Σαν σήμερα, το 1996, η κρίση στα Ίμια φτάνει στο πιο επικίνδυνο σημείο της και το Αιγαίο μπαίνει σε μια νύχτα όπου οι κινήσεις στο πεδίο μετρούν περισσότερο από τις ανακοινώσεις. Η απόβαση Τούρκων κομάντος στη μία βραχονησίδα αλλάζει τους κανόνες, ενώ λίγες ώρες αργότερα η πτώση του ελικοπτέρου του Πολεμικού Ναυτικού αφήνει πίσω της τρεις νεκρούς και ένα τραύμα που δεν έκλεισε ποτέ.
Η ιστορία είχε ξεκινήσει λίγες εβδομάδες νωρίτερα, από ένα ναυτικό περιστατικό και μια διπλωματική ανταλλαγή διακοινώσεων, όμως εκείνο το ξημέρωμα η κρίση περνά οριστικά από τις λέξεις στα γεγονότα. Η παρουσία ενόπλων στη βραχονησίδα ανεβάζει τη στάθμη κινδύνου, ενώ τα πολεμικά πλοία των δύο πλευρών βρίσκονται στην περιοχή σε διάταξη που δεν αφήνει μεγάλα περιθώρια για λάθος.
Μέσα στη νύχτα, ελληνικό ελικόπτερο απονηώνεται για αναγνώριση. Λίγο αργότερα, χάνονται και οι τρεις άνδρες του πληρώματος, ο υποπλοίαρχος Χριστόδουλος Καραθανάσης, ο υποπλοίαρχος Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός. Η επίσημη εκδοχή που επικράτησε μιλά για δυσμενείς συνθήκες σε μια εξαιρετικά απαιτητική αποστολή, όμως η υπόθεση άφησε χώρο σε συζητήσεις που επέστρεφαν κατά καιρούς στη δημόσια σφαίρα.
Η αποκλιμάκωση έρχεται με έντονη αμερικανική διαμεσολάβηση και μια φόρμουλα που έμεινε ως σύνοψη εκείνης της γραμμής: «No ships, no troops, no flags», δηλαδή «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες». Η περιοχή επιστρέφει στο προ της κρίσης καθεστώς, όμως η πολιτική και συμβολική κληρονομιά της νύχτας μένει, μαζί με το βαρύ αποτύπωμα στη μνήμη και τη συζήτηση που ακολούθησε στην Ελλάδα, ακόμη και για τη φράση του Κώστα Σημίτη «θέλω να ευχαριστήσω την κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών».
Διαβάστε όλο το χρονικό της κρίσης εδώ
Τα σημαντικότερα γεγονότα της ημέρας στην Ελλάδα και τον κόσμο
1504: Υπογράφεται η Συνθήκη της Λυών, με ρυθμίσεις που αφορούν τη Νάπολη στον Ιταλικό χώρο.
1606: Εκτελείται ο Γκάι Φοκς για τη «Συνωμοσία της Πυρίτιδας».
1865: Η Αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων εγκρίνει τη 13η Τροποποίηση του Συντάγματος για την κατάργηση της δουλείας.
1901: Κάνει πρεμιέρα στη Μόσχα το «Τρεις Αδελφές» του Άντον Τσέχοφ, με ημερομηνία που συχνά αναφέρεται ως 31 Ιανουαρίου 1901.
1915: Στη Μάχη του Μπολίμοφ (σημερινή Πολωνία), οι Γερμανοί επιχειρούν μια από τις πρώτες μεγάλης κλίμακας χρήσεις χημικών στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, βομβαρδίζοντας ρωσικές θέσεις με περίπου 18.000 ειδικά βλήματα («T-shells») που περιείχαν ερεθιστικό παράγοντα τύπου T-Stoff (μίγμα βρωμιούχων ενώσεων όπως xylyl και benzyl bromide). Η επίθεση δεν έχει το αναμενόμενο αποτέλεσμα, καθώς το ψύχος εμποδίζει την επαρκή εξάτμιση και διάχυση του παράγοντα, με τους Ρώσους να αναφέρουν κυρίως δακρύρροια και ερεθισμό, όμως το επεισόδιο καταγράφεται ως κομβικό πρώιμο βήμα στην κλιμάκωση του χημικού πολέμου που θα ακολουθήσει ενώ συχνά αναφέρεται και ως η πρώτη μαζική χρήση χημικών.
1919: Στη Γλασκώβη, στο αποκορύφωμα της απεργίας για το 40ωρο, δεκάδες χιλιάδες εργάτες συγκεντρώνονται στην Πλατεία Γεωργίου έξω από τα δημοτικά γραφεία για να ακούσουν την απάντηση της κυβέρνησης, όμως η προσπάθεια της αστυνομίας να «καθαρίσει» τον χώρο οδηγεί σε σφοδρές συγκρούσεις, επιθέσεις με γκλομπ και συλλήψεις συνδικαλιστών, με τα επεισόδια να απλώνονται στους γύρω δρόμους. Η κυβέρνηση, φοβούμενη γενικευμένη αναταραχή, αναπτύσσει στρατεύματα στην πόλη και στέλνει ακόμη και άρματα μάχης, εικόνες που θα χαράξουν τη μνήμη της λεγόμενης «Ματωμένης Παρασκευής» και της εποχής του «Red Clydeside».
1943: Ο Γερμανός στρατάρχης Φρίντριχ Πάουλους παραδίδεται στο Στάλινγκραντ.
1949: Ο 24χρονος τότε Μάνος Χατζιδάκις ανεβαίνει στο Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν και εκφωνεί τη διάλεξη «Ερμηνεία και Θέση του Σύγχρονου Λαϊκού Τραγουδιού (Ρεμπέτικο)», υπερασπίζοντας ανοιχτά την αισθητική αξία ενός είδους που ακόμη κουβαλούσε κοινωνικό στίγμα. Στο ίδιο το κείμενο προειδοποιεί για «μια επιπόλαιη κατάσταση μόδας» γύρω από το ρεμπέτικο, μιλά για τους ρυθμούς ζεϊμπέκικου και χασάπικου και προβλέπει ότι όταν «κοπάσει η φασαρία» τα τραγούδια θα συνεχίσουν «ανενόχλητα το δρόμο τους». Η βραδιά καταλήγει σε ζωντανό ρεμπέτικο πάνω στη σκηνή, με τον ίδιο να συστήνει στο κοινό τον Μάρκο Βαμβακάρη και τη Σωτηρία Μπέλλου. Διαβάστε όλη διάλεξη εδώ.
1953: Ξεκινά η φονική πλημμύρα της Βόρειας Θάλασσας όταν ισχυρή καταιγίδα και storm surge συμπίπτουν με υψηλή παλίρροια τη νύχτα 31 Ιανουαρίου προς 1 Φεβρουαρίου, σπάζοντας αναχώματα και κατακλύζοντας χαμηλές παράκτιες περιοχές κυρίως στην Ολλανδία (ιδίως στη Ζηλανδία) και στην ανατολική ακτή του Ηνωμένου Βασιλείου. Οι απώλειες είναι τεράστιες, με περίπου 1.836 νεκρούς στην Ολλανδία και 307 στην Αγγλία (υπάρχουν και θύματα στη Βελγική ακτή και στη θάλασσα), ενώ η καταστροφή οδηγεί σε μεγάλες αλλαγές στην αντιπλημμυρική προστασία, όπως τα ολλανδικά Delta Works και την ενίσχυση συστημάτων προειδοποίησης στη Βρετανία.
1961: Ο χιμπαντζής Χαμ εκτοξεύεται στο Διάστημα στην αποστολή Mercury-Redstone 2.
1971: Εκτοξεύεται το Απόλλο 14.
1990: Ανοίγει το πρώτο McDonald’s στη Μόσχα, σε ένα γεγονός-σύμβολο για τη Σοβιετική καθημερινότητα της εποχής.
1996: Κορυφώνεται η Κρίση των Ιμίων με Ελλάδα και Τουρκία να φτάνουν στο όριο ένοπλης σύγκρουσης, ενώ ειδικές δυνάμεις των δύο πλευρών αναπτύσσονται στις βραχονησίδες και πολεμικά πλοία βρίσκονται σε πλήρη διάταξη στην περιοχή. Στο πιο δραματικό σημείο της νύχτας, ανθυποβρυχιακό ελικόπτερο του Πολεμικού Ναυτικού τύπου Agusta-Bell AB-212 (κλήση ΠΝ 21), που απονηώνεται από τη φρεγάτα «Ναβαρίνον» για αποστολή αναγνώρισης, χάνεται και καταπίπτει στη θάλασσα, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν οι αξιωματικοί Χριστόδουλος Καραθανάσης, Παναγιώτης Βλαχάκος και ο αρχικελευστής Έκτορας Γιαλοψός. Το επίσημο πόρισμα αποδίδει την πτώση σε δυσμενείς καιρικές συνθήκες και απώλεια προσανατολισμού, ενώ το γεγονός θα μείνει ως η πιο βαριά ανθρώπινη απώλεια της κρίσης.
2000: Συντρίβεται στον Ειρηνικό η πτήση 261 της Alaska Airlines, με 88 νεκρούς.
2001: Εκδίδεται η ετυμηγορία στη δίκη για το Λόκερμπι, με καταδίκη του Αμπντελμπασέτ αλ-Μεγκράχι.
2008: Κηδεύεται στην Αθήνα ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, με μαζική παρουσία κόσμου και πολιτειακή τελετουργία.
2020: Το Ηνωμένο Βασίλειο αποχωρεί επίσημα από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Γεννήσεις
1797 – Φραντς Σούμπερτ (Franz Schubert, 31 Ιανουαρίου 1797 – 19 Νοεμβρίου 1828), Αυστριακός συνθέτης του Ρομαντισμού, από τους μεγάλους ανανεωτές του lied. Έγραψε πάνω από 600 τραγούδια, κύκλους όπως «Winterreise» και «Die schöne Müllerin», ενώ άφησε και έργα-ορόσημα της κλασικής μουσικής, όπως η «Ημιτελής» Συμφωνία αρ. 8 και το κουιντέτο «Το πέστροφο». Έφυγε από τη ζωή μόλις στα 31, αφήνοντας τεράστιο κατάλογο που επηρέασε βαθιά τη μετέπειτα μουσική.
1976 – Τραϊανός Δέλλας (31 Ιανουαρίου 1976 – ), Έλληνας πρώην ποδοσφαιριστής (κεντρικός αμυντικός) και προπονητής, βασικό μέλος της Εθνικής που κατέκτησε το Euro 2004. Έμεινε στην ιστορία ως ο μοναδικός σκόρερ «silver goal» σε μεγάλη διοργάνωση, με γκολ στην παράταση απέναντι στην Τσεχία στα ημιτελικά. Σε συλλογικό επίπεδο διακρίθηκε κυρίως με την ΑΕΚ και πέρασε από τη Ρόμα, ενώ ως προπονητής οδήγησε την ΑΕΚ πίσω στη μεγάλη κατηγορία.
1981 – Τζάστιν Τίμπερλεϊκ (Justin Timberlake, 31 Ιανουαρίου 1981 – ), Αμερικανός τραγουδιστής, τραγουδοποιός και ηθοποιός, που ξεκίνησε ως teen idol και εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο εμπορικούς ποπ σταρ της γενιάς του. Έγινε παγκόσμια γνωστός με τους *NSYNC και στη συνέχεια με σόλο άλμπουμ όπως τα «Justified» και «FutureSex/LoveSounds». Έχει κερδίσει πολλαπλά Grammy, υπέγραψε επιτυχίες όπως «Cry Me a River» και «Mirrors» και παράλληλα έκανε καριέρα στον κινηματογράφο και στην τηλεόραση.
1982 – Έλενα Παπαρίζου (31 Ιανουαρίου 1982 – ), Ελληνίδα τραγουδίστρια, από τις πιο αναγνωρίσιμες ποπ φωνές της Ελλάδας με διεθνή προβολή. Πρωτοέγινε γνωστή με τους Antique και την 3η θέση στη Eurovision, πριν κάνει σόλο πορεία που κορυφώθηκε με τη νίκη της Ελλάδας το 2005 στη Eurovision με το «My Number One». Έχει σταθερή δισκογραφική παρουσία σε Ελλάδα και Σουηδία, πολλές επιτυχίες στο ραδιόφωνο και έντονη τηλεοπτική παρουσία ως coach σε μουσικά talent shows.
1984 – Ζακ Στεφάνου (31 Ιανουαρίου 1984 – ), Έλληνας τραγουδοποιός από τη Θεσσαλονίκη, με πορεία ανάμεσα σε pop και rock και έμφαση στον στίχο και τη μελωδία. Έκανε νωρίς δισκογραφικό στίγμα με το άλμπουμ «Στο διάστημα δραπέτες» και συνέχισε με το «Ένας όμορφος κόσμος», ενώ αργότερα συνδέθηκε και με το σχήμα «μΠάντα-Κοάλα». Παράλληλα έχει δραστηριότητα ως στιχουργός και συνθέτης σε συνεργασίες.
Θάνατοι
1606 – Γκάι Φωκς (Guy Fawkes, 13 Απριλίου 1570 – 31 Ιανουαρίου 1606), Άγγλος στρατιώτης και Καθολικός συνωμότης, κεντρικό πρόσωπο της «Συνωμοσίας της Πυρίτιδας» του 1605, που στόχευε να ανατινάξει τη Βουλή των Λόρδων και να σκοτώσει τον βασιλιά Ιάκωβο Α΄. Συλλαμβάνεται στα υπόγεια μαζί με τα εκρηκτικά, βασανίζεται για να αποκαλύψει τους συνεργούς του και εκτελείται για εσχάτη προδοσία, ενώ το όνομά του περνά στη λαϊκή μνήμη μέσα από τις Νοεμβριάτικες φωτιές και τα ομοιώματά του.
1828 – Αλέξανδρος Υψηλάντης (12 Δεκεμβρίου 1792 – 31 Ιανουαρίου 1828), Έλληνας πρίγκιπας φαναριώτικης οικογένειας και αξιωματικός του Ρωσικού στρατού, που ανέλαβε την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας και άναψε το πρώτο φυτίλι του Αγώνα. Το 1821 περνά στον Δούναβη, συγκροτεί τον «Ιερό Λόχο» και κηρύσσει την εξέγερση σε Μολδαβία-Βλαχία, όμως ηττάται στο Δραγατσάνι. Φυλακίζεται από τους Αυστριακούς για χρόνια και καταλήγει στη Βιέννη.
1936 – Γεώργιος Κονδύλης (14 Αυγούστου 1879 – 31 Ιανουαρίου 1936), Έλληνας στρατιωτικός και πολιτικός, πρωταγωνιστής του Μεσοπολέμου. Από εθελοντής στην Κρήτη και μακεδονομάχος, φτάνει αντιστράτηγος και μπαίνει στην πολιτική σε μια εποχή πραξικοπημάτων και ρευστών συμμαχιών. Το 1935 γίνεται αντιβασιλέας και πρωθυπουργός και πρωταγωνιστεί στην πορεία προς την επαναφορά της μοναρχίας με τον Γεώργιο Β΄. Έμεινε γνωστός ως «Κεραυνός».
Εορτολόγιο
Ευδοξία, Κύρος, Δόξα
