Στα Μέθανα πραγματοποιείται μια συντονισμένη ερευνητική αποστολή που χαρτογραφεί τον βυθό του Σαρωνικού και συλλέγει νέα δεδομένα από περιοχές ελάχιστα μελετημένες. Στόχος είναι η τεκμηριωμένη αποτύπωση της κατάστασης του κόλπου και η μετατροπή των ευρημάτων σε προτάσεις προστασίας.
Το Saronicos Project, πλήρως χρηματοδοτούμενο από το Κοινωφελές Ίδρυμα Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, βρίσκειται σε εξέλιξη, με στόχο την αποκρυπτογράφηση του βυθού του Σαρωνικού κόλπου και τη συλλογή κρίσιμων επιστημονικών δεδομένων που θα στηρίξουν στοχευμένες πολιτικές και δράσεις προστασίας και αποκατάστασης.
Για πρώτη φορά υλοποιείται ταυτόχρονη ερευνητική δράση σε δύο επίπεδα, με συγκομιδή νέων δεδομένων και χαρτογράφηση περίπου 350 – 400 τετραγωνικών χιλιομέτρων βυθομετρίας σε περιοχές που παραμένουν σε μεγάλο βαθμό αχαρτογράφητες.
Η αποστολή
Η 10ήμερη αποστολή ξεκίνησε στις 2 Φεβρουαρίου 2026 με αφετηρία την περιοχή των Μεθάνων. Στο πλαίσιο της αποστολής πραγματοποιήθηκε κοινή επιχειρησιακή και ερευνητική δράση του πλοίου «Τυφώνας» του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης με το Oceanus Lab του Πανεπιστημίου Πατρών, καθώς και του ερευνητικού πλοίου Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ).
Το πρόγραμμα αποτελεί στρατηγική δέσμευση του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης, με προϋπολογισμό 1,5 εκατ. ευρώ και ορίζοντα υλοποίησης έως 5 έτη. Υλοποιείται μέσω ευρείας σύμπραξης περισσότερων από 10 φορέων από τον ακαδημαϊκό χώρο, τον ιδιωτικό και τον δημόσιο τομέα, με στόχο ένα μετρήσιμο περιβαλλοντικό αποτέλεσμα.
Εικόνες σπάνιας ομορφιάς
Στο πλαίσιο της ερευνητικής δράσης, οι επιστήμονες κατέγραψαν εικόνες σπάνιας ομορφιάς στα βάθη του Σαρωνικού. Εικόνα που θυμίζει Μαλδίβες, στην πραγματικότητα, είναι ο Σαρωνικός Κόλπος και πλέον αποτελεί αντικείμενο συστηματικής επιστημονικής χαρτογράφησης.
Το σύγχρονο νορβηγικής κατασκευής πλοίο 72 μέτρων «Τυφώνας», σε συνεργασία με το Oceanus-Lab του Πανεπιστημίου Πατρών, πραγματοποίησε έρευνες στα οικοσυστήματα του πυθμένα κοντά στο ηφαίστειο των Μεθάνων με τη χρήση τηλεχειριζόμενου υποβρυχίου οχήματος (ROV). Η αποστολή επικεντρώθηκε στο υποθαλάσσιο ηφαιστειακό πεδίο του Παυσανία και σε επιλεγμένους ηφαιστειακούς κώνους, σε βάθη 65–180 μέτρων, καταγράφοντας σημαντικές ηφαιστειακές δομές και βενθικά οικοσυστήματα υψηλής βιοποικιλότητας, μεταξύ των οποίων οικοσυστήματα προτεραιότητας όπως τα ενασβεστωμένα ροδοφύκη. Παράλληλα συλλέχθηκε βίντεο πολύ υψηλής ανάλυσης για ακριβή ταξινόμηση θαλάσσιων οργανισμών.
Ο καθηγητής και διευθυντής του Oceanus-Lab Γιώργος Παπαθεοδώρου σημείωσε: «Η πρώτη αυτή ερευνητική αποστολή στον Σαρωνικό κόλπο οδήγησε στην αποτύπωση εντυπωσιακών οικοσυστημάτων που έχουν αναπτυχθεί σε σκληρά υποστρώματα πυθμένα, συγκροτώντας μια πολύτιμη επιστημονική βάση δεδομένων. Η βάση αυτή θα είναι πλέον διαθέσιμη για συγκρίσεις με αντίστοιχα οικοσυστήματα του βόρειου Σαρωνικού, τα οποία βρίσκονται κάτω από σοβαρές ανθρωπογενείς περιβαλλοντικές πιέσεις – Ήταν πράγματι μια εξαιρετική αρχή.»
Οι «παγίδες» των βαθιών λεκανών και τα νέα γεωλογικά ίχνη
Την ίδια περίοδο, το ερευνητικό σκάφος Ω/Κ «ΑΙΓΑΙΟ» του ΕΛΚΕΘΕ μελέτησε τις βαθιές λεκάνες του κόλπου, φυσικές «παγίδες» όπου συσσωρεύεται διαχρονικά το ανθρώπινο αποτύπωμα, προσφέροντας δεδομένα για την εκτίμηση της περιβαλλοντικής κατάστασης σε αχαρτογράφητες, σε μεγάλο βαθμό, περιοχές του Σαρωνικού.
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Σακελλαρίου (ΕΛΚΕΘΕ), κατά τη διάρκεια του δεκαήμερου πλου πραγματοποιήθηκε εκτεταμένη συλλογή νέων επιστημονικών δεδομένων, με χαρτογράφηση περίπου 350–400 τετραγωνικών χιλιομέτρων βυθομετρίας που αποκάλυψε ένα εντυπωσιακό και έως σήμερα άγνωστο υποθαλάσσιο ανάγλυφο. Καταγράφηκαν σχεδόν 580 χιλιόμετρα σεισμικών τομών, φέρνοντας στο φως παλαιο-λίμνες και παλαιο-ακτογραμμές από περιόδους χαμηλής στάθμης της θάλασσας, καθώς και κατολισθήσεις και ενεργά ρήγματα που δεν είχαν έως τώρα εντοπιστεί. Ο ίδιος ανέφερε χαρακτηριστικά: «Έχουμε πολλά ακόμη να μάθουμε για τους βυθούς των Ελληνικών Θαλασσών.»
Από τα δεδομένα σε εφαρμόσιμες λύσεις
Η συνδυασμένη επιχειρησιακή και ερευνητική δράση των δύο πλοίων αποτυπώνει μια σύμπραξη επιστήμης, ιδιωτικής χρηματοδότησης και δημόσιων ερευνητικών υποδομών, με στόχο τη χαρτογράφηση του εμβληματικού Σαρωνικού Κόλπου και τη διαμόρφωση εφαρμόσιμων λύσεων για την αποκατάσταση και προστασία του, ως πρότυπο περιβαλλοντικής διαχείρισης.
Δράσεις στην ξηρά με καθαρισμούς και εκπαίδευση
Παράλληλα με το ερευνητικό σκέλος, η μόνιμη ομάδα του πλοίου «Τυφώνας», σε συνεργασία με στελέχη του Ιδρύματος, πραγματοποίησε καθαρισμούς σε απρόσιτες ακτές. Υλοποιήθηκαν και εκπαιδευτικά προγράμματα σε Δημοτικά σχολεία της περιοχής, με τη συμμετοχή περισσότερων από 150 μαθητών και μαθητριών.
