Όταν η Μαρία ενημερώθηκε από τον ρωσικό στρατό ότι ο 59χρονος πατέρας της, Γιούρι, είχε τραυματιστεί από πυρά στο μέτωπο της Ουκρανίας και στη συνέχεια πέθανε, βρέθηκε αντιμέτωπη με δύο σοκ.
Όχι μόνο δεν γνώριζε ότι ο πατέρας της είχε καταταγεί στον στρατό, αλλά πληροφορήθηκε και ότι είχε παντρευτεί μόλις δύο ημέρες πριν σταλεί να πολεμήσει.
Η γυναίκα που είχε παντρευτεί, σύμφωνα με τη Μαρία, ήταν 22 χρόνια νεότερή του και η ίδια δεν την είχε γνωρίσει ποτέ ούτε είχε ακούσει τον πατέρα της να την αναφέρει.
Με τον γάμο, όμως, έγινε η νόμιμη πλησιέστερη συγγενής του και απέκτησε δικαίωμα στην επίσημη αποζημίωση που καταβάλλεται στις οικογένειες των Ρώσων στρατιωτών που σκοτώνονται στον πόλεμο.
«Αμέσως υποψιάστηκα ότι ήταν απάτη»
«Είμαι ακόμη σε σοκ και δεν μπορώ να δεχθώ αυτό που συνέβη», είπε η 37χρονη Μαρία στο μικρό διαμέρισμά της στην Αγία Πετρούπολη.
«Στην αρχή ένιωθα ότι ήταν όνειρο. Ακόμη και τώρα, μερικές φορές ξυπνάω και σκέφτομαι ότι πρέπει απλώς να το ονειρεύτηκα. Αλλά συμβαίνει πραγματικά», πρόσθεσε.
Η ίδια λέει ότι δεν έχει μιλήσει ποτέ με τη χήρα του πατέρα της.
«Δεν ξέρω τι να της πω, γιατί αμέσως υποψιάστηκα ότι ήταν απάτη», ανέφερε.
Οι αποζημιώσεις που γίνονται στόχος
Όταν ένας Ρώσος στρατιώτης σκοτώνεται στη μάχη, οι πλησιέστεροι συγγενείς του λαμβάνουν εφάπαξ ποσά από τον στρατό, που ξεκινούν από τα 5 εκατομμύρια ρούβλια, δηλαδή περίπου 64.000 δολάρια.
Οι αποζημιώσεις αυτές προορίζονται να καθησυχάσουν τους νεοσύλλεκτους ότι, αν σκοτωθούν, οι δικοί τους άνθρωποι θα στηριχθούν οικονομικά.
Ωστόσο, στη Ρωσία αυξάνονται οι ανησυχίες ότι το σύστημα αυτό εκμεταλλεύονται όλο και περισσότερο αδίστακτοι απατεώνες.
Τα ρωσικά κρατικά μέσα και αξιωματούχοι αποκαλούν αυτές τις γυναίκες «μαύρες χήρες»: γυναίκες που φέρονται να παγιδεύουν ευάλωτους άνδρες σε εικονικούς ή προσχηματικούς γάμους πριν εκείνοι σταλούν στο μέτωπο, ώστε να διεκδικήσουν την αποζημίωση σε περίπτωση θανάτου τους, αποκλείοντας τους πραγματικούς συγγενείς.
Γάμοι λίγο πριν από το μέτωπο ή στο νεκροκρέβατο
Τους τελευταίους μήνες, η ρωσική κοινωνία έχει συγκλονιστεί από πολλαπλές υποθέσεις στρατιωτών που φέρονται να παρασύρθηκαν σε γάμους λίγο πριν σταλούν στην πρώτη γραμμή ή ακόμη και ενώ βρίσκονταν ετοιμοθάνατοι.
Σε μία από τις πιο γνωστές υποθέσεις, νοσηλεύτρια στρατιωτικού νοσοκομείου απολύθηκε, αφού κατηγορήθηκε ότι παντρεύτηκε πέντε τραυματισμένους στρατιώτες που νοσηλεύονταν υπό τη φροντίδα της, λίγο πριν εκείνοι υποκύψουν στα τραύματά τους, προκειμένου να εισπράξει τις αποζημιώσεις θανάτου.
Το φαινόμενο έχει προκαλέσει έντονη κοινωνική αντίδραση στη Ρωσία, σε μια περίοδο που ο πόλεμος στην Ουκρανία επιβαρύνει όλο και περισσότερο την καθημερινότητα στη χώρα.
«Να προστατευθούν οι οικογένειες των στρατιωτών»
Ο Λεονίντ Σλούτσκι, εξέχων βουλευτής στη ρωσική Δούμα, δήλωσε ότι οι οικογένειες των συμμετεχόντων στη λεγόμενη, κατά το Κρεμλίνο, «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» πρέπει να προστατευθούν.
Όπως είπε, χρειάζονται μέτρα απέναντι σε «θρασείς εγκληματίες», σε «μαύρες χήρες», αλλά και σε οικονομικούς και τηλεφωνικούς απατεώνες που στοχεύουν ανθρώπους που έχουν λάβει κρατικές πληρωμές.
Ο ίδιος προειδοποίησε ότι τέτοιου είδους εγκλήματα έχουν λάβει πλέον «σοβαρές διαστάσεις».
Η προώθηση των γάμων από το κράτος
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022, το Κρεμλίνο ενθάρρυνε ενεργά τους νεοσύλλεκτους να παντρευτούν.
Η εκστρατεία αυτή παρουσιαζόταν ως ενίσχυση της οικογενειακής στήριξης των στρατιωτών και ταυτόχρονα ταίριαζε με την προώθηση των λεγόμενων «παραδοσιακών αξιών» από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια χώρα που αντιμετωπίζει δημογραφική κρίση.
Οι αρχές διευκόλυναν ταχείς γάμους για στρατιώτες που είχαν μόλις καταταγεί, παρακάμπτοντας την κανονική περίοδο αναμονής.
Παράλληλα, η κρατική τηλεόραση μετέδιδε μαζικές τελετές γάμων που διοργάνωναν τοπικοί αξιωματούχοι.
Κυνικές «συμβουλές» για αγορά σπιτιού
Η ιδέα του γάμου με στρατιώτη που πρόκειται να σταλεί στο μέτωπο έχει παρουσιαστεί ακόμη και ως τρόπος για να αποκτήσει κάποια γυναίκα ακίνητο.
Σε βιντεοσκοπημένο podcast στην πόλη Τομσκ της Σιβηρίας, μία μεσίτρια έδωσε εξαιρετικά κυνική απάντηση σε ερώτηση για το πώς μπορεί μια 30χρονη γυναίκα να βρει χρήματα για να αγοράσει διαμέρισμα.
«Είναι απλό. Βρες έναν άνδρα που υπηρετεί στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση και όταν σκοτωθεί, παίρνεις 8 εκατομμύρια ρούβλια», είπε γελώντας.
Στη συνέχεια πρόσθεσε: «Πολλές γυναίκες αγοράζουν φθηνά διαμερίσματα έτσι αυτές τις μέρες. Είναι μπίζνα».
Οι δύο γυναίκες που συμμετείχαν στο podcast διώχθηκαν ποινικά, καταδικάστηκαν σε πολυήμερη κοινωφελή εργασία και αναγκάστηκαν να ζητήσουν συγγνώμη από στρατιώτες και τις συζύγους τους.
Υπόθεση που προκάλεσε οργή στη Ριαζάν
Ρωσικά δικαστήρια έχουν παρέμβει και σε άλλες υποθέσεις που προκάλεσαν μεγάλη δημοσιότητα.
Σε μία από αυτές, η μητέρα ενός στρατιώτη από τη Ριαζάν συγκρούστηκε δημόσια με γυναίκα που ο γιος της γνώρισε διαδικτυακά και παντρεύτηκε κατά τη διάρκεια σύντομης άδειας από το μέτωπο.
Ο στρατιώτης, Γκεόργκι Κοστίρκο, παντρεύτηκε την Αντζελίνα Βαριούχινα δέκα ημέρες μετά τη γνωριμία τους και στη συνέχεια επέστρεψε στη μονάδα του.
Σύμφωνα με τη μητέρα του, η νέα σύζυγος άρχισε σύντομα να δημοσιεύει φωτογραφίες και βίντεο με άλλους άνδρες στα social media, ενώ ο γιος της υπέβαλε αίτηση διαζυγίου.
Όμως σκοτώθηκε στη μάχη πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία, αφήνοντας τη Βαριούχινα ως νόμιμη δικαιούχο της αποζημίωσης θανάτου.
Η ίδια έδωσε διαφορετική εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι οι κατηγορίες σε βάρος της στόχευαν στο να αμαυρώσουν τη φήμη της και ότι είχε συμφιλιωθεί με τον Κοστίρκο.
Τελικά, το καθεστώς της ως πλησιέστερης συγγενούς ανατράπηκε δικαστικά, όμως η υπόθεση προκάλεσε μεγάλη οργή.
Καταγγελίες για εμπλοκή στελεχών ασφαλείας
Ακόμη πιο σοκαριστικές είναι υποθέσεις στις οποίες φέρονται να εμπλέκονται μέλη των ρωσικών δυνάμεων ασφαλείας.
Σύμφωνα με ρωσικά μέσα ενημέρωσης, στην περιοχή Πριμόρσκι Κράι, στην Άπω Ανατολή, ερευνήθηκε κύκλωμα στο οποίο φέρονταν να συμμετείχαν ένας ανθυπασπιστής, ένας λοχίας και ένας στρατιωτικός λογιστής.
Οι τρεις κατηγορήθηκαν ότι στρατολογούσαν ευάλωτους άνδρες, όπως ορφανούς ή ανθρώπους χωρίς στενούς συγγενείς, και τους κανόνιζαν γάμους.
Στη συνέχεια, οι νεοσύλλεκτοι φέρονταν να στέλνονταν σε ιδιαίτερα επικίνδυνες θέσεις στην πρώτη γραμμή, όπου οι πιθανότητες θανάτου ήταν μεγαλύτερες.
Δεν έχουν υπάρξει δημόσιες νεότερες ενημερώσεις για την υπόθεση.
«Δεν έμεινε απολύτως τίποτα»
Στην Αγία Πετρούπολη, η Μαρία οδήγησε αμερικανικό δίκτυο στο παλιό διαμέρισμα του πατέρα της, το οποίο έχει πλέον πουληθεί.
Η ίδια είναι πεπεισμένη ότι ο πατέρας της εξαπατήθηκε και για το σπίτι του.
Πίσω από μια σπασμένη πόρτα, οι νέοι ιδιοκτήτες υποστήριξαν ότι η πώληση ήταν νόμιμη και ότι δεν είχαν γνωρίσει ποτέ τον πωλητή.
Όμως τα χρήματα, όπως και η χήρα, έχουν εξαφανιστεί. Όπως και ο πατέρας της Μαρίας.
«Δεν έχει μείνει απολύτως τίποτα, και αυτό είναι απίστευτα οδυνηρό», είπε κλαίγοντας.
«Δεν έχω ούτε ένα πράγμα να μου τον θυμίζει. Μόνο τα κλειδιά του διαμερίσματός του, που δεν λειτουργούν πια. Αυτό είναι όλο».
Η υπόθεση της Μαρίας αναδεικνύει μια σκοτεινή πλευρά του πολέμου: όχι μόνο το ανθρώπινο κόστος στο μέτωπο, αλλά και την εκμετάλλευση του θανάτου από κυκλώματα και πρόσωπα που βλέπουν στις στρατιωτικές αποζημιώσεις μια νέα πηγή πλουτισμού.
