Η απότομη αναδίπλωση του Ντόναλντ Τραμπ από το σχέδιο «Project Freedom» για την ασφαλή διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ δεν ήταν απλώς μια τακτική κίνηση, αλλά αποτέλεσμα της σκληρής αντίδρασης της Σαουδικής Αραβίας και άλλων συμμάχων στον Κόλπο.
Το Ριάντ ανέστειλε την άδεια χρήσης της αεροπορικής βάσης Prince Sultan, νοτιοανατολικά της πρωτεύουσας, καθώς και του σαουδαραβικού εναέριου χώρου για την υποστήριξη της επιχείρησης, μπλοκάροντας ουσιαστικά τη δυνατότητα των ΗΠΑ να προσφέρουν αεροπορική «ομπρέλα» προστασίας στα εμπορικά πλοία. Η κίνηση αυτή ανάγκασε τον Τραμπ να πατήσει «παύση» στο σχέδιο, μόλις περίπου 36 ώρες μετά την έναρξή του, παρά το γεγονός ότι ήδη δύο αμερικανικής σημαίας πλοία είχαν διασχίσει επιτυχώς το στενό υπό την ομπρέλα του Project Freedom.
Η Σαουδική Αραβία εμφανίζεται στο παρασκήνιο ως ο παίκτης–κλειδί που μπορεί να επιτρέψει ή να παραλύσει επιχειρήσεις μεγάλης κλίμακας των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Η Ουάσινγκτον διατηρεί στην αεροπορική βάση Prince Sultan μαχητικά αεροσκάφη, ιπτάμενα τάνκερ ανεφοδιασμού και αντιαεροπορικά συστήματα, τα οποία αξιοποιήθηκαν για την υποστήριξη του πολέμου στο Ιράν και για την προστασία πλοίων στο Στενό του Ορμούζ.
Όπως επισημαίνει Αμερικανός αξιωματούχος, λόγω γεωγραφίας η πρόσβαση σε εναέριο χώρο και βάσεις περιφερειακών εταίρων, όπως η Σαουδική Αραβία και η Ιορδανία για βάσεις, το Κουβέιτ για υπερπτήση και το Ομάν για εναέριο χώρο και ναυτική υποστήριξη, είναι απολύτως κρίσιμη για κάθε επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Η Σαουδική Αραβία ως ρυθμιστής της αμερικανικής ισχύος
Η αιφνιδιαστική ανακοίνωση του Project Freedom από τα social media του Τραμπ εξόργισε τη Σαουδική Αραβία, η οποία αισθάνθηκε ότι παρακάμφθηκε σε ένα ζήτημα που επηρεάζει άμεσα την ασφάλεια και την εικόνα της στον Κόλπο. Παρά την απευθείας τηλεφωνική επικοινωνία του προέδρου των ΗΠΑ με τον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, η κρίση δεν εκτονώθηκε άμεσα και η αναστολή της πρόσβασης στις σαουδαραβικές υποδομές παρέμεινε, μέχρι να αποκατασταθεί η ισορροπία.
Σαουδαραβική πηγή ανέφερε ότι ο Τραμπ και ο διάδοχος πρίγκιπας βρίσκονται σε «συνεχή επαφή» και ότι Ριάντ, Ουάσινγκτον, ο αντιπρόεδρος JD Vance, η CENTCOM και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο αντάλλασσαν διαρκώς μηνύματα, γεγονός που αποκαλύπτει το βάθος της εξάρτησης των ΗΠΑ από τη σαουδαραβική συναίνεση.
Η Σαουδική Αραβία στήριξε δημόσια τις διπλωματικές προσπάθειες του Πακιστάν να μεσολαβήσει για συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν, την ώρα που η Ουάσινγκτον προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην στρατιωτική πίεση και στη διπλωματία.
Παράλληλα, άλλοι σύμμαχοι, όπως το Κατάρ και το Ομάν, ενημερώθηκαν αφού η επιχείρηση είχε ήδη ξεκινήσει, γεγονός που τροφοδότησε ενόχληση, αν και τουλάχιστον το Μουσκάτ απέφυγε να ανεβάσει τους τόνους. Το μήνυμα από τις πετρελαιομοναρχίες του Κόλπου είναι σαφές: χωρίς συντονισμό με τη Σαουδική Αραβία, κάθε αμερικανική κίνηση στο Στενό του Ορμούζ θα παραμένει ευάλωτη σε πολιτικά και επιχειρησιακά «βέτο».
Σαουδική Αραβία, Ορμούζ και ο αγώνας δρόμου για εκεχειρία
Την ώρα που η Σαουδική Αραβία σταθμίζει τις επιλογές της, ο Λευκός Οίκος δέχεται ολοένα και μεγαλύτερη πολιτική πίεση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, με τον Τραμπ να επιδιώκει ένα γρήγορο αποτέλεσμα στον πόλεμο με το Ιράν – ιδανικά μια συμφωνία πριν από τη συνάντησή του με τον Σι Τζινπίνγκ στο Πεκίνο.
Η Τεχεράνη φέρεται να εξετάζει νέα αμερικανική πρόταση, με το Πακιστάν να διαδραματίζει ρόλο μεσολαβητή, την ώρα που Κινέζοι αξιωματούχοι καλούν σε άμεση κατάπαυση του πυρός και προειδοποιούν ότι η επανέναρξη των εχθροπραξιών δεν είναι αποδεκτή. Την ίδια στιγμή, Ιρανός βουλευτής ανεβάζει το θερμόμετρο, μιλώντας για «σκανδάλη» που είναι έτοιμη να πατηθεί απέναντι στις ΗΠΑ και τους «διαβολικούς συμμάχους» τους, εάν δεν δοθούν οι απαραίτητες παραχωρήσεις.
Παρά τα διπλωματικά παζάρια, η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στον Κόλπο παραμένει ενισχυμένη, με δύο ομάδες αεροπλανοφόρων, επιπλέον λογιστική υποστήριξη και ανανεωμένα αποθέματα όπλων στην περιοχή.
Το Project Freedom, έστω και για λίγο, προσέφερε ενισχυμένη επιτήρηση, πυροβολική κάλυψη και στρατιωτικό προσωπικό πάνω σε εμπορικά πλοία που επιχειρούσαν έξοδο από τον Περσικό Κόλπο, ενώ οι ιρανικές δυνάμεις συνέχιζαν να απειλούν και να στοχοποιούν σκάφη στο στενό. Ωστόσο, η πραγματική «κόκκινη γραμμή» αποδείχθηκε ότι δεν ήταν μόνο η Τεχεράνη, αλλά και η Σαουδική Αραβία και το κατά πόσο είναι διατεθειμένη να επενδύσει περαιτέρω πολιτικό κεφάλαιο σε μια αμερικανική στρατηγική που δοκιμάζεται τόσο στο πεδίο όσο και στην κάλπη.
