Νέα παρέμβαση στο αμερικανικό Κογκρέσο για το ζήτημα των F-35 και της Τουρκίας έρχεται να βάλει πρόσθετη πίεση στον Ντόναλντ Τραμπ, την ώρα που η Άγκυρα επιχειρεί να επαναφέρει στο τραπέζι τη συμμετοχή της στο πρόγραμμα των αμερικανικών μαχητικών πέμπτης γενιάς.
Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής από τη Νέα Υόρκη, Μάικ Λόουλερ, ένας από τους πολιτικούς συμμάχους του Αμερικανού προέδρου, ζητά με επιστολή του να μη γίνει καμία κίνηση για πώληση F-35 στην Τουρκία, επικαλούμενος την αγορά των ρωσικών S-400, τη στάση της Άγκυρας απέναντι σε Ελλάδα και Κύπρο, αλλά και τη συνολικότερη πολιτική του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της επιστολής, την οποία αναμένεται να υπογράψουν και άλλοι Ρεπουμπλικάνοι και Δημοκρατικοί νομοθέτες, η παραχώρηση των F-35 στην Τουρκία δεν θα ήταν προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών.
«Δεν είναι προς το συμφέρον μας να πουλήσουμε F-35 στην Τουρκία»
Στην επιστολή προς τον Ντόναλντ Τραμπ, ο Μάικ Λόουλερ εκφράζει «βαθιά ανησυχία» για οποιαδήποτε προσπάθεια πώλησης των F-35 στην Τουρκία.
Ο Αμερικανός βουλευτής υποστηρίζει ότι η συνεχιζόμενη επιθετική στάση του Ταγίπ Ερντογάν έναντι σημαντικών εταίρων των ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τις αμυντικές συνεργασίες της Τουρκίας με αντιπάλους της Ουάσινγκτον, καθιστούν προβληματική μια τέτοια απόφαση.
Όπως αναφέρεται στην επιστολή, το πρόγραμμα των F-35 αποτελεί στρατηγικής σημασίας αμυντική πρωτοβουλία, καθώς βασίζεται στη διαλειτουργικότητα, στην τεχνολογική υπεροχή και στη συνεργασία των ΗΠΑ με συμμάχους τους στο ΝΑΤΟ και πέραν αυτού.
Η συμμετοχή στο πρόγραμμα, σύμφωνα με τον Λόουλερ, προϋποθέτει εμπιστοσύνη και κοινό πλαίσιο ασφαλείας. Και αυτό, όπως υποστηρίζει, δεν μπορεί να συνυπάρχει με τη διατήρηση ενός ρωσικού συστήματος αεράμυνας όπως οι S-400.
Το ζήτημα των S-400
Κεντρικό σημείο της επιστολής είναι η απόφαση της Τουρκίας το 2019 να προμηθευτεί το ρωσικό αντιαεροπορικό σύστημα S-400, παρά τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και άλλων συμμάχων στο ΝΑΤΟ.
Η κίνηση αυτή είχε οδηγήσει τότε στον αποκλεισμό της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35, με την αμερικανική πλευρά να θεωρεί ότι η συνύπαρξη του ρωσικού συστήματος με τα μαχητικά πέμπτης γενιάς θα δημιουργούσε σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των αεροσκαφών και των τεχνολογικών τους δεδομένων.
Ο Μάικ Λόουλερ υπενθυμίζει ότι η κυβέρνηση Τραμπ ήταν εκείνη που απέκλεισε επίσημα την Τουρκία από το πρόγραμμα, ενώ στη συνέχεια το Κογκρέσο ενσωμάτωσε περιορισμούς στην αμυντική νομοθεσία των ΗΠΑ, ώστε να αποτραπεί η μεταφορά αεροσκαφών, τεχνικών δεδομένων, εξοπλισμού υποστήριξης και σχετικών υποδομών προς την Άγκυρα όσο αυτή διατηρεί τους S-400.
Το μήνυμα, όπως σημειώνει, ήταν σαφές: η Τουρκία δεν μπορεί να βρίσκεται στο πρόγραμμα των F-35 ενώ διατηρεί σε κατοχή της το ρωσικό σύστημα.
Αναφορές σε Κύπρο, Ελλάδα, Ισραήλ και Ιράν
Η επιστολή δεν περιορίζεται μόνο στους S-400. Ο Ρεπουμπλικάνος βουλευτής αναφέρεται και στη συνολικότερη στάση της Τουρκίας τα τελευταία χρόνια.
Στο κείμενο γίνεται αναφορά στη συνεχιζόμενη στρατιωτική παρουσία της Τουρκίας στη βόρεια Κύπρο, καθώς και σε επιθετικές ενέργειες έναντι της Ελλάδας, με φόντο τις επαναλαμβανόμενες εντάσεις σε θαλάσσιο και εναέριο επίπεδο.
Παράλληλα, ο Λόουλερ κάνει λόγο για αυξανόμενη αντι-ισραηλινή ρητορική από την πλευρά της Άγκυρας, αλλά και για διμερείς σχέσεις της Τουρκίας με το Ιράν.
Παρότι η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, ο Αμερικανός βουλευτής υποστηρίζει ότι δεν έχει λειτουργήσει ως αξιόπιστος εταίρος των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων τους.
Μήνυμα προς τον Τραμπ να διατηρήσει την απαγόρευση
Ο Μάικ Λόουλερ καλεί τον Ντόναλντ Τραμπ να διατηρήσει την απαγόρευση πώλησης των F-35 στην Τουρκία, όπως είχε γίνει το 2019.
Σύμφωνα με την επιστολή, οποιαδήποτε διαφορετική κίνηση θα έστελνε λάθος μήνυμα όχι μόνο στον Ταγίπ Ερντογάν, αλλά και στους συμμάχους και εταίρους των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ευρώπη και στη Μέση Ανατολή.
Η παρέμβαση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Άγκυρα επιχειρεί να αξιοποιήσει τον ρόλο της στο ΝΑΤΟ, την αμυντική της βιομηχανία και τις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, προκειμένου να ανοίξει εκ νέου τη συζήτηση για προηγμένα αμερικανικά οπλικά συστήματα.
Το παρασκήνιο της πίεσης στο Κογκρέσο
Η επιστολή δείχνει ότι, ακόμη και αν ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανιστεί διατεθειμένος να κάνει ένα άνοιγμα προς τον Ερντογάν, το Κογκρέσο παραμένει σημαντικός παράγοντας στη διαδικασία.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η πώληση προηγμένων οπλικών συστημάτων δεν είναι μόνο απόφαση του Λευκού Οίκου. Το Κογκρέσο έχει θεσμικό ρόλο και μπορεί να ασκήσει πίεση, να θέσει όρους ή να μπλοκάρει κινήσεις που θεωρεί αντίθετες προς τα αμερικανικά συμφέροντα.
Στην περίπτωση της Τουρκίας, η αντίσταση δεν προέρχεται μόνο από Δημοκρατικούς νομοθέτες, αλλά και από Ρεπουμπλικάνους, γεγονός που δυσκολεύει οποιαδήποτε προσπάθεια γρήγορης πολιτικής διευθέτησης.
