Τεράστιες κατολισθήσεις και ξαφνικές πλημμύρες (flash floods) στα σύνορα Νεπάλ-Θιβέτ προκάλεσαν ανυπολόγιστες ζημιές και εκατοντάδες θανάτους, ενώ εκτιμάται ότι σχεδόν 1.500 άνθρωποι αγνοούνται.
Σε εξέλιξη είναι επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης, με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης της Κίνας να αναφέρουν ότι υπάρχουν πολλά θύματα, ενώ οι αξιωματούχοι του Νεπάλ προβλέπουν «απώλειες τεράστιας κλίμακας».
Τι προκάλεσε τη φονική κατολίσθηση;
Ο υπουργός Εξωτερικών του Νεπάλ ανέφερε αρχικά ότι καταγράφηκε σεισμός στα σύνορα Θιβέτ-Νεπάλ λίγο πριν από την κατολίσθηση, υποδηλώνοντας ότι αυτός ενδέχεται να προκάλεσε την καταστροφή. Ωστόσο, η τελευταία ανάλυση της Γεωλογικής Υπηρεσίας των Ηνωμένων Πολιτειών υποδηλώνει ότι δεν υπήρξε σεισμός, θέτοντας ερωτήματα σχετικά με το τι προκάλεσε την ίδια την κατολίσθηση.
Μια πιθανότητα είναι ότι το νερό από τις βροχοπτώσεις ή το λιώσιμο των πάγων ενδέχεται να αποσταθεροποίησε το έδαφος ή τον πάγο, προκαλώντας μια αλυσιδωτή αντίδραση, σύμφωνα με το βρετανικό BBC. Είναι γνωστό ότι η κλιματική αλλαγή επιταχύνει το λιώσιμο των παγετώνων στην περιοχή του Χίντου Κους-Ιμαλαΐων, αλλά οι επιστήμονες αναφέρουν ότι είναι πολύ νωρίς για να προσδιοριστεί με ακρίβεια ο ρόλος της σε αυτό το συγκεκριμένο συμβάν.
Οι επιστήμονες προσπαθούν τώρα να ανασυνθέσουν τη σειρά των γεγονότων. Θα εξετάσουν δορυφορικές εικόνες για να προσδιορίσουν ακριβώς πού συνέβη η κατολίσθηση, αν κάποια παγετωνική λίμνη αποστραγγίστηκε ξαφνικά και πού ενδέχεται να έχει φραχτεί ο ποταμός, καθώς και δεδομένα σχετικά με τις πρόσφατες βροχοπτώσεις.
Ένα τεράστιο κύμα υλικών κατευθύνθηκε προς πόλεις του βόρειου Νεπάλ, συμπεριλαμβανομένων περιοχών που είναι δημοφιλείς στους τουρίστες ορειβάτες και τους προσκυνητές. Τα σύνορα βρίσκονται περίπου 64,4 χλμ. βόρεια της πρωτεύουσας του Νεπάλ, Κατμαντού.
Χιονοστιβάδα πάγου;
Σύμφωνα με μια αρχική εκτίμηση ομάδας γεωλόγων και παγετωνολόγων, που επικαλούνται οι New York Times, οι θανατηφόρες πλημμύρες που έπληξαν το Νεπάλ την Τετάρτη πιθανότατα προκλήθηκαν, τουλάχιστον εν μέρει, από ένα τεράστιο κομμάτι πάγου που αποκολλήθηκε από έναν παγετώνα και έπεσε κάτω στην κοιλάδα. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό ως χιονοστιβάδα πάγου.
«Φαίνεται ότι ένας παγετώνας στην περιοχή ουσιαστικά αποκόπηκε, επιτρέποντάς του να πέσει λίγο πάνω από ένα κάθετο χιλιόμετρο μέχρι τον πυθμένα της κοιλάδας», δήλωσε ο Ντάνιελ Σούγκαρ, γεωλόγος στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, ο οποίος μελέτησε δορυφορικές εικόνες για να αναλύσει το συμβάν.
«Ο πυθμένας μοιάζει σαν να εξερράγη βόμβα – είναι απλώς αποθέσεις από τον θρυμματισμένο παγετώνα», είπε. Ωστόσο, ανέφερε ότι είναι πολύ νωρίς για να αποκλειστούν άλλοι πιθανοί παράγοντες πίσω από την ξαφνική πλημμύρα.
🇳🇵🚨 The USGS says that the seismic signal initially recorded as an earthquake in Nepal was actually caused by a powerful landslide: an avalanche of ice and rock from a glacier, and not by a natural tectonic movement. pic.twitter.com/L7q3nrXo0f
— Brazil Press (@brazilpress) August 26, 2026
Σε ολόκληρη την περιοχή των Ιμαλαΐων, όπου παρατηρείται ταχεία αύξηση της θερμοκρασίας, η τήξη των παγετώνων δημιουργεί επικίνδυνες νέες συνθήκες για χιονοστιβάδες και σεισμούς, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν καταστροφές απελευθερώνοντας ορμητικά ρεύματα νερού, όπως σημειώνει το δημοσίευμα.
«Πρόκειται για ένα τεράστιο κομμάτι πάγου που βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο στο βουνό, με τεράστια ποσότητα δυναμικής ενέργειας», δήλωσε ο Σάιμον Κουκ, παγετωνολόγος στο Πανεπιστήμιο του Dundee στη Σκωτία, ο οποίος επίσης συμμετείχε στην ανάλυση των δορυφορικών δεδομένων. «Όταν αποσπάται», πρόσθεσε, «η τεράστια δύναμη της πτώσης μετατρέπει τον πάγο σε ένα επικίνδυνο, ταχέως κινούμενο μείγμα».
«Αυτός ο πάγος απλώς συνθλίβεται και μετατρέπεται σε νερό», είπε.
Σύμφωνα με την ανάλυση της ομάδας, η αποκόλληση του παγετώνα συνέβη περίπου 40 μίλια βόρεια του Κατμαντού και η ροή του πάγου κινήθηκε βορειοδυτικά κατά μήκος της κοιλάδας προς τον ποταμό Μπότε Κόσι, στα σύνορα μεταξύ του Νεπάλ και του κινεζικού εδάφους του Θιβέτ.
Ο δρ Κουκ ανέφερε ότι η χιονοστιβάδα πάγου θύμιζε ένα παρόμοιο συμβάν στην Ινδία το 2021, όταν ένας παγετώνας των Ιμαλαΐων αποκολλήθηκε και προκάλεσε σοβαρές πλημμύρες στη βόρεια ινδική πολιτεία Ουταράκαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους περισσότεροι από 100 άνθρωποι.
Η Κρίστεν Κουκ, γεωμορφολόγος στο Πανεπιστήμιο Γκρενόμπλ-Αλπ της Γαλλίας, ανέφερε ότι οι τοπικοί σεισμογράφοι κατέγραψαν ότι μια μεγάλη μάζα κινήθηκε ξαφνικά προς τα κάτω στην περιοχή γύρω στις 8:40 π.μ. τοπική ώρα. Ακολούθησε αμέσως ένα «σήμα ροής», το οποίο υποδηλώνει πλημμύρα.
«Βλέπω ένα σήμα που είναι αρκετά έντονο στην αρχή του συμβάντος, αλλά δεν μοιάζει με σεισμό», είπε. «Όταν συνδυάζουμε αυτό με όσα γνωρίζουμε για την περιοχή και τις δορυφορικές εικόνες, καταλήγουμε σε μια προκαταρκτική ερμηνεία ότι πιθανότατα επρόκειτο για μια χιονοστιβάδα από βράχους και πάγο που μετατράπηκε σε ροή καθώς κινούνταν προς τα κάτω».
Η Γεωλογική Υπηρεσία των Ηνωμένων Πολιτειών (USGS) κατέγραψε αρχικά έναν σεισμό μεγέθους 4,4 στην περιοχή περίπου εκείνη την ώρα. Ωστόσο, η υπηρεσία διαπίστωσε αργότερα ότι η ίδια η κατολίσθηση είχε προκαλέσει ένα σεισμικό σήμα που καταγράφηκε ως σεισμός. Στην ιστοσελίδα της, η USGS ανέφερε ότι η δύναμη της κατολίσθησης κατέγραψε μέγεθος 5,2.
Αν και δεν είναι ακόμη διαθέσιμα πλήρη μετεωρολογικά δεδομένα, όπως ανέφερε ο δρ Σούγκαρ, οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν ότι το χιονισμένο στρώμα είχε εξαφανιστεί κατά τη διάρκεια της προηγούμενης ημέρας, υποδηλώνοντας υψηλότερες θερμοκρασίες που ενδέχεται να έλιωσαν τον παγετώνα και να συνέβαλαν στη χιονοστιβάδα.
Ο δρ Σούγκαρ πρόσθεσε ότι λόγω συννεφιάς, οι πρόσφατες δορυφορικές εικόνες παρέμεναν ελλιπείς και ότι η κατανόηση των επιστημόνων σχετικά με την αιτία της πλημμύρας θα γινόταν σαφέστερη τις επόμενες ημέρες.
Είπε επίσης ότι είναι πολύ νωρίς για να αποκλειστούν άλλοι παράγοντες που συνέβαλαν στο φαινόμενο.
«Η ποσότητα του νερού στα βίντεο είναι εκπληκτική, κατά μία τάξη μεγέθους μεγαλύτερη από άλλες πρόσφατες παρόμοιες καταστροφές παγετώνων», τόνισε. «Είναι πολύ πιθανό να υπάρχει και άλλος παράγοντας που συνέβαλε στο φαινόμενο».
