Η Γαλλία εμφανίζεται πλέον πιο ανοιχτή στο ενδεχόμενο πώλησης του γαλλοϊταλικού αντιαεροπορικού συστήματος SAMP/T στην Τουρκία, έπειτα από χρόνια πολιτικών αντιρρήσεων που είχαν «παγώσει» τις σχετικές συνομιλίες.
Σύμφωνα με πληροφορίες του Reuters, η μεταστροφή της γαλλικής στάσης ακολούθησε επαφές του προέδρου Εμανουέλ Μακρόν με την πρωθυπουργό της Ιταλίας Τζόρτζια Μελόνι, πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία.
Οι διαπραγματεύσεις παραμένουν σε αρχικό στάδιο και δεν υπάρχει ακόμη έγκριση για πώληση. Ωστόσο, πηγή με γνώση των συζητήσεων περιέγραψε τη νέα κατάσταση με τη φράση: «Πριν δεν υπήρχε καμία διάθεση ανοίγματος· τώρα υπάρχει».
Το SAMP/T επιστρέφει στο τραπέζι
Η Τουρκία, η Γαλλία και η Ιταλία είχαν αρχίσει ήδη από το 2017 και το 2018 να διερευνούν συνεργασία για ένα σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας μεγάλου βεληνεκούς, με προοπτική συμπαραγωγής και μεταφοράς τεχνογνωσίας.
Το σχέδιο όμως σταμάτησε καθώς οι σχέσεις Παρισιού και Άγκυρας επιδεινώθηκαν εξαιτίας:
- της Συρίας,
- της Λιβύης,
- της Ανατολικής Μεσογείου,
- των εντάσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Για χρόνια, η τουρκική πλευρά θεωρούσε τη Γαλλία το βασικό πολιτικό εμπόδιο, ενώ η Ιταλία ήταν σταθερά πιο θετική σε μια στενότερη αμυντική συνεργασία με την Άγκυρα.
Ο ρόλος της Μελόνι και η επικοινωνία με Ερντογάν
Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, το θέμα τέθηκε στις συνομιλίες Μακρόν–Μελόνι στις 25 Ιουνίου, ενώ συζητήθηκε και σε τηλεφωνική επικοινωνία της Ιταλίδας πρωθυπουργού με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στις 3 Ιουλίου.
Η Ρώμη επιδιώκει εδώ και χρόνια να διατηρήσει ενεργό τον δίαυλο με την Άγκυρα, βλέποντας την Τουρκία ως σημαντική αγορά και πιθανό βιομηχανικό εταίρο στον αμυντικό τομέα.
Η Γαλλία, από την άλλη πλευρά, φαίνεται να επανεξετάζει τις παλιές της επιφυλάξεις στο πλαίσιο της νέας ευρωπαϊκής πίεσης για αύξηση της παραγωγής οπλικών συστημάτων και ενίσχυση της αεράμυνας του ΝΑΤΟ.
Τι είναι το SAMP/T
Το SAMP/T, γνωστό και ως Mamba, κατασκευάζεται από την κοινοπραξία Eurosam, στην οποία συμμετέχουν οι MBDA France, MBDA Italy και Thales.
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί για να:
- παρακολουθεί δεκάδες στόχους ταυτόχρονα,
- αναχαιτίζει πολλαπλές απειλές,
- αντιμετωπίζει αεροσκάφη, πυραύλους και drones,
- παρέχει άμυνα απέναντι σε βαλλιστικούς πυραύλους.
Συχνά παρουσιάζεται ως η ευρωπαϊκή απάντηση στο αμερικανικό Patriot, αν και ορισμένοι αναλυτές επισημαίνουν ότι διαθέτει περιορισμένη επιχειρησιακή εμπειρία σε πραγματικές συνθήκες μάχης.
Εκτός από τη Γαλλία και την Ιταλία, το σύστημα έχει εξαχθεί στη Σιγκαπούρη, ενώ έχει παραχωρηθεί στην Ουκρανία και έχει αναπτυχθεί από τη Γαλλία στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.
Η Τουρκία το θέλει για τον «Ατσάλινο Θόλο»
Η Άγκυρα εξετάζει το SAMP/T ως βασικό κομμάτι του σχεδιαζόμενου ολοκληρωμένου δικτύου αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας «Steel Dome».
Παρά το γεγονός ότι διαθέτει τον δεύτερο μεγαλύτερο στρατό στο ΝΑΤΟ, η Τουρκία εξακολουθεί να έχει κενά στην αντιαεροπορική άμυνα μεγάλου βεληνεκούς και βασίζεται εν μέρει στα συστήματα και τα αεροσκάφη της Συμμαχίας.
Ο Τούρκος υπουργός Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ έχει δηλώσει ότι η Άγκυρα εξετάζει τόσο το Patriot όσο και το SAMP/T, επιμένοντας όμως ότι προτεραιότητά της είναι η μεταφορά τεχνολογίας και η συμπαραγωγή.
Αυτό είναι και το κεντρικό τουρκικό αίτημα: όχι μια απλή αγορά «από το ράφι», αλλά μια συμφωνία που θα ενισχύσει την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.
Γιατί αλλάζει στάση το Παρίσι
Η νέα γαλλική διάθεση δεν σημαίνει αυτόματη συγκατάθεση.
Αντίθετα, πηγές προειδοποιούν ότι οποιαδήποτε συμφωνία θα χρειαστεί μακρά πολιτική και τεχνική διαπραγμάτευση.
Η αλλαγή στάσης συνδέεται με τρεις βασικούς παράγοντες:
Πρώτον, την ανάγκη της Ευρώπης να αυξήσει γρήγορα τις δυνατότητες αεράμυνας μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία και την αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή.
Δεύτερον, τη βελτίωση των σχέσεων Μακρόν–Ερντογάν σε σύγκριση με την περίοδο των σφοδρών αντιπαραθέσεων.
Τρίτον, την επιθυμία της Γαλλίας να μην αφήσει ολόκληρη την τουρκική αγορά σε αμερικανικά, ρωσικά ή κινεζικά συστήματα.
Η δύσκολη εξίσωση με Ελλάδα και Κύπρο
Το μεγαλύτερο πολιτικό εμπόδιο για το Παρίσι παραμένει η σχέση του με την Ελλάδα και την Κύπρο.
Η Γαλλία έχει συνάψει στρατηγικές και αμυντικές συμφωνίες με τις δύο χώρες και θα πρέπει να διαχειριστεί τις πιθανές αντιδράσεις τους σε μια πώληση προηγμένου αντιαεροπορικού συστήματος στην Τουρκία.
Πηγές σημειώνουν ότι το Παρίσι θα χρειαστεί να καθησυχάσει Αθήνα και Λευκωσία, ιδιαίτερα εάν η συμφωνία περιλαμβάνει συμπαραγωγή ή πρόσβαση της Τουρκίας σε κρίσιμη τεχνολογία.
Αυτό σημαίνει ότι η τελική γαλλική στάση θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τεχνικά και εμπορικά δεδομένα, αλλά και από τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η νέα γενιά του συστήματος στο επίκεντρο
Εφόσον οι συνομιλίες προχωρήσουν, οποιαδήποτε συμφωνία αναμένεται να αφορά τη νέα γενιά του συστήματος, το SAMP/T NG, που εντάσσεται σταδιακά στις γαλλικές και ιταλικές Ένοπλες Δυνάμεις.
Η νέα έκδοση διαθέτει βελτιωμένο ραντάρ, μεγαλύτερη εμβέλεια εντοπισμού και αυξημένη δυνατότητα αντιμετώπισης σύγχρονων βαλλιστικών απειλών.
Για την Τουρκία, μια συμφωνία αυτού του τύπου θα μπορούσε να λειτουργήσει ως ευρωπαϊκό αντίβαρο τόσο στο αμερικανικό Patriot όσο και στους ρωσικούς S-400, οι οποίοι έχουν προκαλέσει βαθιά κρίση στις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον.
Το ραντεβού Μακρόν–Ερντογάν
Ο Εμανουέλ Μακρόν και ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν αναμένεται να συναντηθούν στο περιθώριο της Συνόδου του ΝΑΤΟ.
Το SAMP/T θεωρείται ένα από τα βασικά θέματα της διμερούς ατζέντας, μαζί με την Ουκρανία, τη Συρία, την ευρωπαϊκή άμυνα και τις σχέσεις Τουρκίας–ΕΕ.
Η συνάντηση θα δείξει εάν η γαλλική «θετική διάθεση» μπορεί να μετατραπεί σε επίσημη διαδικασία ή αν θα παραμείνει ένα διπλωματικό άνοιγμα χωρίς άμεση συνέχεια.
Ένα πρώτο βήμα, όχι τελική συμφωνία
Η αλλαγή του κλίματος αποτελεί σημαντική εξέλιξη, αλλά απέχει πολύ από μια ολοκληρωμένη συμφωνία.
«Είναι μόνο η αρχή. Θα είναι μακρύς ο δρόμος, ακόμη και αν η Γαλλία συμφωνήσει να το πουλήσει», σημείωσε ο ερευνητής άμυνας και ασφάλειας Μουράτ Ασλάν.
Για την Άγκυρα, το SAMP/T είναι ταυτόχρονα στρατιωτικό εργαλείο, βιομηχανική ευκαιρία και πολιτικό σύμβολο επιστροφής στην ευρωπαϊκή αμυντική συνεργασία.
Για το Παρίσι, είναι ένα δύσκολο τεστ ισορροπίας ανάμεσα στις σχέσεις με την Τουρκία, στις δεσμεύσεις προς Ελλάδα και Κύπρο και στη νέα ανάγκη για ισχυρότερη ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία.
