Οι μυστικές μεταφορτώσεις δείχνουν ότι, παρά τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό, το ιρανικό πετρέλαιο συνεχίζει να ρέει προς την Ασία μέσω περίπλοκων, υπεράκτιων διαδρομών.
Από τα μέσα Απριλίου, τουλάχιστον 13 δεξαμενόπλοια έχουν πραγματοποιήσει κρυφές μεταγγίσεις ιρανικού πετρελαίου κοντά στο ινδονησιακό σύμπλεγμα Riau, χιλιάδες μίλια μακριά από τον Κόλπο του Ομάν, σύμφωνα με ανάλυση δορυφορικών εικόνων και δεδομένων ναυσιπλοΐας. Τα έξι από αυτά έφεραν ιρανική σημαία, ενώ άλλα επτά εμφανίζονταν με «ψευδείς» σημαίες ή με αδιαφανή στοιχεία διαχείρισης, επιχειρώντας να κρύψουν την προέλευση του φορτίου. Εκτιμάται ότι σε αυτές τις επιχειρήσεις μεταγγίστηκαν περίπου 22 εκατ. βαρέλια ιρανικού αργού πετρελαίου, αξίας άνω των 2 δισ. δολαρίων με τις τρέχουσες τιμές.
Η πρακτική των ship-to-ship μεταγγίσεων δεν είναι νέα∙ αποτελεί εδώ και χρόνια τη βασική «μαύρη οδό» μέσω της οποίας η Τεχεράνη συνεχίζει να διοχετεύει πετρέλαιο στις διεθνείς αγορές, παρά τις ασφυκτικές κυρώσεις. Η περιοχή του Riau, σε ένα κρίσιμο πέρασμα προς την Κίνα, λειτουργεί ως διαχρονικό σημείο συνάντησης δεξαμενόπλοιων που ανταλλάσσουν φορτία στη σκιά των δορυφόρων και των ραντάρ. Μολονότι ο αποκλεισμός φαίνεται να έχει περιορίσει τις νέες εξαγωγές από τον Περσικό Κόλπο, τα φορτία που έχουν ήδη αποπλεύσει συνεχίζουν να τροφοδοτούν την ασιατική ζήτηση.
Το ιρανικό πετρελαιο στη «σκιώδη» διαδρομή προς την Κίνα
Η Κίνα απορροφά πάνω από το 90% του ιρανικού αργού πετρελαίου, αγοράζοντάς το με σημαντική έκπτωση, αλλά εξασφαλίζοντας στην Τεχεράνη έσοδα που αντιστοιχούν σε σχεδόν metà του κρατικού της προϋπολογισμού, σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις. Για να σπάσει τα ίχνη, ένα φορτίο ιρανικού πετρελαίου μπορεί να αλλάξει πλοίο περισσότερες από μία φορές, ενώ τα εμπλεκόμενα δεξαμενόπλοια συχνά κρύβουν το σήμα τους ή πλέουν υπό σημαίες ευκαιρίας. Παράλληλα, μεγάλο «μαξιλάρι» περίπου 42 εκατ. βαρελιών παραμένει αγκυροβολημένο ανοιχτά του Riau ως πλωτή αποθήκη, μειωμένο πάντως από σχεδόν 90 εκατ. βαρέλια στις αρχές Φεβρουαρίου.
Οι οικονομικές συναλλαγές γύρω από αυτό το «γκρι» εμπόριο πετρελαίου είναι εξίσου θολές: σύμφωνα με ειδικούς, ορισμένοι αγοραστές προπληρώνουν μέρος του φορτίου, ενώ άλλοι εξοφλούν μόλις το δεξαμενόπλοιο εισέλθει σε χωρικά ύδατα ή δέσει στο λιμάνι. Η αδιαφάνεια αυτή δυσκολεύει τον ακριβή υπολογισμό του πότε και πώς η Τεχεράνη εισπράττει τα έσοδα, σε μια περίοδο που ο Λευκός Οίκος διαμηνύει ότι ο αποκλεισμός έχει «στραγγαλίσει πλήρως» την ιρανική οικονομία.
Αποκλεισμός, παρακάμψεις και το επόμενο βήμα στο πετρελαιο
Ο αμερικανικός στόλος έχει εντείνει τις επιχειρήσεις του πέρα από τη Μέση Ανατολή, με εντολή να σταματά οποιοδήποτε πλοίο συνδέεται με το Ιράν ή θεωρείται ότι μεταφέρει φορτία που ενισχύουν την ιρανική κυβέρνηση, ανεξαρτήτως γεωγραφικής θέσης. Χαρακτηριστικά, τα δεξαμενόπλοια Tifani και Majestic X, τα οποία είχαν πρόσφατα εμπλακεί σε μεταγγίσεις κοντά στο Riau, ακινητοποιήθηκαν στον Ινδικό Ωκεανό ενώ ήταν φορτωμένα με ιρανικό πετρέλαιο. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η πλήρης παρεμπόδιση όλων των ιρανικών ροών απαιτεί τεράστιους πόρους, τους οποίους η Ουάσιγκτον οφείλει να διαχειριστεί με προτεραιότητες.
Τα τελευταία 24ωρα, η «σκοτεινή» ναυτιλία προσαρμόζεται και πάλι: μεγάλες δεξαμενές ιρανικού πετρελαίου αποφεύγουν πλέον το στενό της Μαλάκα, όπου η παρακολούθηση είναι πιο εύκολη, και κινούνται νοτιότερα, περνώντας από το στενό Lombok κοντά στο Μπαλί. Οι ειδικοί εκτιμούν ότι αυτή η στροφή δεν είναι αυτοσχεδιασμός αλλά το επόμενο βήμα σε μια συνειδητή στρατηγική προσαρμογής, καθώς η Τεχεράνη προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτή την κάνουλα του πετρελαίου όσο ακόμη διαθέτει φορτία εν πλω.
