Η συμφωνία ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ παρουσιάζεται από πολλούς αναλυτές ως μια σιωπηρή παραδοχή στρατηγικής ήττας της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ και αποτυχίας επίτευξης σχεδόν όλων των πολεμικών στόχων που είχαν τεθεί κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν να σταματήσουν τις εχθροπραξίες και να ανοίξουν εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, ενώ όλα τα υπόλοιπα ζητήματα παραπέμπονται σε διαπραγματεύσεις που θα διεξαχθούν κατά τη διάρκεια μιας εκεχειρίας 60 ημερών και πιθανότατα πέραν αυτής. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα Στενά του Ορμούζ ήταν ήδη ανοιχτά πριν από την έναρξη της σύγκρουσης που ξεκίνησε από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μπενιαμίν Νετανιάχου, η επαναλειτουργία τους δεν θεωρείται ιδιαίτερο επίτευγμα, καθώς απλώς επαναφέρει την κατάσταση που επικρατούσε πριν από τον πόλεμο.
Μετά από έναν πόλεμο που εκτιμάται ότι κόστισε περίπου 30 δισεκατομμύρια δολάρια, προκάλεσε τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων και οδήγησε στην καταστροφή αμερικανικού στρατιωτικού εξοπλισμού αξίας εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων, τίθεται το ερώτημα εάν επιτεύχθηκε κάποιος από τους διακηρυγμένους στόχους του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι πέντε βασικοί στόχοι που δεν επιτεύχθηκαν
Σύμφωνα με την ανάλυση, δεν υπήρξε επιτυχία όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν. Η τύχη του αποθέματος ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού, καθώς και το συνολικό πρόγραμμα εμπλουτισμού της χώρας, πρόκειται να αποτελέσουν αντικείμενο συζητήσεων τις επόμενες εβδομάδες, ενώ το πρόγραμμα παραμένει πολύ μακριά από το να θεωρηθεί ότι έχει εξουδετερωθεί.
Παράλληλα, δεν επετεύχθη αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. Ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και αρκετοί ανώτατοι διοικητές σκοτώθηκαν, ωστόσο αντικαταστάθηκαν από ακόμα πιο σκληροπυρηνικές προσωπικότητες, οι οποίες δεν φαίνονται διατεθειμένες να προχωρήσουν σε συμβιβασμούς.
Επίσης, δεν υπήρξε ουσιαστική βοήθεια προς τους Ιρανούς πολίτες που είχαν εξεγερθεί εναντίον της κυβέρνησής τους. Αντίθετα, εκτιμάται ότι ο πόλεμος ενίσχυσε την ηγεσία της χώρας, ιδιαίτερα εάν αυτή επωφεληθεί από πιθανή άρση κυρώσεων στο πλαίσιο της συμφωνίας, ένα ενδεχόμενο που θεωρείται ιδιαίτερα πιθανό.
Αποτυχία καταγράφεται και στον στόχο καταστροφής του βαλλιστικού πυραυλικού οπλοστασίου του Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν υποστηρίξει ότι το μεγαλύτερο μέρος του είχε εξουδετερωθεί, ωστόσο εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών αναφέρουν ότι το 70% των ιρανικών πυραύλων παραμένει επιχειρησιακά διαθέσιμο.
Τέλος, δεν υπήρξε πρόοδος στον περιορισμό των ιρανικών συμμάχων και πληρεξουσίων δυνάμεων στην περιοχή, καθώς το συγκεκριμένο ζήτημα δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται στη συμφωνία που επιτεύχθηκε.
Οι απώλειες του Ιράν και τα σημεία στα οποία διατήρησε την ισχύ του
Οι υποστηρικτές του Ντόναλντ Τραμπ επισημαίνουν ότι οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί σοβαρό πλήγμα. Αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης υποστηρίζουν ότι μεγάλο μέρος του ιρανικού ναυτικού έχει καταστραφεί. Ωστόσο, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, αυτό δεν συνέβη στα σημεία που είχαν τη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία.
Η ναυτική ισχύς του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ διατηρήθηκε, προσφέροντας στην Τεχεράνη μοχλό πίεσης που πριν από τον πόλεμο δεν διέθετε σε τέτοιο βαθμό. Η ιρανική πολεμική αεροπορία καταστράφηκε, αλλά θεωρείται ότι ήταν ήδη σε μεγάλο βαθμό παρωχημένη. Επιπλέον, μεγάλος αριθμός βάσεων των Φρουρών της Επανάστασης και των ενόπλων δυνάμεων επλήγη, όμως τα στελέχη που τις στελέχωναν επέζησαν και εξακολουθούν να διατηρούν τον έλεγχο της χώρας.
Μια συμφωνία χωρίς ουσιαστικά νέα αποτελέσματα
Η εκτίμηση που διατυπώνεται είναι ότι το Ιράν είχε προϋπολογίσει το πλήγμα που θα δεχόταν το συμβατικό στρατιωτικό του δυναμικό και τελικά επικράτησε στα ζητήματα που θεωρούσε σημαντικότερα. Με τα σημερινά δεδομένα, η συμφωνία δεν πετυχαίνει κανένα από τα αποτελέσματα που είχε επιτύχει η πυρηνική συμφωνία του 2015 επί προεδρίας του Μπαράκ Ομπάμα.
Το απόθεμα ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού παραμένει στο Ιράν, το πρόγραμμα εμπλουτισμού μπορεί να ανασυγκροτηθεί και δεν υπάρχει ακόμη μορατόριουμ για την παραγωγή νέου εμπλουτισμένου υλικού. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε κατηγορήσει τον Μπαράκ Ομπάμα ότι παρείχε δισεκατομμύρια δολάρια στην Τεχεράνη και εκτιμάται ότι οι διαπραγματεύσεις που θα ακολουθήσουν αυτή τη συμφωνία ενδέχεται, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, να οδηγήσουν σε παρόμοιο αποτέλεσμα.
Τα επόμενα βήματα και οι προκλήσεις της διπλωματίας
Ο Ντόναλντ Τραμπ φαίνεται να έχει βρει μια διέξοδο από τον πόλεμο, αποκτώντας παράλληλα καλύτερες πιθανότητες να αποτρέψει μια παγκόσμια οικονομική αναταραχή, όπως αναφέρει σε ανάλυσή του το Sky News. Παράλληλα, επιδιώκει να επικεντρωθεί στις πολιτικές προοπτικές του κόμματός του ενόψει των επόμενων ενδιάμεσων εκλογών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ωστόσο, η διπλωματική διαδικασία που ακολουθεί θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη. Το Ιράν φέρεται να έχει αποκτήσει μέσω του πολέμου διαπραγματευτική ισχύ που δεν διέθετε προηγουμένως. Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ του επέτρεψε να επηρεάζει περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου, μια δυνατότητα που μπορεί να αξιοποιήσει και στο μέλλον.
Για τον λόγο αυτό εκτιμάται ότι η Τεχεράνη ενδέχεται να εμφανιστεί ακόμα λιγότερο διαλλακτική στις επικείμενες διαπραγματεύσεις. Σύμφωνα με την ανάλυση, η απόφαση επίθεσης κατά του Ιράν αποδείχθηκε μια σοβαρή λανθασμένη εκτίμηση από την πλευρά του Ντόναλντ Τραμπ, η οποία κόστισε ακριβά στο διεθνές κύρος των Ηνωμένων Πολιτειών και ενδέχεται να έχει αφήσει το Ιράν ισχυρότερο από ό,τι ήταν πριν από τη σύγκρουση.
Η ίδια εκτίμηση καταλήγει ότι η συγκεκριμένη απόφαση θα καταγραφεί ως ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά σφάλματα στην ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών.
