Η Σαουδική Αραβία προετοιμάζεται για ένα εφιαλτικό σενάριο στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου, προειδοποιώντας ότι αν ο πόλεμος με το Ιράν και οι επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές συνεχιστούν μέχρι τα τέλη Απριλίου, η τιμή του αργού μπορεί να εκτοξευθεί ακόμη και στα 180 δολάρια το βαρέλι. Την ίδια ώρα, αναλυτές και αγορές χτυπούν καμπανάκι για παγκόσμια ύφεση, ενεργειακό σοκ και πολιτικές αναταράξεις από την Ουάσιγκτον μέχρι την Ασία.
Η κλιμάκωση του πολέμου με το Ιράν έχει ήδη αφαιρέσει εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως από την παγκόσμια προσφορά, εκτοξεύοντας τις τιμές κατά περίπου 50% από τις 28 Φεβρουαρίου και στέλνοντας το Brent μέχρι τα 119 δολάρια το βαρέλι, κοντά στο ιστορικό υψηλό του 2008. Παράλληλα, επιθέσεις σε εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και άλλες κρίσιμες υποδομές στον Κόλπο, σε συνδυασμό με το σχεδόν κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, απ’ όπου περνά το 20% των θαλάσσιων ροών πετρελαίου, τροφοδοτούν ένα πρωτοφανές κλίμα ανασφάλειας στις αγορές. Σαουδάραβες αξιωματούχοι εκτιμούν ότι χωρίς αποκλιμάκωση και με τα αποθέματα να εξαντλούνται, οι τιμές μπορεί να ανέβουν κλιμακωτά από τα 138–140 στα 150, 165 και μέχρι τα 180 δολάρια τις επόμενες εβδομάδες.
Σαουδική Αραβία και πετρέλαιο σε τροχιά «τέλειας καταιγίδας»
Η Σαουδική Αραβία, παρότι θα μπορούσε θεωρητικά να ωφεληθεί βραχυπρόθεσμα από τόσο ακριβό πετρέλαιο, εμφανίζεται ανήσυχη για τον κίνδυνο «καταστροφής ζήτησης» και ύφεσης, που θα χτυπήσει τελικά και τα δικά της έσοδα. Σαουδάραβες αναλυτές επισημαίνουν ότι το Ριάντ δεν επιθυμεί μια υπερβολικά γρήγορη και βίαιη άνοδο των τιμών, αλλά μια «σχετικά ήπια» αύξηση με σταθερό μερίδιο αγοράς, ώστε να μη στιγματιστεί ως κερδοσκόπος σε έναν πόλεμο που δεν ξεκίνησε.
Η Σαουδική Aramco ήδη πουλά ελαφρύ σαουδαραβικό αργό προς ασιατικές αγορές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας κοντά στα 125 δολάρια το βαρέλι, με τους φυσικούς περιορισμούς στην προσφορά να αναμένεται να γίνουν πιο οδυνηροί όσο «στεγνώνουν» τα προπολεμικά αποθέματα. Σημαντικοί πελάτες διαμαρτύρονται για την extreme μεταβλητότητα του δείκτη Oman, που χρησιμοποιείται ως σημείο αναφοράς για το σαουδαραβικό πετρέλαιο, ενώ η Aramco υπερασπίζεται ότι αντικατοπτρίζει πιστά τη σπανιότητα των βαρελιών στην περιοχή.
Σαουδική Αραβία, πετρέλαιο και παγκόσμια ύφεση στον ορίζοντα
Οι αγορές παραγώγων καταγράφουν έντονο στοίχημα σε Brent στα 130, 140 και 150 δολάρια τον επόμενο μήνα, ενώ αρχίζουν να εμφανίζονται και στοιχήματα για ακόμη υψηλότερα επίπεδα, χωρίς όμως να υιοθετούν πλήρως το σενάριο των 180 δολαρίων. Αναλυτές προειδοποιούν ότι γύρω στα 150 δολάρια το βαρέλι οι καταναλωτές θα αρχίσουν να αλλάζουν δραστικά συμπεριφορά – από το να αφήνουν το αυτοκίνητο και να παίρνουν το λεωφορείο, μέχρι το να ακυρώνουν διακοπές – με τη βιομηχανία να επιβραδύνει παραγωγή αντί να λειτουργεί με ζημιά.
Στις ΗΠΑ, η μέση τιμή βενζίνης έχει ήδη εκτοξευθεί κοντά στα 3,9 δολάρια το γαλόνι, πάνω από το «ψυχολογικό όριο» των 3,5 δολαρίων που ιστορικά συμπιέζει τη ζήτηση, ενώ το ντίζελ στα 5,1 δολάρια χτυπά την εφοδιαστική αλυσίδα και τις μεταφορές. Ο επικεφαλής της Fed Τζερόμ Πάουελ προειδοποίησε ότι ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ θα λειτουργήσει σαν «φόρος» για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενισχύοντας τον πληθωρισμό και πιέζοντας την ανάπτυξη, την ώρα που οι οικονομίες της Ευρώπης και της Ασίας απειλούνται από εκτόξευση κόστους εισαγωγών, αποδυνάμωση νομισμάτων και αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Την ίδια στιγμή, παράλληλα ρεπορτάζ για την αγορά πετρελαίου δείχνουν ότι οι τιμές αντιδρούν όχι μόνο στην κλιμάκωση της σύγκρουσης, αλλά και σε σενάρια για πιθανή χαλάρωση ή άρση αμερικανικών κυρώσεων στο ιρανικό πετρέλαιο στη θάλασσα, κάτι που κατά διαστήματα φρενάρει προσωρινά την άνοδο. Οι αναλυτές σε εξειδικευμένα ενεργειακά σημειώματα επισημαίνουν ότι, ακόμη και αν υπάρξει εξτρά προσφορά από «προβληματικούς» παραγωγούς όπως η Ρωσία ή το Ιράν, το ρίσκο γεωπολιτικής αποσταθεροποίησης στον Κόλπο και τα διαδοχικά χτυπήματα σε ενεργειακές υποδομές στη Μέση Ανατολή κρατούν την αγορά «τυφλή» και εξαιρετικά νευρική, σύμφωνα με τη Wall Street Journal.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Σαουδική Αραβία βρίσκεται σε λεπτή ισορροπία: από τη μία πλευρά η προοπτική πετρελαίου στα 180 δολάρια μοιάζει με δημοσιονομικό «χρυσωρυχείο» για το Ριάντ, από την άλλη όμως απειλεί να τινάξει στον αέρα τη ζήτηση, να προκαλέσει παγκόσμια ύφεση και να εκτροχιάσει τα φιλόδοξα σχέδια μετασχηματισμού της σαουδαραβικής οικονομίας. Καθώς η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί τις εξελίξεις σε Ιράν, Ισραήλ και Στενά του Ορμούζ, η πορεία της τιμής του πετρελαίου έχει ήδη μετατραπεί στο απόλυτο βαρόμετρο για τον κίνδυνο ενός νέου, βαθύτατου ενεργειακού σοκ.
