Του Γεώργιου Σαρρή
Ένα νέο πακέτο ρυθμίσεων που θα στοχεύει στην ενίσχυση των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ) ετοιμάζει το υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, μέσα από το επικείμενο νομοσχέδιο που αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το προσεχές διάστημα.
Οι αλλαγές αφορούν τον λεγόμενο δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, δηλαδή την επαγγελματική ασφάλιση που λειτουργεί συμπληρωματικά προς την υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση. Στόχος των παρεμβάσεων που θα υπάρξουν είναι το να γίνει το σύστημα πιο ευέλικτο, πιο κατανοητό για τους εργαζόμενους και πιο ελκυστικό για τις επιχειρήσεις, ώστε να ενισχυθούν οι μελλοντικές συντάξεις. Το νομοσχέδιο βρίσκεται σύμφωνα με πληροφορίες στην τελική ευθεία και τις σχετικές ανακοινώσεις για τις αλλαγές αναμένεται να κάνει η υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως μαζί με την υφυπουργό Άννα Ευθυμίου.
Βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι να δοθούν κίνητρα σε εργαζόμενους και εργοδότες για να συμμετέχουν περισσότερο σε σχήματα επαγγελματικής ασφάλισης. Μέσα από αυτά τα σχήματα, οι εργαζόμενοι θα μπορούν να αποκτούν επιπλέον συνταξιοδοτικό εισόδημα, πέρα από την κύρια σύνταξη. Στο τραπέζι της συζήτησης βρίσκονται διάφορα κίνητρα που θα θεσμοθετηθούν, μεταξύ των οποίων και μια σειρά από φορολογικές διευκολύνσεις, χωρίς όμως να έχουν ακόμη οριστικοποιηθεί οι τελικές λεπτομέρειες. Αυτό που πρέπει να κρατήσουμε είναι πως οι επιχειρήσεις ή οι ενώσεις εργαζομένων θα μπορούν να προσφέρουν πιο οργανωμένα συνταξιοδοτικά προγράμματα, τα οποία θα λειτουργούν ως «συμπλήρωμα» της κρατικής σύνταξης και θα ενισχύουν το τελικό εισόδημα κατά τη συνταξιοδότηση.
Μεταφορά δικαιωμάτων όταν αλλάζει δουλειά ο εργαζόμενος
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές που εισάγονται είναι η δυνατότητα μεταφοράς των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων. Για πρώτη φορά, ένας εργαζόμενος που συμμετέχει σε Ταμείο Επαγγελματικής Ασφάλισης ή σε ομαδικό ασφαλιστικό πρόγραμμα θα μπορεί, αν αλλάξει επαγγελματική ιδιότητα, να μεταφέρει τα δικαιώματά του στο νέο Ταμείο που αντιστοιχεί στη νέα του εργασία. Με απλά λόγια, τα χρήματα και οι εισφορές που έχει συγκεντρώσει δεν θα «χάνονται» ή δεν θα μένουν αποκομμένα σε ένα παλιό ταμείο, αλλά θα μπορούν να ακολουθούν τον εργαζόμενο στην επαγγελματική του πορεία. Αυτό θεωρείται σημαντική αλλαγή, καθώς διευκολύνει την κινητικότητα στην αγορά εργασίας και μειώνει τα εμπόδια για αλλαγή δουλειάς.
Το νομοσχέδιο φέρνει επίσης αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των λεγόμενων πολυεργοδοτικών ΤΕΑ, δηλαδή των Ταμείων στα οποία συμμετέχουν περισσότερες από μία επιχειρήσεις. Μέχρι σήμερα, κάθε νέα ένταξη επιχείρησης απαιτούσε ξεχωριστές διαδικασίες και εγκρίσεις. Με το νέο πλαίσιο, αυτό απλοποιείται.
Συγκεκριμένα, θα δίνεται αρχική άδεια λειτουργίας από την εποπτική αρχή. Μετά την αρχική έγκριση, νέες επιχειρήσεις θα μπορούν να εντάσσονται πιο εύκολα και δεν θα απαιτείται κάθε φορά νέα ξεχωριστή έγκριση – υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι προβλεπόμενοι κανόνες. Αυτό σημαίνει ότι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης θα μπορούν να μεγαλώνουν πιο γρήγορα και να περιλαμβάνουν περισσότερες εταιρείες και εργαζόμενους. Στην πράξη, αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη συμμετοχή εργαζομένων στην επαγγελματική ασφάλιση, άρα και σε περισσότερα συμπληρωματικά εισοδήματα στη σύνταξη.
Ένα ακόμη σημαντικό στοιχείο του νομοσχεδίου θα είναι η δημιουργία ενός νέου τύπου ομαδικού ασφαλιστικού προϊόντος επαγγελματικής συνταξιοδότησης. Θα πρόκειται για ένα προαιρετικό πρόγραμμα που θα μπορούν να προσφέρουν οι ασφαλιστικές εταιρείες και θα λειτουργεί παράλληλα με τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης. Το νέο αυτό προϊόν θα έχει ενιαίες προδιαγραφές και κανόνες λειτουργίας, ώστε να υπάρχει κοινό πλαίσιο εποπτείας και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Με αυτόν τον τρόπο, το σύστημα των επαγγελματικών συντάξεων θα γίνει πιο ενιαίο, είτε προέρχεται από ΤΕΑ είτε από ασφαλιστικές εταιρείες.
Τι είναι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης είναι ιδιωτικοί, προαιρετικοί οργανισμοί που δημιουργούνται από εργοδότες ή επαγγελματικές ενώσεις. Δεν αντικαθιστούν την κρατική σύνταξη. Αντίθετα, λειτουργούν συμπληρωματικά και προσφέρουν επιπλέον παροχές όταν κάποιος συνταξιοδοτηθεί. Τα βασικά χαρακτηριστικά τους είναι τα εξής:
- Ο κάθε ασφαλισμένος έχει τον δικό του ατομικό «λογαριασμό»
- Οι εισφορές που πληρώνει συγκεντρώνονται και επενδύονται
- Στη συνταξιοδότηση λαμβάνει ποσό που προκύπτει από τις εισφορές και τις αποδόσεις τους
- Οι παροχές μπορεί να δίνονται είτε ως μηνιαία σύνταξη είτε ως εφάπαξ ποσό
Επειδή λειτουργούν με κεφαλαιοποιητικό σύστημα, ο κάθε εργαζόμενος ουσιαστικά «χτίζει» τη δική του σύνταξη μέσα από τον χρόνο. Πέρα από την κύρια συνταξιοδοτική παροχή, τα ΤΕΑ μπορούν να προσφέρουν και πρόσθετες καλύψεις.
Αυτές μπορεί να περιλαμβάνουν παροχές σε περίπτωση ασθένειας, οικονομική ενίσχυση σε περίπτωση ανάγκης ή παροχές για την οικογένεια σε περίπτωση θανάτου . Με αυτό τον τρόπο, δεν λειτουργούν μόνο ως συνταξιοδοτικό εργαλείο, αλλά και ως ευρύτερο δίχτυ προστασίας για τον εργαζόμενο.
