Μια πρωτοφανή δικαστική απόφαση εξέδωσε σώμα ενόρκων στο Λος Άντζελες, δικαιώνοντας νεαρή γυναίκα που κατέθεσε αγωγή κατά των εταιρειών Meta και Google για τον εθισμό της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά την παιδική της ηλικία. Οι ένορκοι έκριναν ότι η Meta, ιδιοκτήτρια των Instagram, Facebook και WhatsApp, καθώς και η Google, ιδιοκτήτρια του YouTube, κατασκεύασαν σκόπιμα εθιστικές πλατφόρμες που προκάλεσαν βλάβη στην ψυχική υγεία της 20χρονης.
Η νεαρή γυναίκα, γνωστή ως Κέιλι, έλαβε αποζημίωση ύψους 6 εκατ. δολαρίων, με την απόφαση αυτή να αναμένεται να επηρεάσει εκατοντάδες παρόμοιες υποθέσεις που εκκρεμούν στα αμερικανικά δικαστήρια. Οι ένορκοι αποφάσισαν ότι η Κέιλι δικαιούται 3 εκατ. δολάρια ως αποζημίωση και επιπλέον 3 εκατ. δολάρια ως ποινική αποζημίωση, κρίνοντας ότι οι δύο εταιρείες «ενήργησαν κακόβουλα, με καταπίεση ή απάτη» στον τρόπο λειτουργίας των πλατφορμών τους. Από το συνολικό ποσό, το 70% καλείται να καταβάλει η Meta και το υπόλοιπο 30% η Google.
Οι δύο εταιρείες δήλωσαν ξεχωριστά ότι διαφωνούν με την απόφαση και θα ασκήσουν έφεση. Η Meta ανέφερε ότι «η ψυχική υγεία των εφήβων είναι εξαιρετικά σύνθετη και δεν μπορεί να συνδεθεί με μία μόνο εφαρμογή», προσθέτοντας ότι θα συνεχίσει να υπερασπίζεται τη θέση της, τονίζοντας ότι κάθε υπόθεση είναι διαφορετική και ότι η εταιρεία παραμένει πεπεισμένη για το ιστορικό της στην προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Εκπρόσωπος της Google δήλωσε ότι «η υπόθεση παρερμηνεύει το YouTube, το οποίο είναι μια υπεύθυνα σχεδιασμένη πλατφόρμα streaming και όχι μέσο κοινωνικής δικτύωσης».
Κατά τη διάρκεια της δίκης, που διήρκεσε πέντε εβδομάδες, γονείς άλλων παιδιών που δεν συμμετείχαν στην αγωγή αλλά υποστηρίζουν ότι υπέστησαν παρόμοιες βλάβες από τα social media, συγκεντρώθηκαν έξω από το δικαστήριο. Με την ανακοίνωση της απόφασης, γονείς όπως η Έιμι Νέβιλ πανηγύρισαν και αγκαλιάστηκαν με άλλους υποστηρικτές που περίμεναν την ετυμηγορία, όπως τονίζει το BBC.
«Σημείο καμπής»
Η απόφαση στο Λος Άντζελες ήρθε μία ημέρα μετά την ανάλογη ετυμηγορία στο Νέο Μεξικό, όπου ένορκοι έκριναν τη Meta υπεύθυνη για τον τρόπο με τον οποίο οι πλατφόρμες της έθεσαν σε κίνδυνο παιδιά και τα εξέθεσαν σε σεξουαλικά ρητό περιεχόμενο και επαφή με σεξουαλικούς θηρευτές. Ο Μάικ Προύλξ, διευθυντής ερευνών της συμβουλευτικής εταιρείας Forrester, δήλωσε ότι οι διαδοχικές αυτές αποφάσεις αναδεικνύουν ένα «σημείο καμπής» μεταξύ των εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης και της κοινής γνώμης, επισημαίνοντας ότι η αρνητική στάση απέναντι στα social media ενισχύεται εδώ και χρόνια.
Το τελευταίο διάστημα, χώρες όπως η Αυστραλία έχουν επιβάλει περιορισμούς για τη χρήση των social media από παιδιά, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε εξέλιξη πιλοτικό πρόγραμμα για την αξιολόγηση ενδεχόμενης απαγόρευσης χρήσης τους από άτομα κάτω των 16 ετών. Ο πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, σχολιάζοντας την απόφαση, δήλωσε ότι η υφιστάμενη κατάσταση «δεν είναι αρκετά καλή» και ότι απαιτούνται περισσότερα μέτρα για την προστασία των παιδιών, τονίζοντας πως «δεν είναι ζήτημα αν θα αλλάξουν τα πράγματα, αλλά πόσο και με ποιον τρόπο».
Παράλληλα, ο δούκας και η δούκισσα του Σάσεξ, οι οποίοι έχουν ασκήσει έντονη εκστρατεία για τις επιπτώσεις των social media, χαρακτήρισαν την απόφαση «στιγμή λογοδοσίας», δηλώνοντας ότι στέκονται στο πλευρό κάθε γονέα και νέου που αρνήθηκε να σιωπήσει, υπογραμμίζοντας ότι η ασφάλεια των παιδιών πρέπει να τεθεί πάνω από το κέρδος.
Κατά την κατάθεσή του ενώπιον των ενόρκων τον Φεβρουάριο, ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Meta, Μαρκ Ζούκερμπεργκ, αναφέρθηκε στην πάγια πολιτική της εταιρείας που απαγορεύει τη χρήση των πλατφορμών της από παιδιά κάτω των 13 ετών. Όταν του παρουσιάστηκαν εσωτερικά έγγραφα που έδειχναν ότι η εταιρεία γνώριζε πως μικρότερα παιδιά χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες, δήλωσε ότι «πάντα επιθυμούσε» ταχύτερη πρόοδο στον εντοπισμό τους, υποστηρίζοντας ότι η εταιρεία «κατέληξε στη σωστή κατεύθυνση με την πάροδο του χρόνου».
Αν και η Google ήταν επίσης κατηγορούμενη λόγω του YouTube, το μεγαλύτερο μέρος της δίκης επικεντρώθηκε στο Instagram και τη Meta. Οι εταιρείες Snap και TikTok είχαν αρχικά συμπεριληφθεί στην υπόθεση, ωστόσο κατέληξαν σε εξωδικαστικό συμβιβασμό με την Κέιλι πριν από την έναρξη της δίκης.
«Μηχανές εθισμού»
Οι δικηγόροι της Κέιλι υποστήριξαν ότι η Meta και το YouTube δημιούργησαν «μηχανές εθισμού» και απέτυχαν να αποτρέψουν την πρόσβαση ανηλίκων στις πλατφόρμες τους. Σύμφωνα με την ίδια, ξεκίνησε να χρησιμοποιεί το Instagram σε ηλικία εννέα ετών και το YouTube από τα έξι, χωρίς να υπάρξει καμία προσπάθεια περιορισμού λόγω ηλικίας.
Κατά την κατάθεσή της, η Κέιλι ανέφερε ότι σταμάτησε να συναναστρέφεται την οικογένειά της, καθώς περνούσε όλο τον χρόνο της στα social media, ενώ ήδη από την ηλικία των 10 ετών άρχισε να εμφανίζει άγχος και κατάθλιψη, διαταραχές που διαγνώστηκαν αργότερα από θεραπευτή. Παράλληλα, ανέπτυξε εμμονή με την εξωτερική της εμφάνιση, χρησιμοποιώντας φίλτρα του Instagram που αλλοίωναν τα χαρακτηριστικά της, όπως τη σμίκρυνση της μύτης και τη μεγέθυνση των ματιών.
Η Κέιλι διαγνώστηκε τελικά με δυσμορφοφοβία, μια διαταραχή που προκαλεί υπερβολική ανησυχία για την εμφάνιση και αλλοιώνει την αυτοεικόνα. Οι δικηγόροι της τόνισαν ότι λειτουργίες όπως το ατελείωτο scroll σχεδιάστηκαν ώστε να προκαλούν εθισμό, ενώ υποστήριξαν ότι οι στόχοι ανάπτυξης της Meta επικεντρώνονταν στη διατήρηση νεαρών χρηστών για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Με τη βοήθεια ειδικών και πρώην στελεχών της Meta, υποστήριξαν ότι η εταιρεία στόχευε στους νεαρούς χρήστες, καθώς ήταν πιο πιθανό να παραμείνουν πιστοί στις πλατφόρμες της. Όταν οι δικηγόροι ανέφεραν στον επικεφαλής του Instagram, Άνταμ Μοσέρι, ότι η Κέιλι είχε φτάσει να χρησιμοποιεί την πλατφόρμα έως και 16 ώρες σε μία ημέρα, εκείνος αρνήθηκε ότι αυτό αποτελεί ένδειξη εθισμού, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση «προβληματική».
Οι δικηγόροι της Κέιλι δήλωσαν ότι η απόφαση των ενόρκων «στέλνει ένα σαφές μήνυμα ότι καμία εταιρεία δεν βρίσκεται πάνω από τη λογοδοσία όταν πρόκειται για τα παιδιά». Παράλληλα, νέα υπόθεση κατά της Meta και άλλων εταιρειών κοινωνικής δικτύωσης για τις επιπτώσεις τους στους ανηλίκους αναμένεται να ξεκινήσει τον Ιούνιο σε ομοσπονδιακό δικαστήριο της Καλιφόρνια.
