Η καθημερινή συμβίωση με άλλους ανθρώπους ίσως έχει πολύ πιο βαθιές επιπτώσεις από όσες πιστεύαμε μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα, οι στενές κοινωνικές σχέσεις και η κοινή διαβίωση μπορούν να επηρεάσουν άμεσα το μικροβίωμα του εντέρου, δηλαδή το σύνολο των μικροοργανισμών που ζουν μέσα μας.

Τα «αόρατα» βακτήρια που ταξιδεύουν από άνθρωπο σε άνθρωπο

Επιστήμονες κατάφεραν να χαρτογραφήσουν τον τρόπο με τον οποίο τα αναερόβια βακτήρια (μικροοργανισμοί που δεν επιβιώνουν παρουσία οξυγόνου) μεταφέρονται μεταξύ ατόμων που συνυπάρχουν στενά. Η ιδιαιτερότητα αυτών των βακτηρίων είναι ότι δεν μπορούν να διασπαστούν μέσω του αέρα, γεγονός που καθιστά τη φυσική επαφή και την εγγύτητα καθοριστικούς παράγοντες για τη μετάδοσή τους.

Μελέτη σε απομονωμένο είδος πουλιού δίνει σαφείς απαντήσεις

Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Molecular Ecology, επικεντρώθηκε στην τσιροβάκο των Σεϋχελλών, ένα ωδικό πτηνό που ζει στο νησί Cousin. Το συγκεκριμένο είδος αποτέλεσε ιδανικό «μοντέλο», καθώς ζει σε απομονωμένο περιβάλλον, προσφέροντας στους επιστήμονες συνθήκες που περιγράφονται ως «εργαστήριο της φύσης».

Τα ευρήματα ήταν εντυπωσιακά: πουλιά που ζουν μαζί ή διατηρούν στενές κοινωνικές σχέσεις εμφανίζουν πολύ πιο παρόμοια μικροβιώματα εντέρου σε σύγκριση με λιγότερο κοινωνικά άτομα.

Η παλιά ρήση «είσαι ό,τι τρως» φαίνεται πλέον να χρειάζεται αναθεώρηση. Οι επιστήμονες προτείνουν μια πιο σύγχρονη εκδοχή: «είσαι και με ποιους ζεις».

Πολυετής έρευνα και εκατοντάδες δείγματα

Η ερευνητική ομάδα, με επικεφαλής τον Δρ. Chuen Chang Lee από το Πανεπιστήμιο της Ανατολικής Αγγλίας, συνέλεξε εκατοντάδες δείγματα κοπράνων επί σειρά ετών, παρακολουθώντας την εξέλιξη του μικροβιώματος των πουλιών.

Όπως εξηγούν οι επιστήμονες, η μελέτη σε ένα τέτοιο φυσικό αλλά ελεγχόμενο περιβάλλον επέτρεψε την καταγραφή λεπτομερών δεδομένων από γνωστά άτομα καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής τους.

Η ανάλυση έδειξε ότι όσο πιο έντονη είναι η κοινωνική αλληλεπίδραση μεταξύ δύο οργανισμών, τόσο περισσότερο «ευθυγραμμίζονται» τα μικροβιώματά τους.

Γιατί τα αναερόβια βακτήρια είναι τόσο σημαντικά

Τα αναερόβια βακτήρια επιβιώνουν μόνο σε περιβάλλοντα χωρίς οξυγόνο, όπως το ανθρώπινο έντερο. Η μελέτη κατέδειξε ότι αυτά τα βακτήρια μεταφέρονται κυρίως μεταξύ ατόμων που μοιράζονται τον ίδιο χώρο, όπως φωλιές ή κατοικίες.

Το σημαντικό είναι ότι δεν πρόκειται για τυχαίους μικροοργανισμούς. Πρόκειται για «καλά» βακτήρια που διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο στη διατήρηση της υγείας, ενισχύοντας τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος και την άμυνα του οργανισμού.

Η κοινωνική ζωή ως παράγοντας υγείας

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η καθημερινή επαφή (από το να μοιράζεται κανείς τον ίδιο χώρο μέχρι απλές δραστηριότητες όπως το να κάθεται δίπλα σε άλλους) μπορεί να επηρεάσει το μικροβίωμα.

Η ανταλλαγή ωφέλιμων βακτηρίων ενδέχεται να ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα και να συμβάλλει στη συνολική υγεία των ατόμων μέσα σε ένα νοικοκυριό.

Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι τα οφέλη της κοινωνικοποίησης δεν περιορίζονται μόνο στην ψυχική ευεξία. Επεκτείνονται και στη βιολογική λειτουργία του οργανισμού, επηρεάζοντας άμεσα το έντερο και, ενδεχομένως, την ανθεκτικότητα απέναντι σε ασθένειες.

Ένα νέο πεδίο κατανόησης της ανθρώπινης υγείας

Η μελέτη, με τίτλο «Η κοινωνική δομή και οι αλληλεπιδράσεις διαμορφώνουν διαφορετικά τα αεροανθεκτικά και αναερόβια μικροβιώματα του εντέρου σε ένα συνεργατικό είδος αναπαραγωγής», ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ κοινωνικής ζωής και βιολογίας.

Τα συμπεράσματα ενισχύουν την ιδέα ότι η ανθρώπινη υγεία είναι βαθιά συνδεδεμένη όχι μόνο με τη διατροφή και το περιβάλλον, αλλά και με τις κοινωνικές μας σχέσεις.