Ο παγκοσμίου φήμης Φλαμανδο-Μαροκινός χορογράφος Sidi Larbi Cherkaoui (Σίντι Λαρμπί Σερκαουί) επισκέπτεται την Αθήνα για δύο μοναδικές παραστάσεις της νέας του δημιουργίας «Ihsane», που παρουσιάζεται από το Ballet du Grand Théâtre de Genève και την ομάδα Eastman στο πλαίσιο του Φεστιβάλ της Άνοιξης – Χορός στο Μέγαρο Μουσικής.
Πριν, όμως, τις δύο παραστάσεις του στις 17 και 18 Μαρτίου, ας γνωρίσουμε καλύτερα τον Sidi Larbi Cherkaoui.
Μια ζωή γεμάτη τέχνη και αναζήτηση
Γεννημένος στην Αμβέρσα από Φλαμανδή καθολική μητέρα και Μαροκινό μουσουλμάνο πατέρα, που αντάλλαξε την τρομπέτα της Ταγγέρης με τη μπλε φόρμα εργασίας ενός μετανάστη εργάτη, ο Σίντι Λαρμπί Σερκαουί μεγάλωσε σε ένα πολυγλωσσικό και πολυπολιτισμικό περιβάλλον, μιλώντας γαλλικά, φλαμανδικά και αραβικά. Ο πατέρας και η μητέρα, μέσα στο σιωπηλό και τεταμένο αγώνα τους να αμυνθούν απέναντι στην απώλεια της ταυτότητας, προσπάθησαν να του μεταδώσουν ό,τι μπορούσαν από τους δικούς τους πολιτισμούς. Βίβλος ή Κοράνι, Μωυσής ή Βούδας, παράδεισος ή κόλαση, θηλυκότητα ή ανδρική εξουσία, Δύση ή Ανατολή, Βέλγιο ή Μαρόκο, το Εσύ ή το Εγώ, η οικογένεια ή η ελευθερία, το χωριό ή ο κόσμος…
Η ζωή του, στο σταυροδρόμι πολιτισμών και θρησκειών, οι οικογενειακές αντιθέσεις και η εμπειρία της διπλής ταυτότητας, διαπλέκονται με τη χορογραφική του γλώσσα. Αντλεί έμπνευση από τις ρίζες του, αλλά ποτέ δεν τις μιμείται ή αναπαράγει μηχανικά. Αντίθετα, τις αμφισβητεί, τις επαναπροσδιορίζει και τις ενσωματώνει σε μια σύγχρονη, οικουμενική αισθητική.
Ο Σερκαουί αμφιβάλλει για τα πάντα – για ό,τι κινείται και για ό,τι μένει ακίνητο, για το ορατό και το αόρατο, για τις πεποιθήσεις και τις αβεβαιότητες, για τη δύναμη και την ευαλωτότητα.
Αυτή η αμφιβολία δεν είναι σημάδι αδιαφορίας ή σκεπτικισμού. Αντιθέτως, προσεγγίζει τα μεγάλα ζητήματα της ζωής όπως οι φιλόσοφοι, ως ένας ακούραστος αναζητητής της αλήθειας. Γνωρίζει ότι μερικές φορές το προνόμιο της αμφιβολίας συντρίβεται πάνω στο τείχος των δογμάτων. Παραδόξως, κατανοεί και υπερασπίζεται την ύπαρξη αυτών των δογμάτων, γιατί γνωρίζει ότι έτσι εκδηλώνεται
η δημοκρατία των πολλαπλών τοπίων και της διαφωνίας.
Αυτή η λειτουργία όμως αποτελεί και τη βάση της δημιουργικότητάς του: παρατηρεί, αναλύει και αναζητά αδιάκοπα την αλήθεια μέσα από την τέχνη του. Ο Σερκαουί είναι ένας καλλιτέχνης των αντιθέτων: Ευρωπαίος από σύμπτωση, Άραβας και νομάς χωρίς γλώσσα και χωρίς άλογο, εικονοκλάστης και ομοφυλόφιλος, vegan από επιλογή. Μέσα από τη δημιουργία του αναρωτιέται για το νόημα της ζωής, τη μνήμη, την ταυτότητα και τη συμφιλίωση, εμπνεόμενος από την πνευματική παράδοση των προγόνων του, αλλά με ματιά έντονα στραμμένη στο παρόν.
Σήμερα, ο Sidi Larbi Cherkaoui θεωρείται μια από τις πιο επιδραστικές παρουσίες στο σύγχρονο χορό. Πολυσχιδής δημιουργός – χορογράφος, σκηνοθέτης όπερας, χορευτής, συνθέτης, πιανίστας, εικαστικός -εργάζεται σε πολλαπλά πεδία και πλατφόρμες, από τον κινηματογράφο και το Broadway, μέχρι τη δημιουργία μουσικών βίντεο, την όπερα, τα μουσεία και την κοινοτική τέχνη. Ως καλλιτεχνικός διευθυντής του Ballet du Grand Théâtre de Genève, έχει το ταλέντο να δημιουργεί ολόκληρους κόσμους, όπου η κίνηση, η μουσική και η αρχιτεκτονική συνυφαίνονται αβίαστα.
Εξέχουσα μορφή στη σύγχρονη καλλιτεχνική σκηνή του Βελγίου και ιδρυτής της εταιρείας χορού Eastman, έχει στο ενεργητικό του πάνω από 50 χορογραφίες. Γνωστός στο κοινό της Γενεύης, παρουσίασε το «Loin] στο GTG το 2005 και το 2008, και το «Fall» τον Οκτώβριο του 2019, στο πλαίσιο της βραδιάς «Minimal Maximal». Τον Ιούλιο του 2022 αποχωρεί από το Ballet Vlaanderen, με το οποίο δημιούργησε τα «Fall» (2015), «Exhibition» (2016) και «Requiem» (2017), για να αναλάβει τη διεύθυνση του Μπαλέτου του Grand Théâtre.
Το 2013 συνεργάστηκε με τους Damien Jalet και Marina Abramović για το «Boléro» στην Όπερα του Παρισιού, και ξανά με το ίδιο δίδυμο για το «Pelléas et Mélisande» στην Αμβέρσα το 2018. Οι σκηνοθεσίες του στην όπερα περιλαμβάνουν επίσης τα «Les Indes galantes» του Rameau, την «Alceste» του Gluck στην Κρατική Όπερα της Βαυαρίας στο Μόναχο, καθώς και το «Satyagraha» του Philip Glass για το Θέατρο της Βασιλείας. Το 2023 σκηνοθέτησε το «Idomeneo» του Mozart στο GTG, με σκηνικά της Chiharu Shiota.
Ihsane: Η συμφιλίωση με τον χαμένο πατέρα κι ένα έγκλημα μίσους
Το Ihsane αποτελεί μια παράσταση-φόρο τιμής στις μαροκινές ρίζες του Σερκαουί, αφού σε αυτό, ο δημιουργός του διεκδικεί τη γλώσσα του πατέρα του, Σίντι Μοχάμεντ, προκειμένου να συμφιλιωθεί με εκείνον και να αναγνωρίσει τελικά τον εαυτό του μέσα στην κίνηση της γενεαλογικής γραμμής που τους συνδέει. Είναι άνθρωπος χωρίς γη, αλλά προέρχεται από μια παλιά μνήμη.
Τριάντα χρόνια μετά το θάνατο του πατέρα, ο Σερκαουί στο Ihsane βρίσκει μέρος της απάντησης. Το πένθος, για εκείνον, δεν είναι απλά μια αλλαγή σελίδας αλλά απαιτεί ένα άλλο βλέμμα, μια νέα εμπειρία. Το αίσθημα της απώλειας επεκτείνεται σε άλλες ζωές και θανάτους και γίνεται παράδειγμα στοχασμού πάνω στη θυσία και την εξιλέωση. Παράλληλα, αποτελεί και μια βαθιά προσωπική εξερεύνηση όλων των ζητημάτων που βρίσκονται στον πυρήνα της δημιουργικής του αναζήτησης. Το έργο αναδεικνύει την κοινή μας ανθρωπιά και εξυμνεί όσα μας ενώνουν πέρα από σύνορα και συγκρούσεις.
Το Ihsane είναι μια συμβολική κραυγή συμπόνιας για τον Σίντι Μοχάμεντ Σερκαουί, που έφυγε από τη ζωή βιώνοντας την ψυχρότητα της μοναξιάς του μετανάστη αλλά και τον Ιρσάν (Ihsane) Τζάρφι, τον νεαρό ομοφυλόφιλο μαροκινής καταγωγής, που απήχθη και δολοφονήθηκε το 2012 στην Αμβέρσα.
Η μνήμη και η απώλεια, οι κοινές καταβολές και οι διαφορές, το «εγώ» και το «εμείς», η ζωή και ο θάνατος, το προφανές και το μυστήριο, ο φόβος και η χαρά της γιορτής, οι αντιφάσεις και τα παράδοξα: όλες αυτές οι θεματικές δομούν τη δραματουργία ενός έργου ώριμου και πολύσημου, που μας καλεί να στοχαστούμε πάνω στις κρίσεις της ανθρωπότητας.
Η σκηνική σύνθεση βασίζεται σε μια «συναισθηματική γεωμετρία»: μια τεράστια επικάλυψη γεωμετρικών σχημάτων, με κέντρο το τρίγωνο της γέννησης Μητέρα–Γιος–Πατέρας, περιβαλλόμενο από τετράγωνα, πεντάγωνα, εξάγωνα και εκτεινόμενο στο άπειρο. Το σκηνικό, εμπνευσμένο από την παραδοσιακή μαροκινή αρχιτεκτονική και διακόσμηση, λειτουργεί ως συνεκδοχή του σύμπαντος και αναδεικνύει την οικουμενική διάσταση της παράστασης.
Η μουσική και η χρήση της αραβικής γλώσσας, σε όλες τις γεωγραφικές και πολιτισμικές της παραλλαγές, αποτελούν δομικά εργαλεία της παράστασης. Η πολυφωνική ομάδα χορευτών – από 14 χώρες και πέντε ηπείρους – προσφέρει την ευκαιρία να διερευνηθούν οι σταθερές και οι παραλλαγές των ανθρώπινων σχέσεων, της ευτυχίας, του πόνου, της αγάπης και της απώλειας, ανεξαρτήτως καταγωγής, χρώματος ή τάξης.
Ο Σερκαουί συνεργάζεται με τον Μαροκινό σχεδιαστή Αμίν Μπεντριουίτς, που προσαρμόζει την παράδοση της μαροκινής ενδυμασίας στην υπηρεσία του χορού, και με πέντε διεθνείς μουσικούς από Τυνησία, Λίβανο, Ιράν και Μαρόκο ζωντανά επί σκηνής, δημιουργώντας ένα ενιαίο σκηνικό σύμπαν όπου πολιτισμοί, σώματα και ιστορίες συνυπάρχουν.
Γιατί να παρακολουθήσετε το Ihsane
Το Ihsane δεν είναι μόνο μια παράσταση: είναι μια πρόσκληση να βιώσουμε τη δύναμη της τέχνης που υπερβαίνει σύνορα και πολιτισμικές διαφορές, να στοχαστούμε πάνω στην ανθρώπινη εμπειρία, την ταυτότητα και τη μνήμη, και ταυτόχρονα να συμβάλουμε στην υποστήριξη των κοινωνικά ευάλωτων, μέσω της φιλανθρωπικής δράσης.
Ο Σίντι Λαρμπί Σερκαουί έρχεται στην Αθήνα για να μας θυμίσει ότι η τέχνη μπορεί να συνδέσει ανθρώπους και να εμπνεύσει ελπίδα, μέσα από το χορό, την κίνηση και την κοινή δημιουργία.
Η φιλανθρωπική διάσταση
Μέρος των εσόδων των παραστάσεων θα διατεθεί στο Lifeline Hellas, έναν οργανισμό που έχει προσφέρει ιατρικό εξοπλισμό συνολικής αξίας άνω των τριών εκατομμυρίων ευρώ στα ελληνικά δημόσια νοσοκομεία, με έμφαση στην υποστήριξη των νεογνών. Μέσα από τη δράση του, το Lifeline Hellas εξασφαλίζει κρίσιμο εξοπλισμό, όπως θερμοκοιτίδες και μηχανήματα εντατικής φροντίδας των βρεφών, επενδύοντας στο μέλλον από την πρώτη τους ανάσα. Με αυτόν τον τρόπο, η παράσταση Ihsane συνδυάζει την υψηλή τέχνη με την κοινωνική ευθύνη, υπενθυμίζοντας ότι η τέχνη μπορεί να εμπνεύσει, να ενώνει και να στηρίζει τη ζωή.
I H S A N E
Συντελεστές
Χορογραφία: Sidi Larbi Cherkaoui
Σκηνικά: Amine Amharech
Μουσική: Jasser Haj Youssef
Βίντεο: Maxime Guislain
Τραγούδι: Fadia Tomb El-Hage – Mohammed El Arabi Serghini
Μουσικοί:
Jasser Haj Youssef – viola d’amore
Gaël Cadoux – piano Rhodes
Yasamin Shahhosseini – ούτι
Gabriele Miracle Bragantini – κρουστά
Με τους χορευτές των:
Ballet du Grand Théâtre de Genève & Eastman
Μέγαρο Μουσικής Αθηνών
17 και 18 Μαρτίου
Προπώληση: megaron.gr
