυβέρνησης του κόμματος Τίσα, καθώς αυξάνονται οι πιέσεις γύρω από τον Βίκτορ Όρμπαν και πρόσωπα που συνδέθηκαν στενά με το σύστημα εξουσίας του επί σειρά ετών. Την ίδια στιγμή, νέα δημοσκόπηση δείχνει ότι η πλειοψηφία των Ούγγρων πολιτών θεωρεί πως ο πρώην πρωθυπουργός θα πρέπει να λογοδοτήσει ενώπιον της Δικαιοσύνης για σοβαρά αδικήματα, με το ενδεχόμενο ποινικών διώξεων, ακόμα και της φυλάκισης, να κυριαρχεί πλέον στη δημόσια συζήτηση.
Σύμφωνα με έρευνα της Medián, που πραγματοποιήθηκε μεταξύ 27 Απριλίου και 2 Μαΐου, η στήριξη προς το Τίσα εκτοξεύθηκε στο 61% του συνολικού πληθυσμού, σχεδόν τριπλάσια από εκείνη του Fidesz. Μεταξύ των αποφασισμένων και πιθανών ψηφοφόρων, το ποσοστό του κόμματος έφτασε στο 70%, ενώ το 63% των ερωτηθέντων δηλώνει πλέον ότι η χώρα κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση, σχεδόν διπλάσιο ποσοστό σε σχέση με την τελευταία δημοσκόπηση πριν από τις εκλογές.
Παράλληλα, οι δείκτες αποδοχής του Βίκτορ Όρμπαν καταγράφουν δραματική πτώση. Το 59% δηλώνει πλήρως δυσαρεστημένο από τα χρόνια διακυβέρνησής του, ενώ το 72% θεωρεί τον Πέτερ Μάγιαρ κατάλληλο για την ηγεσία της χώρας, όπως αναφέρει το euroobserver. Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί το γεγονός ότι το 65% των πολιτών πιστεύει πως ο Όρμπαν έχει διαπράξει αδικήματα αρκετά σοβαρά, ώστε να οδηγηθεί σε δίκη, ενώ το 28% αναγνωρίζει πολιτικές αλλά όχι ποινικές ευθύνες. Μόλις το 7% αρνήθηκε να απαντήσει.
Έρευνα για υπεξαίρεση και ξέπλυμα χρήματος
Το κλίμα επιβαρύνθηκε ακόμα περισσότερο μετά τις εξελίξεις γύρω από τον δισεκατομμυριούχο, Γκιούλα Μπάλασι, έναν από τους ισχυρότερους επιχειρηματίες που συνδέθηκαν με την προπαγανδιστική μηχανή της κυβέρνησης Όρμπαν. Ο Μπάλασι εμφανίστηκε αυτή την εβδομάδα στο μέσο ενημέρωσης Kontroll, κρατώντας συμβολαιογραφικό έγγραφο και ανακοινώνοντας ότι προσφέρει στο ουγγρικό κράτος τις συμμετοχές του σε τέσσερις εταιρείες και επενδυτικά κεφάλαια.
Ο επιχειρηματίας απέκτησε τεράστια περιουσία μέσω εταιρειών επικοινωνίας και διοργάνωσης εκδηλώσεων που συνεργάζονταν με την κυβέρνηση Όρμπαν και το υπουργείο προπαγάνδας. Οι εταιρείες του είχαν αναλάβει εκστρατείες σπίλωσης κατά ηγετών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ούγγρων πολιτικών της αντιπολίτευσης αλλά και του Βολοντίμιρ Ζελένσκι. Σύμφωνα με υπολογισμούς της ιστοσελίδας 444, οι ιδιοκτήτες των εταιρειών απέσπασαν 92 δισεκατομμύρια φιορίνια, δηλαδή περίπου 236 εκατομμύρια ευρώ, σε μερίσματα μέσα σε λιγότερο από μία δεκαετία.
Το Κέντρο Έρευνας Διαφθοράς της Ουγγαρίας υπολόγισε, βάσει στοιχείων δημόσιων συμβάσεων, ότι οι εταιρείες του Μπάλασι είχαν 30 φορές περισσότερες πιθανότητες να κερδίσουν κρατικούς διαγωνισμούς σε σύγκριση με αντίστοιχες επιχειρήσεις, εξασφαλίζοντας συμβόλαια συνολικής αξίας 1,135 τρισεκατομμυρίων φιορινιών, περίπου 2,9 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Κατά την τηλεοπτική του εμφάνιση, ο Μπάλασι εμφανίστηκε συγκινημένος και δήλωσε πως θέλει να παραδώσει τις εταιρείες του, προκειμένου να προστατεύσει τις θέσεις εργασίας των 500 εργαζομένων, υποστηρίζοντας ότι το έργο που σχετίζεται με το κράτος «ανήκει ούτως ή άλλως στον δημόσιο τομέα». Παράλληλα, ισχυρίστηκε ότι όλες οι συμβάσεις της εταιρικής ομάδας ήταν διαφανείς και ότι η προσφορά του αποσκοπούσε στο να αποδείξει πως δεν έχει τίποτα να κρύψει σχετικά με τις κατηγορίες περί υπερτιμολογήσεων και τη σχετική έρευνα.
Ωστόσο, μία ημέρα αργότερα η αστυνομία ανακοίνωσε επίσημα ότι διεξάγεται έρευνα για ύποπτες πράξεις υπεξαίρεσης και ξεπλύματος χρήματος. Στην ανακοίνωση αναφερόταν ότι έχει ξεκινήσει διαδικασία κατά αγνώστων για υποψίες παραβίασης καθήκοντος εμπιστοσύνης και νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, ενώ δεσμεύθηκαν χρηματικά ποσά και «πάγωσαν» τραπεζικοί λογαριασμοί που σχετίζονται με τον όμιλο εταιρειών του Μπάλασι.
Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι ο επιχειρηματίας δεν προτίθεται να παραδώσει όλες τις δραστηριότητές του στο κράτος, καθώς σχεδιάζει να διατηρήσει εννέα ακόμα ιδιαίτερα κερδοφόρες εταιρείες.
Νέα καταγγελία για διασπάθιση δημόσιου χρήματος
Στο επίκεντρο βρίσκεται και ο απερχόμενος υπουργός Πολιτισμού και Καινοτομίας, Μπάλαζ Χάνκο, ο οποίος είχε την εποπτεία του Εθνικού Πολιτιστικού Ταμείου, του κρατικού φορέα που διανέμει πολιτιστικές επιδοτήσεις. Ο ηθοποιός και πολιτικός ακτιβιστής, Άρον Μόλναρ, αποκάλυψε αυτή την εβδομάδα, επικαλούμενος πληροφορίες και έγγραφα εργαζομένου του ταμείου, ότι διανεμήθηκαν με ταχείες διαδικασίες 17 δισεκατομμύρια φιορίνια, περίπου 43,6 εκατομμύρια ευρώ, λίγο πριν από τις εκλογές.
Παρότι το Ταμείο διαθέτει επίσημο διοικητικό συμβούλιο, τα χρήματα δεν εγκρίθηκαν από αυτό αλλά από μία προσωρινή επιτροπή που συγκροτήθηκε εσπευσμένα με την ονομασία «Προσωρινή Επιτροπή Μεγάλων Πολιτιστικών Προγραμμάτων». Ο Χάνκο υποστήριξε σε τηλεοπτική του εμφάνιση στο ATV ότι τα χρήματα προήλθαν από συσσωρευμένα έσοδα λοταρίας, όμως επικριτές της διαδικασίας κάνουν λόγο για μηχανισμό χρηματοδότησης πολιτικών συμμάχων.
Μεταξύ των αποδεκτών των επιχορηγήσεων περιλαμβάνονται ο φωτογράφος του βιολονίστα, Ζόλταν Μάγκα, του οποίου η εταιρεία είχε ιδρυθεί μόλις μία εβδομάδα πριν από την πληρωμή και έλαβε περίπου 500 εκατομμύρια φιορίνια, καθώς και η εταιρεία Patri Magyarország, που συνδέεται με υπάλληλο του Fidesz και έλαβε 450 εκατομμύρια φιορίνια, παρότι ουσιαστικά υπήρχε μόνο στα χαρτιά.
Ο Χάνκο υπερασπίστηκε τις αποφάσεις, λέγοντας ότι «οι πολιτιστικές αποφάσεις είναι θέμα γούστου» και ότι σημασία πρέπει να δίνεται όχι στο ιστορικό των εταιρειών αλλά στο περιεχόμενο που προτείνουν, ακόμα και αν αυτό υπάρχει μόνο ως υπόσχεση.
Η υπόθεση προκάλεσε έντονες εσωτερικές αντιδράσεις και οδήγησε σε μαζικές παραιτήσεις στη διοίκηση του Εθνικού Πολιτιστικού Ταμείου. Νομικός εκπρόσωπος της αναπληρώτριας γενικής διευθύντριας του Γραφείου Διαχείρισης Πολιτιστικής Στήριξης υπέβαλε τελικά ποινική καταγγελία στην Κεντρική Ανακριτική Εισαγγελία, κάνοντας λόγο για παραβίαση καθήκοντος εμπιστοσύνης και απάτη εις βάρος του προϋπολογισμού. Σύμφωνα με την καταγγελία, το πακέτο των 17 δισεκατομμυρίων φιορινιών διανεμήθηκε χωρίς επαγγελματική διαβούλευση και μέσω διαδικασίας που επιβλήθηκε άνωθεν με κατεπείγοντα τρόπο.
Ο Πέτερ Μάγιαρ ανακοίνωσε ήδη ότι η υπόθεση θα ερευνηθεί σε βάθος και ότι «η εγκληματική κατάχρηση δημόσιων πόρων» δεν θα μείνει αναπάντητη.
Τέλος για το τηλεοπτικό πρόγραμμα-σύμβολο της προπαγάνδας
Την ίδια στιγμή, ύστερα από 29 χρόνια λειτουργίας, ολοκληρώνεται και η πορεία του Tények, του βραδινού δελτίου ειδήσεων του φιλοκυβερνητικού καναλιού TV2, που θεωρείται ένα από τα βασικά εργαλεία της προπαγάνδας της εποχής Όρμπαν.
Ο διευθύνων σύμβουλος του TV2, Μίκλος Βάζιλι, δήλωσε στο συνέδριο Media Hungary ότι θα πραγματοποιηθεί πλήρης αναδιοργάνωση της εταιρείας και ότι απαιτείται «ενοποίηση». Την Πέμπτη επιβεβαίωσε στην ιστοσελίδα 444 ότι το πρόγραμμα θα διακοπεί οριστικά.
Παρότι ο σταθμός κατέγραψε κέρδη 2 δισεκατομμυρίων φιορινιών την προηγούμενη χρονιά, η βιωσιμότητά του βασιζόταν κυρίως σε κρατική διαφημιστική χρηματοδότηση ύψους 4,6 δισεκατομμυρίων φιορινιών ετησίως, η οποία πλέον αναμένεται να διακοπεί. Σύμφωνα με πληροφορίες της 444, αναμένονται απολύσεις που ενδέχεται να επηρεάσουν το 15% έως 20% των εργαζομένων.
Ο Πέτερ Μάγιαρ σχολίασε τις εξελίξεις μέσω Facebook γράφοντας ότι «η ναυαρχίδα της ορμπανικής προπαγάνδας εξαφανίζεται», αναφερόμενος στο δελτίο ειδήσεων που, όπως σημείωσε, είχε αφιερώσει στο παρελθόν ειδικό ρεπορτάζ και σχολιασμό ακόμα και για προσωπική του στιγμή σε τηλεοπτική μετάδοση του Οκτωβρίου 2024.
Μαζικές συγκεντρώσεις για το τέλος της εποχής Όρμπαν
Την ώρα που ο νέος πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Πέτερ Μάγιαρ, ετοιμάζεται να ορκιστεί το Σάββατο στο επιβλητικό νεογοτθικό κοινοβούλιο της Βουδαπέστης, χιλιάδες πολίτες αναμένεται να συγκεντρωθούν στην πλατεία έξω από το κτίριο για να γιορτάσουν τις τελευταίες στιγμές της 16χρονης διακυβέρνησης του Βίκτορ Όρμπαν.
Η εκλογική επικράτηση του Μάγιαρ θεωρείται ιστορική, καθώς δίνει στο Τίσα τη δυνατότητα να ανατρέψει πολλές από τις πολιτικές που είχαν οδηγήσει επικριτές του Όρμπαν να τον χαρακτηρίζουν αυταρχικό ηγέτη της άκρας δεξιάς, αλλά και να ερευνήσει σε βάθος το οικονομικό σύστημα που, σύμφωνα με τους αντιπάλους του, επέτρεψε τον εντυπωσιακό πλουτισμό πολιτικών συμμάχων και μελών της οικογένειάς του.
Πριν ακόμη ξεκινήσει επίσημα το κυβερνητικό του έργο, ο Πέτερ Μάγιαρ κάλεσε τους Ούγγρους πολίτες σε μια ολοήμερη γιορτή «αλλαγής καθεστώτος» το Σάββατο, με αφορμή την ορκωμοσία του και το τέλος της εποχής Όρμπαν.
«Θα περάσουμε την πύλη της αλλαγής καθεστώτος με ένα τεράστιο πάρτι. Ελάτε μαζί μας και φέρτε την οικογένεια και τους φίλους σας», έγραψε ο Μάγιαρ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στο επίκεντρο η διαφθορά και η ανάκτηση δημόσιου χρήματος
Ο 45χρονος δικηγόρος, που ίδρυσε το Τίσα το 2024 έπειτα από χρόνια παρουσίας στο εσωτερικό του κόμματος του Όρμπαν, έχει δεσμευτεί να βάλει τέλος στη διαφθορά που, όπως υποστηρίζει, στέρησε από τους Ούγγρους οικονομικές ευκαιρίες και διοχέτευσε δημόσιο χρήμα σε πολιτικά συνδεδεμένα πρόσωπα.
Μία από τις βασικές του προτεραιότητες είναι η αποδέσμευση περίπου 17 δισεκατομμυρίων ευρώ ευρωπαϊκών κονδυλίων που είχαν «παγώσει» κατά την περίοδο διακυβέρνησης Όρμπαν εξαιτίας ανησυχιών της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το κράτος δικαίου και τη διαφθορά. Τα χρήματα θεωρούνται κρίσιμα για την επανεκκίνηση της ουγγρικής οικονομίας, η οποία παραμένει στάσιμη τα τελευταία τέσσερα χρόνια.
Ο Μαγιάρ έχει επίσης υποσχεθεί αποκατάσταση των σχέσεων της Ουγγαρίας με τους Ευρωπαίους εταίρους της, οι οποίες είχαν οδηγηθεί σε οριακό σημείο από τον Όρμπαν, καθώς και επαναφορά της χώρας στον πυρήνα των δυτικών δημοκρατιών, μετά τη σταδιακή προσέγγιση της προηγούμενης κυβέρνησης με τη Ρωσία.
Ως συμβολική κίνηση αυτής της αλλαγής πορείας, στελέχη του Τίσα ανακοίνωσαν ότι η σημαία της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα επανέλθει στην πρόσοψη του κοινοβουλίου από το Σάββατο, αφού η κυβέρνηση Όρμπαν την είχε απομακρύνει το 2014.
Παρά το κλίμα πανηγυρισμών για την αποχώρηση του Όρμπαν από την εξουσία, μεγάλο μέρος των περίπου 3,4 εκατομμυρίων πολιτών που ψήφισαν το Τίσα απαιτεί πλέον να λογοδοτήσουν στελέχη του Fidesz και επιχειρηματικοί σύμμαχοί τους για τις πρακτικές της απερχόμενης κυβέρνησης.
Ο Μάγιαρ σχεδιάζει τη δημιουργία Εθνικού Γραφείου Ανάκτησης και Προστασίας Δημόσιας Περιουσίας, μιας αρχής που θα αναλάβει τη διερεύνηση και ανάκτηση δημόσιων πόρων που ενδέχεται να καταχράστηκαν κατά τη διάρκεια της διακυβέρνησης Όρμπαν. Η πρωτοβουλία αυτή ενισχύει περαιτέρω τα σενάρια περί πιθανών ποινικών εξελίξεων για πρόσωπα του προηγούμενου κυβερνητικού συστήματος, ενώ η δημόσια συζήτηση γύρω από ενδεχόμενες διώξεις και δικαστικές διαδικασίες εις βάρος του πρώην πρωθυπουργού παραμένει ιδιαίτερα έντονη.
Σαρωτικές αλλαγές στη δομή του κράτους
Η κυβέρνηση Τίσα αναμένεται να προχωρήσει και σε ευρείας κλίμακας αναδιάρθρωση του κρατικού μηχανισμού, δημιουργώντας ξεχωριστά υπουργεία για την Υγεία, την Προστασία του Περιβάλλοντος και την Παιδεία, τα οποία δεν υπήρχαν κατά την περίοδο Όρμπαν, σύμφωνα με τον independent.
Ο Μάγιαρ έχει δηλώσει ότι στόχος του είναι να επαναφέρει την αποτελεσματικότητα στη λειτουργία του ουγγρικού κράτους, επιλέγοντας για κυβερνητικές θέσεις πρόσωπα με διεθνή αναγνώριση στους τομείς τους.
Για το υπουργείο Εξωτερικών έχει προτείνει τη διπλωμάτη και ειδική στην εξωτερική πολιτική Ανίτα Όρμπαν, η οποία δεν έχει συγγένεια με τον απερχόμενο πρωθυπουργό, ενώ για το υπουργείο Οικονομίας και Ενέργειας έχει επιλεγεί ο πρώην διευθυντής της Shell, Ίστβαν Κάπιτανι. Τη θέση του υπουργού Οικονομικών αναμένεται να αναλάβει ο οικονομολόγος Άντρας Κάρμαν.
«Αποχαιρετισμός στο σύστημα Όρμπαν»
Η ορκωμοσία του Πέτερ Μάγιαρ αναμένεται να πραγματοποιηθεί περίπου στις 3 το μεσημέρι του Σαββάτου, τοπική ώρα, ενώ αμέσως μετά θα απευθυνθεί στους χιλιάδες συγκεντρωμένους έξω από το κοινοβούλιο. Στην πρόσκληση για την εκδήλωση γίνεται λόγος για καλλιτεχνικές εμφανίσεις και «έκπληξη καλεσμένους».
Παράλληλα, ο φιλελεύθερος δήμαρχος της Βουδαπέστης, Γκέργκελι Καρατσόνι, ανακοίνωσε ξεχωριστή εκδήλωση στις όχθες του Δούναβη, την οποία χαρακτήρισε «πάρτι λήξης του συστήματος». Όπως ανέφερε, στόχος είναι να τιμηθούν όσοι αντιστάθηκαν δημόσια στο σύστημα εξουσίας του Όρμπαν όλα αυτά τα χρόνια.
«Δάσκαλοι που απολύθηκαν, πολίτες και δημοσιογράφοι που ταπεινώθηκαν, μικρές εκκλησίες που διαλύθηκαν», έγραψε ο Καρατσόνι σε ανάρτησή του. «Μπορούμε επιτέλους να αφήσουμε πίσω μας αυτή την εποχή, αλλά πρώτα ας θυμηθούμε τους καθημερινούς ήρωες και ας εκφράσουμε την ευγνωμοσύνη μας με έναν αποχαιρετισμό στο σύστημα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
