Καθώς οι άνθρωποι ζουν όλο και περισσότερα χρόνια, πολλές οικογένειες έρχονται αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις γύρω από την υγεία και τη φροντίδα των ηλικιωμένων γονιών τους. Συχνά όμως οι συζητήσεις για αυτά τα ζητήματα αναβάλλονται ή παραβλέπονται.

Μπορεί να φαίνονται δύσκολες, άβολες ή πρόωρες. Ωστόσο, όταν δεν γίνονται εγκαίρως, οι συνέπειες μπορεί να είναι σοβαρές. Σε μια ξαφνική κρίση υγείας, τα παιδιά μπορεί να βρεθούν να παίρνουν αποφάσεις χωρίς να γνωρίζουν πραγματικά τι συμβαίνει με την υγεία των γονιών τους ή ποιες είναι οι επιθυμίες τους. Αυτό δημιουργεί άγχος, συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια και συχνά ενοχές για το αν ελήφθησαν οι σωστές αποφάσεις.

Ειδικοί στη New York Times, επισημαίνουν ότι η ανοιχτή επικοινωνία μπορεί να προλάβει τέτοιες καταστάσεις και συστήνουν πέντε βασικά θέματα που αξίζει να συζητηθούν με τους ηλικιωμένους γονείς πριν προκύψει κάποια έκτακτη κατάσταση.

1. Η κατάσταση της υγείας τους

Σε μια επείγουσα κατάσταση οι γιατροί βλέπουν μόνο μια στιγμιαία εικόνα της υγείας ενός ασθενούς. Για τον λόγο αυτό είναι πολύ χρήσιμο να γνωρίζουμε πώς λειτουργούν οι γονείς μας στην καθημερινότητά τους.

Μια καλή αρχή είναι να ρωτήσουμε για τις καθημερινές τους συνήθειες και τη ρουτίνα τους. Στη συνέχεια μπορούμε να προχωρήσουμε σε πιο συγκεκριμένες ερωτήσεις σχετικά με την κινητικότητα ή τη μνήμη τους.

Επειδή αυτά τα θέματα μπορεί να είναι ευαίσθητα, οι ειδικοί προτείνουν να ζητάμε πρώτα την άδειά τους για να τα συζητήσουμε και να εξηγούμε ότι το κάνουμε επειδή νοιαζόμαστε και θέλουμε να μπορούμε να βοηθήσουμε σε περίπτωση ανάγκης.

Μερικές φορές είναι πιο εύκολο να προσεγγίσουμε το θέμα έμμεσα, αντί να ρωτήσουμε ευθέως, Μπορούμε να ζητήσουμε να μάθουμε αν αποφεύγουν κάποιες δραστηριότητες, όπως σκάλες ή μεγάλες αποστάσεις περπατήματος και αν κάτι που παλαιότερα τους φαινόταν εύκολο τώρα απαιτεί μεγαλύτερη προσπάθεια, όπως η πληρωμή λογαριασμών ή η οργάνωση των ραντεβού τους.

Με αυτόν τον τρόπο αντλούνται πληροφορίες για την κατάσταση της κινητικότητάς τους και της εγκεφαλικής τους λειτουργίας. Οι συζητήσεις αυτές καλό είναι να επαναλαμβάνονται τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο ή μετά από κάποιο σημαντικό γεγονός υγείας. Είναι δε ιδιαίτερα σημαντικές όταν δεν ζούμε κοντά και δεν βλέπουμε τις αλλαγές που συμβαίνουν σταδιακά.

2. Το ιατρικό τους ιστορικό

Μια ακόμη σημαντική συζήτηση αφορά το ιατρικό ιστορικό των γονιών μας. Είναι πολύ χρήσιμο να υπάρχει συγκεντρωμένη μια λίστα με τα φάρμακα που λαμβάνουν, τα ονόματα και τα τηλέφωνα των γιατρών τους, τυχόν αλλεργίες και παλαιότερες επεμβάσεις ή σημαντικά προβλήματα υγείας.

Σε μια επείγουσα κατάσταση αυτές οι πληροφορίες μπορούν να βοηθήσουν τους γιατρούς να καταλάβουν γρήγορα ποιες παθήσεις υπάρχουν ήδη, αν κάποιο φάρμακο μπορεί να επηρεάζει την κατάσταση και ποια φάρμακα πρέπει να συνεχιστούν ή να αποφευχθούν. Είναι επίσης χρήσιμο να γνωρίζουμε αν λαμβάνουν συμπληρώματα διατροφής και αν υπάρχουν φάρμακα που δεν παίρνουν τακτικά λόγω παρενεργειών ή επειδή τα ξεχνούν.

Καλό είναι ακόμη να σημειωθεί το όνομα και το τηλέφωνο του φαρμακείου που επισκέπτονται, ώστε οι γιατροί να μπορούν να επιβεβαιώσουν φάρμακα που μπορεί να έχουν αγοραστεί πρόσφατα.

3. Τι είναι πραγματικά σημαντικό για εκείνους

Σε μια κρίση υγείας μπορεί να χρειαστεί να ληφθούν πολλές και δύσκολες αποφάσεις. Δεν είναι δυνατόν να προβλέψουμε κάθε πιθανό σενάριο, όμως η συζήτηση γύρω από τις αξίες και τις προτεραιότητες των γονιών μας μπορεί να βοηθήσει σημαντικά.

Το ζήτημα δεν αφορά μόνο το τέλος της ζωής, αλλά και το πώς θέλει κάποιος να ζει όσο μεγαλώνει. Μπορούμε να μιλήσουμε για τι τους δίνει χαρά και νόημα και ποιες είναι οι μεγαλύτερες ανησυχίες τους, ποιες είναι οι προτεραιότητές τους σχετικά με τις ιατρικές θεραπείες και τι θα προτιμούσαν να αποφύγουν.

Για παράδειγμα, ένας γονιός μπορεί να θέλει να περνά όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο στο σπίτι του, να επιθυμεί κάθε δυνατή θεραπεία για να ζήσει περισσότερο ή αντίθετα να μη θέλει να παρατείνεται η ζωή του με μηχανική υποστήριξη σε μια ΜΕΘ.

Σε μια έκτακτη κατάσταση οι αποφάσεις λαμβάνονται συχνά γρήγορα και μέσα σε έντονα συναισθήματα. Η συζήτηση εκ των προτέρων δίνει χρόνο για σκέψη και βοηθά την οικογένεια να κινηθεί με μεγαλύτερη σιγουριά. Τέτοιες συζητήσεις μπορεί να γίνουν γενικά με τη συμμετοχή και άλλων ανθρώπων της οικογένειας, όπου όλοι μοιράζονται τις σκέψεις και τις προτεραιότητές τους, ώστε να μην αισθανθούν οι ηλικιωμένοι γονείς ότι βρίσκονται στο επίκεντρο.

4. Το σπίτι και το περιβάλλον όπου ζουν

Πολλές νοσηλείες ηλικιωμένων ανθρώπων συνδέονται με μια απλή αλλά σημαντική αιτία: το περιβάλλον στο οποίο ζουν δεν ταιριάζει πλέον με τις δυνατότητές τους. Γι’ αυτό αξίζει να συζητήσουμε με τους γονείς μας για μικρές αλλαγές στο σπίτι που μπορούν να τους βοηθήσουν να διατηρήσουν την ανεξαρτησία τους. Για παράδειγμα: απομάκρυνση χαλιών ή αντικειμένων που μπορεί να προκαλέσουν πτώση, καλύτερος φωτισμός στους χώρους του σπιτιού, καρέκλα στο ντους, χειρολαβές στο μπάνιο ή στις σκάλες κ.α.

Μια πτώση μπορεί να οδηγήσει σε νοσηλεία και σε σοβαρές επιπτώσεις. Όταν παρουσιάζονται αυτές οι αλλαγές ως τρόπος να διατηρήσουν τον έλεγχο της καθημερινότητάς τους, οι ηλικιωμένοι είναι συχνά πιο θετικοί. Είναι επίσης χρήσιμο να συζητηθεί το πού θα ήθελαν να ζουν μακροπρόθεσμα. Μερικά ερωτήματα που μπορούν να ανοίξουν τη συζήτηση είναι εάν θα ήθελαν να παραμείνουν στο σπίτι τους όσο γίνεται περισσότερο; Αν θα σκέφτονταν το ενδεχόμενο μετακόμισης σε μικρότερο σπίτι; Αν θα δέχονταν βοήθεια στο σπίτι ή να ζήσουν κοντά ή μαζί με την οικογένεια; ή αν θα εξέταζαν μια δομή φροντίδας;

Συχνά πρόκειται για μια διαπραγμάτευση: τα παιδιά δίνουν μεγαλύτερη έμφαση στην ασφάλεια, ενώ οι γονείς στην ανεξαρτησία τους. Ο στόχος είναι να βρεθεί μια ισορροπία ανάμεσα στα δύο.

5. Ποιος θα παίρνει αποφάσεις σε περίπτωση ανάγκης

Υπάρχουν στιγμές όπου ένας άνθρωπος είναι πολύ άρρωστος για να εκφράσει τις επιθυμίες του. Τότε οι κοντινοί του άνθρωποι πρέπει να αναλάβουν αποφάσεις. Αν όμως δεν είναι ξεκάθαρο ποιος έχει αυτόν τον ρόλο, μπορεί να υπάρξουν καθυστερήσεις, παρεξηγήσεις ή ακόμη και συγκρούσεις μέσα στην οικογένεια. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να συζητηθεί εκ των προτέρων ποιος θα είναι υπεύθυνος για τις ιατρικές αποφάσεις.

Εκτός από τη συζήτηση, θα μπορούσε να ήταν χρήσιμα ακόμη και σχετικά έγγραφα που καταγράφουν τις επιθυμίες του ατόμου και ορίζουν επίσημα ποιος θα παίρνει αποφάσεις για την υγεία του αν ο ίδιος δεν μπορεί. Η επιλογή αυτή δεν αφορά το ποιος είναι πιο αγαπητός, αλλά ποιος είναι καταλληλότερος για τον ρόλο.

Συνήθως πρόκειται για κάποιον που βρίσκεται κοντά και συμμετέχει ενεργά στη φροντίδα, που κατανοεί τις επιθυμίες του γονιού και μπορεί να τις υποστηρίξει ακόμη κι αν υπάρχουν διαφωνίες.

Μπορεί να είναι ένα από τα παιδιά, αλλά θα μπορούσε επίσης να είναι ο σύντροφος, ένας στενός φίλος ή άλλος συγγενής. Στις περισσότερες οικογένειες οι αποφάσεις λαμβάνονται συλλογικά. Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπάρχει ένα συγκεκριμένο πρόσωπο που στο τέλος θα έχει την ευθύνη.

Οι συζητήσεις αυτές δεν είναι εύκολες, αλλά το πιο σημαντικό είναι να ξεκινήσουν νωρίς, με ειλικρίνεια και σεβασμό. Έτσι, όταν προκύψει μια δύσκολη στιγμή, η οικογένεια θα γνωρίζει ήδη τι πραγματικά έχει σημασία και τι πρέπει να κάνει.