Mε τον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν Αγιατολάχ Μοτζτάμπα Χαμενεΐ να έχει απορρίψει τα ανοίγματα για κατάπαυση του πυρός και αποκλιμάκωση και με τον Αμερικανό πρόεδρο να συντηρεί το κλίμα του πολέμου και να ενθραρρύνει τον Νετανιάχου, οι εμπειρότεροι διεθνείς αναλυτές προσπαθούν να καταγράψουν τα σενάρια που έχουμε μπροστά μας.
Το πιο πιθανό σενάριο δεν θα είναι μια αποφασιστική νίκη για καμία πλευρά. Σε δηλώσεις του ο Αμερικανός πρόεδρος είπε μόλις χθες ότι «δεν κάνεις εκεχειρία όταν κυριολεκτικά ισοπεδώνεις την άλλη πλευρά».
Πιθανότερο είναι ένα παρατεταμένο αδιέξοδο, όπου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα συνεχίζουν να προκαλούν ζημιές στις υποδομές χωρίς να επιβάλλουν ένα σταθερό πολιτικό αποτέλεσμα με στόχο η κάθε πλευράς να εμποδίσει το επιθυμητό αποτέλεσμα της άλλης. Το Ιράν έχει δείξει ανθεκτικότητα παρά τις σοβαρές απώλειες στην ηγεσία και τις σφοδρές επιθέσεις ΗΠΑ–Ισραήλ.
Η δολοφονία πολλών κρατικών αξιωματούχων δεν έχει οδηγήσει σε παράδοση ή σαφή κατάρρευση του κρατικού ελέγχου.
Το Ιράν διατηρεί επίσης ασύμμετρα μέσα πίεσης μέσω των Στενών του Ορμούζ και περιφερειακών επιθέσεων. Ούτε οι ναυτικές συνοδείες αποτελούν διαρκή λύση στον κίνδυνο που συνεπάγεται η διέλευση από τα Στενά σήμερα.
Η διατήρηση αυτού του στρατηγικού μοχλού παρά τους έντονους βομβαρδισμούς υποδηλώνει ικανότητα αντοχής σε παρατεταμένη σύγκρουση.
Το κόστος αποτελεί βέβαια καθοριστικός παράγοντας. Το στρατιωτικό κόστος των ΗΠΑ αυξάνεται χωρίς ενίσχυση συμμαχιών. Έχουν επίσης αναφερθεί τουλάχιστον 13 νεκροί Αμερικανοί στρατιώτες και περίπου 200 τραυματίες.
Με την Ευρώπη να αρνείται να μετατρέψει την εκστρατεία Τραμπ σε ευρύτερο πόλεμο και με τα αυξανόμενα κόστη να προστίθενται στην ήδη σημαντική στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ, η χρηματοδότηση αυτής της σύγκρουσης ενδέχεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ήδη εύθραυστη αμερικανική οικονομία.
Οι επιπτώσεις δεν θα περιοριστούν στην Αμερική. Η παγκόσμια οικονομία ήδη δέχεται πληθωριστικές πιέσεις λόγω της αύξησης των τιμών ενέργειας.
Το αδιέξοδο καθίσταται πιο πιθανό εάν το Ιράν συνεχίσει να πλήττει τη ναυτιλία και τις ενεργειακές ροές, εάν τα πλήγματα ΗΠΑ–Ισραήλ συνεχίσουν να φθείρουν ιρανικές δυνατότητες χωρίς πλήρη κατάρρευση, εάν οι επιθέσεις μέσω αντιπροσώπων παραμείνουν σε χαμηλή ένταση και εάν η Ευρώπη συνεχίσει να αποφεύγει μεγάλη στρατιωτική εμπλοκή.
Το σενάριο του «παγώματος» της σύγκρουσης
Το δεύτερο σενάριο είναι η μη επίλυση των βασικών διαφορών αλλά η επιβολή μιας παύσης λόγω κόστους. Η διεθνής πίεση για αποκλιμάκωση αυξάνεται, ενώ η Ευρώπη αρνείται να στηρίξει περαιτέρω κλιμάκωση.
Παράλληλα, το Ιράν ενδέχεται να επιδιώξει τη διατήρηση του καθεστώτος μέσω μιας σιωπηρής συμφωνίας, ειδικά εάν αυξηθούν οι εσωτερικές πιέσεις.
Ένα τέτοιο «πάγωμα» θα μείωνε τις τιμές ενέργειας και την παγκόσμια ένταση, χωρίς όμως να επιλύει τα βαθύτερα ιδεολογικά και γεωπολιτικά ζητήματα. Οι συγκρούσεις μέσω αντιπροσώπων πιθανότατα θα συνεχιστούν και οι εντάσεις θα παραμείνουν.
Το πιο επικίνδυνο σενάριο: ευρύτερη αποσταθεροποίηση
Αλλά, το πιο επικίνδυνο σενάριο είναι μια ευρύτερη αποσταθεροποίηση. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν συνδυασμό κρίσεων: εσωτερική αστάθεια στο Ιράν, περιφερειακή σύγκρουση, σοβαρές ενεργειακές διαταραχές και εντονότερο ανταγωνισμό μεγάλων δυνάμεων.
Οι συνέπειες για τον ιρανικό πληθυσμό θα ήταν ιδιαίτερα αβέβαιες, με πιθανότητα τόσο πολιτικής αλλαγής όσο και ανθρωπιστικής κρίσης.
Το πιο πιθανό αποτέλεσμα είναι η αμοιβαία φθορά και ένα ασταθές αδιέξοδο, ακολουθούμενη μια ένα εξαναγκαστική αλλά ατελής διαπραγμάτευση.
Το λιγότερο πιθανό, αλλά πιο επικίνδυνο, αποτέλεσμα είναι μια περιφερειακή-πολιτική ρήξη. Αυτή η κατάταξη βασίζεται στην παρατηρήσιμη ασυμφωνία μεταξύ στρατιωτικής δράσης και πολιτικών αποτελεσμάτων.
Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου έχουν αποδείξει την ικανότητά τους να προκαλούν σοβαρές ζημιές αλλά αυτό δεν έχει μεταφραστεί σε κάποια αποφασιστική νίκη.
Πύρρειος νίκη δηλαδή.
