Η Τουρκία αναδεικνύεται από την Ουάσιγκτον σε παράδειγμα για τα υπόλοιπα μέλη του ΝΑΤΟ, λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της Συμμαχίας στην Άγκυρα, στις 7 και 8 Ιουλίου.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ, Μάθιου Γουίτακερ, δήλωσε ότι η τουρκική αμυντική βιομηχανία πρέπει να λειτουργήσει ως μοντέλο για τους συμμάχους, υπογραμμίζοντας την ικανότητα της Άγκυρας να παράγει μαζικά στρατιωτικό εξοπλισμό.
Μιλώντας στο Fox News, ο Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε χαρακτηριστικά ότι οι σύμμαχοι πρέπει να γίνουν «περισσότερο σαν την Τουρκία», επισημαίνοντας πως η τουρκική βιομηχανική βάση μπορεί να κατασκευάζει, όπως είπε, «50 πλοία ταυτόχρονα» στα ναυπηγεία της.
Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που οι ΗΠΑ πιέζουν το ΝΑΤΟ για αύξηση των αμυντικών δαπανών, ενίσχυση της παραγωγής και μεγαλύτερη ευρωπαϊκή ανάληψη ευθύνης στη συμβατική άμυνα της Συμμαχίας.
«Η Τουρκία είναι ένας εξαιρετικά ικανός σύμμαχος»
Ο Γουίτακερ αναφέρθηκε και στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Τουρκία, κατά την οποία βρέθηκε στη Σμύρνη, στην Κωνσταντινούπολη και στη βάση του Ιντσιρλίκ, κοντά στα Άδανα.
Περιγράφοντας την εικόνα που αποκόμισε, χαρακτήρισε την Τουρκία «έναν εξαιρετικά ικανό σύμμαχο» και τόνισε ότι η Άγκυρα είναι σοβαρά δεσμευμένη τόσο στη Συμμαχία όσο και στην ασφάλεια της ίδιας και των εταίρων της.
«Πρέπει να συνεχίσουμε να ενισχύουμε αυτή τη σχέση», είπε, δίνοντας το στίγμα της αμερικανικής προσέγγισης ενόψει της Συνόδου.
Η αναφορά αυτή αποκτά πρόσθετη σημασία, καθώς γίνεται σε μία περίοδο που η Άγκυρα επιχειρεί να αναβαθμίσει τον ρόλο της μέσα στο ΝΑΤΟ.
Η Σύνοδος της Άγκυρας ως τεστ για το 5% του ΑΕΠ στην άμυνα
Σε ξεχωριστή ενημέρωση προς δημοσιογράφους, ο Μάθιου Γουίτακερ υπογράμμισε ότι η Σύνοδος της Άγκυρας θα αποτελέσει σημείο ελέγχου για την πρόοδο των δεσμεύσεων που ανέλαβαν οι σύμμαχοι στη Σύνοδο της Χάγης, τον Ιούνιο του 2025. Τότε, τα μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύθηκαν να κινηθούν προς τον στόχο διάθεσης 5% του ΑΕΠ για την άμυνα έως το 2035.
Ο Αμερικανός πρέσβης απέδωσε τη συμφωνία αυτή στον Ντόναλντ Τραμπ, σημειώνοντας ότι η Ουάσιγκτον περιμένει από όλους τους συμμάχους να μπουν άμεσα σε τροχιά υλοποίησης. «Η Άγκυρα θα είναι πραγματικά μια μέτρηση της προόδου απέναντι στη δέσμευση της Χάγης για την άμυνα», ανέφερε.
Το μήνυμα των ΗΠΑ είναι σαφές: οι σύμμαχοι δεν αρκεί να δεσμεύονται πολιτικά. Πρέπει να παρουσιάσουν σχέδια, επενδύσεις, παραγωγή και πραγματικές στρατιωτικές δυνατότητες.
Το μήνυμα Τραμπ προς τον Ερντογάν
Η Σύνοδος της Άγκυρας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία λόγω της παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ. Ο Αμερικανός πρόεδρος, ερωτηθείς για το αίτημα της Άγκυρας σχετικά με τα F-35 και τους κινητήρες μαχητικών αεροσκαφών, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας κίνησης που, όπως είπε, θα έκανε την Τουρκία «πολύ χαρούμενη».
Η δήλωση αυτή τροφοδοτεί εκ νέου τη συζήτηση για το αν η Ουάσιγκτον εξετάζει κάποιο είδος επαναπροσέγγισης με την Άγκυρα στο ζήτημα των εξοπλισμών, έπειτα από χρόνια εντάσεων λόγω των ρωσικών S-400 και του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα των F-35.
Για την Άγκυρα, το ζήτημα παραμένει βασικό. Η Τουρκία επιδιώκει είτε την επιστροφή της στο πρόγραμμα των F-35 είτε την εξασφάλιση κρίσιμων συστημάτων και κινητήρων που θα ενισχύσουν τα δικά της αμυντικά προγράμματα, όπως το μαχητικό KAAN.
Η αμερικανική αιχμή προς την Ευρωπαϊκή Ένωση
Ο Μάθιου Γουίτακερ άσκησε κριτική και στις ευρωπαϊκές αμυντικές πρωτοβουλίες που ενδέχεται να αποκλείουν συμμάχους του ΝΑΤΟ οι οποίοι δεν είναι μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ο Αμερικανός πρέσβης είπε ότι οι ΗΠΑ στηρίζουν τις προσπάθειες της Ευρώπης να αυξήσει την αμυντική παραγωγή και να μειώσει τη γραφειοκρατία, αλλά δεν υποστηρίζουν «προστατευτική γλώσσα» που αποκλείει μη ευρωπαϊκούς συμμάχους.
Στην κατηγορία αυτή, όπως σημείωσε, εντάσσονται όχι μόνο οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και χώρες όπως η Τουρκία.
Η τοποθέτηση αυτή συνδέεται άμεσα με την προσπάθεια της Άγκυρας να αποκτήσει μεγαλύτερη πρόσβαση στα ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα. Η Τουρκία θέλει να αξιοποιήσει την αμυντική της βιομηχανία ως εισιτήριο για την ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφάλειας, παρότι δεν είναι μέλος της ΕΕ.
Για την Ουάσιγκτον, ο αποκλεισμός τέτοιων συμμάχων θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη συνοχή του ΝΑΤΟ και να περιορίσει την παραγωγική βάση της Δύσης σε μια περίοδο αυξημένων απειλών.
Η Ουκρανία στο επίκεντρο των συζητήσεων
Ο Αμερικανός πρέσβης αναφέρθηκε και στην Ουκρανία, τονίζοντας ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να προμηθεύουν οπλικά συστήματα μέσω αγορών που πραγματοποιούν οι σύμμαχοι.
Όπως είπε, οι Ουκρανοί συνεχίζουν να έχουν ισχυρή παρουσία στο πεδίο της μάχης, ενώ οι σύμμαχοι αγοράζουν αμερικανικά όπλα και τα παραδίδουν στο Κίεβο.
Σύμφωνα με τον Γουίτακερ, το συγκεκριμένο πρόγραμμα έχει ήδη ξεπεράσει τα 6 δισ. δολάρια, ενώ η Ουάσιγκτον αναμένει μακροπρόθεσμες και σταθερές δεσμεύσεις για τη συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία.
Η αμερικανική γραμμή είναι ότι η βοήθεια προς το Κίεβο θα συνεχιστεί, αλλά με μεγαλύτερη συμμετοχή των συμμάχων στο οικονομικό βάρος. Με αυτόν τον τρόπο, η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να συνδυάσει τη στήριξη στην Ουκρανία με το δικό της δόγμα περί δίκαιου επιμερισμού των βαρών στο ΝΑΤΟ.
