Αρχαιολόγοι ανακάλυψαν ένα άγνωστο έως σήμερα «αδελφό μνημείο» του Στόουνχεντζ, το οποίο ενδέχεται να λειτούργησε ως πρώιμο πρότυπο για το διάσημο προϊστορικό μνημείο.
Το αρχαίο αυτό σημείο βρίσκεται μόλις τρία μίλια από το Στόουνχεντζ, στο χωριό Μπούλφορντ του Γουίλτσαϊρ, και χρονολογείται περίπου πριν από 5.000 χρόνια.
Αν και με την πρώτη ματιά η κατασκευή μοιάζει εξαιρετικά απλή, καθώς αποτελούνταν από δύο ξύλινους πασσάλους σε απόσταση περίπου 120 μέτρων μεταξύ τους, οι επιστήμονες θεωρούν ότι είχε ιδιαίτερη τελετουργική και αστρονομική σημασία.
Ευθυγραμμισμένο με τα ηλιοστάσια
Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι δύο ξύλινοι πάσσαλοι σχημάτιζαν μια απόλυτα ακριβή γραμμή που έδειχνε προς την ανατολή του ήλιου κατά το θερινό ηλιοστάσιο και προς τη δύση του ήλιου κατά το χειμερινό ηλιοστάσιο.
Αναπαραστάσεις του αρχαίου ουρανού και του τοπίου έδειξαν ότι η κατασκευή ήταν ευθυγραμμισμένη με το ηλιοστάσιο με απόκλιση μόλις μίας μοίρας.
Το στοιχείο αυτό προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δείχνει ότι οι προϊστορικές κοινότητες της περιοχής είχαν ήδη αναπτύξει εντυπωσιακή γνώση της κίνησης του ήλιου πολύ πριν ανεγερθεί το πέτρινο μνημείο του Στόουνχεντζ.
Παλαιότερο από το Στόουνχεντζ
Η κατασκευή στο Μπούλφορντ χρονολογείται περίπου 500 χρόνια πριν από τη μορφή του Στόουνχεντζ που γνωρίζουμε σήμερα.
Αυτό σημαίνει ότι πρόκειται για ένα από τα αρχαιότερα γνωστά παραδείγματα μνημείου στη Βρετανία που είχε κατασκευαστεί με σκοπό την ευθυγράμμιση με τον ήλιο.
Ο αρχαιολόγος δρ Φάμπιο Σίλβα, από το Stone x Sky και τη Skyscape Academy, σημειώνει ότι το Στόουνχεντζ δεν πρέπει πλέον να θεωρείται η αρχή αυτής της παράδοσης. Αντίθετα, φαίνεται πως προέκυψε μέσα από πολύ παλαιότερες πρακτικές και τελετουργίες που είχαν ήδη βαθιές ρίζες στο συγκεκριμένο τοπίο.
Τι απέμεινε από το αρχαίο μνημείο
Καθώς οι ξύλινοι πάσσαλοι έχουν αποσυντεθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια, από το μνημείο δεν σώζεται σχεδόν τίποτα στην επιφάνεια.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν μόνο τους λάκκους όπου είχαν κάποτε τοποθετηθεί οι πάσσαλοι. Παρ’ όλα αυτά, τα ίχνη αυτά αποδείχθηκαν αρκετά για να ανοίξουν ένα νέο παράθυρο στην προϊστορική Βρετανία.
Η περιοχή είχε εντοπιστεί για πρώτη φορά το 2015, όταν οι ειδικοί ανακάλυψαν ένα δίκτυο 48 λάκκων, που χρονολογούνται περίπου στο 2950 π.Χ.
Μέσα στους λάκκους βρέθηκαν υπολείμματα κεραμικών, οστά ζώων, εργαλεία από πυριτόλιθο και κάρβουνο, στοιχεία που δείχνουν ότι μεγάλος αριθμός ανθρώπων συγκεντρωνόταν εκεί για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα.
Γιατί συγκεντρώνονταν εκεί οι άνθρωποι;
Αρχικά, οι αρχαιολόγοι δεν γνώριζαν για ποιον λόγο συγκεντρώνονταν οι άνθρωποι στο σημείο.
Η νέα ανάλυση της ευθυγράμμισης των πασσάλων, όμως, οδηγεί στην εκτίμηση ότι ο χώρος συνδεόταν με τελετές για τα ηλιοστάσια.
Πιθανότατα, οι προϊστορικές κοινότητες συγκεντρώνονταν στο απλό αυτό μνημείο για να παρακολουθήσουν και να τιμήσουν τις κρίσιμες στιγμές του ετήσιου ηλιακού κύκλου, πριν δημιουργηθούν πιο σύνθετες και μόνιμες κατασκευές, όπως το Στόουνχεντζ.
Με άλλα λόγια, το Μπούλφορντ δείχνει ότι η «τεχνολογία» της παρατήρησης του ήλιου στον ορίζοντα υπήρχε ήδη πολύ πριν πάρει μορφή το πιο διάσημο μνημείο της Βρετανίας.
Πιθανή σύνδεση με τους ανθρώπους του Στόουνχεντζ
Οι ερευνητές δεν αποκλείουν η σχέση του Μπούλφορντ με το Στόουνχεντζ να ήταν ακόμη πιο στενή.
Ο αρχαιολόγος Φιλ Χάρντινγκ, γνωστός από την εκπομπή Time Team και συνεργάτης της Wessex Archaeology, εκτιμά ότι ορισμένοι από τους ανθρώπους που συμμετείχαν στις τελετές στο Μπούλφορντ μπορεί να είχαν σχέση και με το Στόουνχεντζ.
Όπως σημειώνει, ακόμη κι αν δεν θάφτηκαν στο Στόουνχεντζ, είναι πολύ πιθανό οι ίδιοι άνθρωποι να επισκέφθηκαν και τα δύο σημεία ή ακόμη και να συμμετείχαν στην κατασκευή των πρώτων φάσεων του διάσημου μνημείου.
Οι λάκκοι του Μπούλφορντ χρονολογούνται σχεδόν στην ίδια περίοδο με τα πρώτα απλά χωμάτινα έργα στο Στόουνχεντζ, γεγονός που ενισχύει το ενδεχόμενο μιας κοινής τελετουργικής παράδοσης.
Το μυστηριώδες κυκλικό μαχαίρι
Η ανακάλυψη βοηθά επίσης στην ερμηνεία ενός εξαιρετικά σπάνιου κυκλικού μαχαιριού που βρέθηκε σε έναν από τους λάκκους.
Το αντικείμενο, το οποίο είχε τοποθετηθεί κάθετα μέσα στο έδαφος, εντοπίστηκε σχεδόν ακριβώς πάνω στη γραμμή του ηλιοστασίου.
Ο Φιλ Χάρντινγκ το περιγράφει ως ένα «εξαιρετικό αντικείμενο», τονίζοντας ότι απαιτούσε μεγάλη δεξιοτεχνία για να κατασκευαστεί. Κατά την εκτίμησή του, είναι σχεδόν αδιανόητο να πετάχτηκε τυχαία.
Μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το κυκλικό του σχήμα συμβόλιζε τον δίσκο του ήλιου και ότι τοποθετήθηκε εκεί εσκεμμένα, ως μέρος μιας τελετουργικής πράξης ή ενός σημείου παρατήρησης του ηλιοστασίου.
Θρησκεία, χρόνος και ουρανός
Οι αρχαιολόγοι εξακολουθούν να συζητούν για την ακριβή χρήση του Στόουνχεντζ και παρόμοιων μνημείων, όπως οι πάσσαλοι του Μπούλφορντ.
Ωστόσο, η ευθυγράμμιση με τα ηλιοστάσια αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι οι χώροι αυτοί είχαν πνευματική ή θρησκευτική σημασία και δεν λειτουργούσαν απλώς ως εργαλεία μέτρησης του χρόνου.
Ο δρ Ματ Λίβερς, ανώτερος ερευνητής της Wessex Archaeology, υπογραμμίζει ότι όταν μιλάμε για το ηλιοστάσιο, μιλάμε για το πώς οι προϊστορικοί άνθρωποι αντιλαμβάνονταν τον κόσμο, το σύμπαν και τη θέση τους μέσα σε αυτό.
Για εκείνους, η πορεία του ήλιου δεν ήταν απλώς φυσικό φαινόμενο. Ήταν μέρος μιας κοσμικής τάξης από την οποία εξαρτιόταν η επιβίωση, η ζεστασιά, η ασφάλεια και η συνέχεια της ζωής.
Το Στόουνχεντζ δεν ήταν η αρχή
Η ανακάλυψη στο Μπούλφορντ αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο οι επιστήμονες βλέπουν το Στόουνχεντζ.
Αντί να θεωρείται μια ξαφνική και μοναδική δημιουργία, το διάσημο μνημείο φαίνεται πλέον να αποτελεί συνέχεια μιας πολύ παλαιότερης παράδοσης παρατήρησης του ουρανού και τελετουργικής σύνδεσης με τον ήλιο.
Το «μυστικό αδελφό μνημείο» δείχνει ότι οι άνθρωποι της νεολιθικής Βρετανίας είχαν ήδη αναπτύξει βαθιά σχέση με τον ουρανό, τις εποχές και τα φυσικά φαινόμενα.
Και ίσως, πολύ πριν υψωθούν οι πέτρες του Στόουνχεντζ, δύο απλοί ξύλινοι πάσσαλοι να έδειχναν στους ανθρώπους της εποχής πότε ο κόσμος άλλαζε κύκλο.
