29
loading

Τι μορφή έχει άραγε η φρίκη του πολέμου; Πώς μοιάζει ο θρίαμβος στη μάχη; Αλλά και ο αφανής ήρωας του πολέμου, ο τιμημένος φαντάρος, πώς τα βγάζει πέρα στη δύσκολη καθημερινότητά του;

Αυτά τα ίδια τα συστατικά του πολέμου προσπάθησε να φέρει στην επιφάνεια ο Λάζαρος Ακερμανίδης, αφήνοντας παρακαταθήκη τη φωτογραφική κάλυψη μιας από τις πλέον ένδοξες στρατιωτικές επιτυχίες της πατρίδας μας.

Ήταν ένας από τους ανθρώπους που με αυταπάρνηση και κίνδυνο φανερό βρέθηκαν στις πρώτες γραμμές του πυρός, εκεί στα ηρωικά βουνά της Πίνδου, για να μεταδώσουν το μήνυμα όπως μόνο η εικόνα μπορεί.

Οι Έλληνες έδιναν αγώνα υπέρ εστιών και βωμών και κάποιος έπρεπε να απαθανατίσει εις το διηνεκές τον αγώνα τους για λευτεριά, έπειτα από κείνο το μαύρο τελεσίγραφο που επέδωσε ο ιταλός πρεσβευτής στον Μεταξά την 28η Οκτωβρίου 1940. Η Ελλάδα ήταν σε πόλεμο και όλοι θα συνέδραμαν την πατρίδα από το δικό του μετερίζι ο καθείς.

Αλλά και το Γενικό Επιτελείο Στρατού, αναγνωρίζοντας τη σπουδαιότητα της φωτοειδησεογραφίας, κάλεσε από την πρώτη κιόλας στιγμή φωτογράφους και κινηματογραφιστές να καταταχθούν εθελοντικά στο μέτωπο για να χαρίσουν την αθανασία στις ηρωικές στιγμές του δοκιμαζόμενου έθνους.

akkermmndiidissdf17
Φωτογραφία αρχείου

Και θες από καθαρό ενθουσιασμό, θες από απλή αποκοτιά, πολλοί ήταν αυτοί που έσπευσαν να ανταποκριθούν στο κάλεσμα της πατρίδας, καθώς τουλάχιστον 40 φωτογράφοι και κινηματογραφιστές ρίχτηκαν με τα μούτρα στην κάλυψη του Ελληνο-Ιταλικού Πολέμου. Ένας από τους πρώτους φωτορεπόρτερ που καταφτάνουν στο μέτωπο είναι ο Λάζαρος Ακερμανίδης, ο οποίος θα μετρήσει την πιο μακρά παραμονή στον πόλεμο και θα καταγράψει με τον φακό του περί τα 2.500 ασπρόμαυρα καρέ από κείνον τον τραγικό χειμώνα στην Ήπειρο.

Αυτόν τον φωτορεπόρτερ δεν τον ενδιαφέρουν όμως μόνο οι έφοδοι και τα στρατιωτικά ανδραγαθήματα, πολεμικά στιγμιότυπα δηλαδή για τα οποία είναι διατεθειμένος να φτάσει πολύ μακριά, αλλά και η αμείλικτη καθημερινότητα του οπλίτη. Τι κάνει, ας πούμε, στην ανάπαυλά του; Πώς τη βγάζει όταν δεν είναι με το τουφέκι στο χέρι;

Πρόσφυγας εκείνος, ήξερε εξάλλου καλά πόσο δύσκολη ήταν η καθημερινότητα, είτε στον πόλεμο είτε στην ειρήνη. Στην Ελλάδα ήρθε το 1932 και δούλευε για καιρό ως φωτορεπόρτερ, όπως θα έκανε και στον Πόλεμο του ’40 για λογαριασμό της εφημερίδας «Νίκη», ντύνοντας με τις εικόνες του την πολεμική αρθρογραφία.

Κάτι έχουν όμως οι δικές του φωτογραφίες, κάτι που δεν είναι δύσκολο να διακρίνεις. Αδιαφορώντας για τον κίνδυνο της δικής του ζωής, ο Ακερμανίδης είναι παρών στην πρώτη γραμμή, κι έτσι τραβά φωτογραφίες από τις μάχες. Δεν κάθεται στα μετόπισθεν και την ασφάλεια του στρατοπέδου, κάτι που του δίνει το χαρακτηριστικό επαγγελματικό του προβάδισμα.

Έτσι ήταν κι αυτός στην προσωπική του ζωή, παλικάρι, και η ορμητικότητά του μένει παροιμιώδης στο αλβανικό μέτωπο. Η «Νίκη» θα γινόταν εξάλλου η εφημερίδα που ήδη από το 1941 εκδίδει ένα αναμνηστικό φωτογραφικό λεύκωμα του Πολέμου του ’40. Και ήταν όλο δουλειά του Ακερμανίδη, ένα έργο-σταθμός για την πειστική πολεμική απάντηση της πατρίδας μας στον φασιστικό ιμπεριαλισμό.

akkermmndiidissdf16
Φωτογραφία αρχείου

Μετά θα τραβήξει για άλλα, φωτογραφίζοντας δύσκολες στιγμές του έθνους, όπως την Κατοχή, την Εθνική Αντίσταση και τον Εμφύλιο κατόπιν, αν και η ζωή θα του δείξει για άλλη μια φορά το σκληρό της πρόσωπο. Γιατί επέβαινε βλέπετε στην τραγική «Χειμάρρα» που έστειλε το 1947 στον υγρό τάφο 383 ταξιδιώτες της.

Και μετά χάθηκαν τα ίχνη του. Το έργο του θεωρούνταν εξαφανισμένο για 46 ολόκληρα χρόνια, ώσπου ήρθε στο φως ένα μοναδικό αντίτυπο από την έκθεση φωτογραφίας που είχε στήσει το 1945 στο Ζάππειο με τις εικόνες του αλβανικού μετώπου, αλλά και μερικές αδέσποτες φωτογραφίες εδώ κι εκεί.

Αυτή είναι η περιπετειώδης ιστορία του Έλληνα που πήγε στον πόλεμο με ένα όπλο κομματάκι διαφορετικό από τα άλλα…

Λάζαρος Ακερμανίδης, ο άνθρωπος πίσω από τον φακό
akkermmndiidissdf1
Ο φωτογράφος. Πηγή: aspromavro.net

Ποντιακής καταγωγής, ο Ακερμανίδης γεννιέται στο 1903 στα Σούρμενα του Πόντου (βορειοανατολική Τουρκία). Η οικογένεια θα εκτοπιστεί σύντομα από τον τόπο της, για να γλιτώσει τους τουρκικούς διωγμούς, βρίσκοντας καταφύγιο στα ανατολικά παράλια της Μαύρης Θάλασσας. Εκεί, κάτω από τη σκιά των βουνών του Καυκάσου, θα φτιάξουν το νέο σπιτικό τους στο ρωσικό Σότσι, όπου θα τελειώσει το σχολείο ο Λάζαρος και θα μυηθεί στα θέλγητρα της φωτογραφίας, τσαλαβουτώντας παράλληλα και στη ζωγραφική.

Την Ελλάδα την έχουν μέσα στην καρδιά τους οι ξεριζωμένοι Ακερμανίδες, κι έτσι το 1932 ο άδολος πατριώτης Λάζαρος θα μετακομίσει στη μαμά πατρίδα. Η δεξιοτεχνία του στην ασπρόμαυρη φωτογραφία θα τον φέρει από την πρώτη στιγμή στα μεγάλα στούντιο Αθήνας και Θεσσαλονίκης.

Στην πρωτεύουσα, ας πούμε, εργάζεται δίπλα στους περίφημους αδελφούς Μεγαλοκονόμου, ενώ στη Θεσσαλονίκη βρίσκεται δίπλα στον Λυκίδη. Παρά ταύτα, ελάχιστα είναι γνωστά για την πρώιμη αυτή σταδιοδρομία του στον ελλαδικό χώρο. Δεν ενδιαφερόταν βλέπετε για δάφνες και περγαμηνές ο Ακερμανίδης, παρά για τον επιούσιο που έβγαινε όλο και πιο δύσκολα.

Λίγο πριν από τον πόλεμο, ζει στην Κατερίνη, όπου βρίσκεται ο αδερφός του Ηλίας. Εκεί θα μάθει για την ανακοίνωση του στρατού που θέλει λέει επαγγελματίες φωτορεπόρτερ για το μέτωπο και τρέχει να καταταγεί χωρίς δεύτερη σκέψη.

akkermmndiidissdf12

Σκληραγωγημένος εξάλλου καθώς ήταν, τι να του πουν οι κακουχίες της ορεινής ζωής στην Πίνδο; Αυτός στον Εύξεινο Πόντο ήταν χειμερινός κολυμβητής, λίγα χιόνια θα τον φόβιζαν; Το μόνο που ζήτησε από τον γουναρά αδερφό του ήταν ένα σκουφί απ’ αυτά που καλύπτουν τα αυτιά, «γιατί μόνον αυτά κρυώνουν», του εξομολογείται.

Με το ζεστό καπέλο ανά χείρας κι ένα συμβόλαιο με την εφημερίδα «Νίκη», ξεκινά λοιπόν για τον πόλεμο…

Ο ασίγαστος φωτοειδησεογράφος του Έπους του 1940
akkermmndiidissdf2
Φωτογραφία του Ακερμανίδη. Πηγή: fotografizontasmagazine.blogspot.gr

Στα βουνά της Πίνδου δεν είναι βέβαια κατά κανέναν τρόπο ο μόνος φωτορεπόρτερ. Εκεί θα βρει τους παλιούς του εργοδότες, όλα τα αδέλφια Μεγαλοκονόμου (Κωνσταντίνος, Μανώλης και Χαράλαμπος) δηλαδή, αλλά και τον Κασόλα της εφημερίδας «Ασύρματος», τον Νισύριο της «Βραδυνής», τον Σούτσο του «Έθνους» και τον Βασίλη Τσακιράκη φυσικά, που τον ήξεραν οι πάντες ως «Φωτογράφο της Αλβανίας».

Θα βρει επίσης και πλήθος κινηματογραφιστών, που γυρνούν φιλμάκια για τα «Επίκαιρα». Μεταξύ αυτών και κάποιος... Φιλοποίμην Φίνος. Μόνο που όλοι τους μένουν ένα μικρό διάστημα στα βουνά, κάνουν τη σημαντική δουλειά τους και επιστρέφουν. Όχι όμως ο ταγμένος Ακερμανίδης, που θα παραμείνει στο μέτωπο της Αλβανίας καθ’ όλη τη διάρκεια του εξοντωτικού χειμώνα του ’40-’41 για να είναι πάντα στην πρώτη γραμμή του πυρός.

Εκεί που θέριζαν οι σφαίρες δηλαδή και χυνόταν αίμα ελληνικό. Εκεί που έβγαιναν οι ξιφολόγχες και οι μάχες γίνονταν σώμα-με-σώμα. Εκεί τέλος που μύριζε θάνατος και μπαρούτι. Ο φακός του ήταν παραγωγικότατος και ήταν μόνο ο αχός της μάχης αυτός που κάλυπτε τον ήχο του δικού του κλείστρου.

Τράβηξε πάνω από 2.500 καρέ-ντοκουμέντα, τόσο από τις λυσσαλέες μάχες όσο και τη ζωή στα μετόπισθεν, άλλα σε πραγματικές συνθήκες μάχης και άλλα «στημένα», τα οποία έπρεπε βέβαια όλα τους να περάσουν κατόπιν από τη λογοκρισία της Γεωγραφικής Υπηρεσίας Στρατού -όπου υπάγονταν οι εθελοντές φωτογράφοι και κινηματογραφιστές-, για να βρουν τον δρόμο της κυκλοφορίας στον Τύπο.

akkermmndiidissdf11

Μια δύσκολη και συχνά προπαγανδιστική δουλειά, καθώς κανείς δεν θα ήθελε να βλέπει νεκρούς έλληνες φαντάρους. Ή έτσι υπέθεταν τουλάχιστον οι λογοκριτές του στρατού. Η «Νίκη» δημοσίευε τις δικές του εικόνες από το μέτωπο και μέχρι το 1941 είχε αρκετό υλικό για ένα αναμνηστικό λεύκωμα από τον Πόλεμο του ’40.

Όχι ότι ο Ακερμανίδης θα σταματούσε την κάλυψη των χαλεπών καιρών που ζούσε η πατρίδα μας. Η δική του δουλειά δεν έληξε στα ματωμένα βουνά της Πίνδου, αλλά απλώθηκε πάνω από την Κατοχή και τους αντάρτικους αγώνες του ΕΛΑΣ. Ήταν παρών σε μεγάλα γεγονότα του τόπου μας, όπως η απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης τον Οκτώβριο του 1944, ακολουθώντας κατά πόδας την Οργάνωση Μεραρχιών Μακεδονίας κατά την πορεία της προς την πόλη.

Μεταπολεμικά, μοίραζε τον χρόνο του μεταξύ Κατερίνης και Θεσσαλονίκης και κάλυπτε από το 1946 τα νέα τραγικά για τον τόπο μας και εμφύλια αυτή τη φορά γεγονότα, για λογαριασμό της εφημερίδας «Φως». Το 1945 πρόλαβε πάντως, αμέσως μετά την Απελευθέρωση, να διοργανώσει μια ατομική έκθεση με το φωτογραφικό υλικό του από το Έπος του 1940, με την πολιτεία να του παραχωρεί το Ζάππειο Μέγαρο…

Το άδοξο τέλος
akkermmndiidissdf4
Φωτογραφία του Ακερμανίδη. Πηγή: eteriafotografizontas.blogspot.gr

Το φωτογραφικό «φαινόμενο» Λάζαρος Ακερμανίδης δεν έμελλε ωστόσο να επιβιώσει, ούτε ως άνθρωπος ούτε ως έργο. Το σύνολο του φωτογραφικού του υλικού λογίζονταν μάλιστα εξαφανισμένο ήδη από το 1947, με το που έφυγε δηλαδή από τη ζωή στο τραγικό ναυάγιο της «Χειμάρρας».

Η βύθιση του ατμόπλοιου «Χειμάρρα» στις 19 Ιανουαρίου 1947 στον Νότιο Ευβοϊκό παραμένει το πιο πολύνεκρο ναυτικό δυστύχημα της χώρας μας, ο «ελληνικός Τιτανικός». Απέπλευσε στις 8:30 π.μ. της 18ης Ιανουαρίου 1947 από τη Θεσσαλονίκη για τον Πειραιά, με 544 επιβάτες και 86 άνδρες πλήρωμα, και στις 4:10 τα ξημερώματα της 19ης Ιανουαρίου προσέκρουσε λόγω της πυκνής ομίχλης σε βραχονησίδα της Νότιας Εύβοιας.

Αν και το πλοίο βυθίστηκε μιάμιση ώρα αργότερα και σε κοντινή απόσταση από την Αγία Μαρίνα, ο πανικός που επικράτησε κατά την εγκατάλειψή του, το δριμύ ψύχος και τα ισχυρά θαλάσσια ρεύματα είχαν ως αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους τουλάχιστον 383 άνθρωποι. Ανάμεσά τους πλήθος γυναικόπαιδων, πολλοί από τους 36 πολιτικούς κρατούμενους και ακόμα περισσότεροι χωροφύλακες-συνοδοί τους και απλοί στρατιώτες.

Ο Λάζαρος Ακερμανίδης χάθηκε κι αυτός στα μανιασμένα νερά και μαζί του εξαφανίστηκε μυστηριωδώς και το σπουδαίο έργο του. Το 1974, σε λεύκωμα του Σπύρου Μελετζή, περιλήφθηκαν κάποιες εικόνες του, αν και θα έπρεπε να περιμένουμε το 1993 και τον ιστορικό φωτογραφίας Άλκη Ξανθάκη να ανακαλύψει στην Κατερίνη το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Ακερμανίδη, παρουσιάζοντας μετά καμιά 200αριά φωτογραφίες σε έκθεση στην Αθήνα (Οκτώβριος του 1993).

akkermmndiidissdf13

Το αρχείο του είχε διασωθεί χάρη στην επιμονή του ανιψιού του μεγάλου φωτογράφου, Ιωάννη Ακερμανίδη, ο οποίος προσπαθούσε για δεκαετίες να αποδείξει πως ήταν του θείου του οι φωτογραφίες από το 1940 που είχαν οικειοποιηθεί άλλοι φωτογράφοι. Πραγματικά ανήκουστες περιπέτειες…

Το 2010 κυκλοφόρησε και το βιβλίο «Φωτογραφικά ντοκουμέντα από την δράση του ΕΛΑΣ (Οργάνωση Μεραρχιών Μακεδονίας) - Φωτογραφίες της απελευθέρωσης της Θεσσαλονίκης (Οκτώβρης 1944)», σε επιμέλεια Μανόλη Κασιμάτη, που περιλαμβάνει τις θεωρούμενες άλλοτε ως χαμένες φωτογραφίες του Λάζαρου Ακερμανίδη από τη γερμανική Κατοχή και τον Εμφύλιο Πόλεμο της Ελλάδας.

ΚΑΝΤΕ LIKE ΤΟ NEWSBEAST.GR

29
σχόλια
  1. avatar Δημοσιεύεται, όπως ακριβώς υπάρχει στο βιβλίο Το ΚΚΕ από το 1931 ως το 1952, σελ. 95, Εκδοτικό της KE του ΚΚΕ.

    Ζαχαριάδης: Να ζητήσουμε αμέσως απ' την κυβέρνηση της ΕΣΣΔ να μεσολαβήσει για να γίνει ελληνοϊταλική ειρήνη. Αυτό είναι σήμερα το μοναδικό εθνικολαϊκό συμφέρον. Και η πράξη έχει αποδείξει ότι μόνον η ΕΣΣΔ σήμερα έδωσε την ειρήνη και ουδετερότητα της Γιουγκοσλαβίας - Βουλγαρίας - Τουρκίας.

    1. avatar Απάντηση σε: Δημοσιεύεται, όπως ακριβώς υπάρχει στο βιβλίο Το ΚΚΕ από το 1931 ως το 1952, σελ. 95, Εκδοτικό της KE του ΚΚΕ.

      «Προς το λαό της Ελλάδας

      Ο φασισμός του Μουσσολίνι χτύπησε την Ελλάδα πισώπλατα, δολοφονικά και ξετσίπωτα με σκοπό να την υποδουλώσει και εξανδραποδίσει. Σήμερα όλοι οι έλληνες παλαίβουμε για τη λευτεριά, την τιμή, την εθνική μας ανεξαρτησία. Η πάλη θα είναι πολύ δύσκολη και πολύ σκληρή. Μα ένα έθνος που θέλει να ζήσει πρέπει να παλεύει, αψηφώντας τους κινδύνους και τις θυσίες. Ο λαός της Ελλάδας διεξάγει σήμερα έναν πόλεμο εθνικοαπελευθερωτικό, ενάντια στο φασισμό του Μουσσολίνι. Δίπλα στο κύριο μέτωπο και Ο ΚΑΘΕ ΒΡΑΧΟΣ, Η ΚΑΘΕ ΡΕΜΑΤΙΑ, ΤΟ ΚΑΘΕ ΧΩΡΙΟ, ΚΑΛΥΒΑ ΜΕ ΚΑΛΥΒΑ, Η ΚΑΘΕ ΠΟΛΗ, ΣΠΙΤΙ ΜΕ ΣΠΙΤΙ, ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΕΙ ΦΡΟΥΡΙΟ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΑ.

      Κάθε πράκτορας του φασισμού πρέπει να εξοντωθεί αλύπητα. Στον πόλεμο αυτό που τον διευθύνει η κυβέρνηση Μεταξά, όλοι μας πρέπει να δόσουμε όλες μας τις δυνάμεις, δίχως επιφύλαξη. Επαθλο για τον εργαζόμενο λαό και επιστέγασμα για το σημερινό του αγώνα, πρέπει να είναι και θα είναι, μια καινούργια Ελλάδα της δουλιάς, της λευτεριάς, λυτρωμένη από κάθε ξενική ιμπεριαλιστική εξάρτηση, μ' ένα πραγματικά παλλαϊκό πολιτισμό.

      Ολοι στον αγώνα, ο καθένας στη θέση του και η νίκη θάναι νίκη της Ελλάδας και του λαού της. Οι εργαζόμενοι όλου του κόσμου στέκουν στο πλευρό μας.

      Αθήνα 31 του Οκτώβρη 1940

      Νίκος Ζαχαριάδης Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ»

  2. avatar Αννα Φραγκ

    Ο λαός μας ήταν αυτός που όρθωσε το ανάστημά του ενάντια στην εισβολή του ιταλικού φασισμού και, στη συνέχεια, μετά την εισβολή και κατοχή από τους Γερμανούς, με μπροστάρη καθοδηγητή αλλά και κύριο αιμοδότη το ΚΚΕ, οργάνωσε την ένδοξη Αντίστασή του από τις γραμμές του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ, της ΕΠΟΝ, όταν μεγάλο τμήμα του πολιτικού προσωπικού της αστικής τάξης παρέδιδε τα κλειδιά της χώρας στον καταχτητή δηλώνοντας πίστη και υποταγή, είτε εγκατέλειπε την Ελλάδα για να κάνει «αντίσταση» στη Μέση Ανατολή.
    «Ο Έλληνας δικτάτορας Ιωάννης Μεταξάς μόλις έχει κλείσει ένα μήνα στην εξουσία μετά το πραξικόπημα του Αυγούστου του 1936 και φωτογραφίζεται μαζί με τον πανίσχυρο Γερμανό Υπουργό Προπαγάνδας του Χίτλερ, τον περιβόητο Γιόζεφ Γκαίμπελς στη βεράντα του Ναυτικού Ομίλου με φόντο το Μικρολίμανο και την Καστέλα. Το «περιχαρές» κάδρο έχει φροντίσει ο προσωπικός φωτογράφος του Χίτλερ, Χάιντριχ Χόφμαν που βρέθηκε στην αποστολή για να ενισχύσει το προφίλ του αδίστακτου υπουργού της ναζιστικής Γερμανίας…»

    1. avatar mpla mpla

      Ψευτη! Και εγω τον ειδα να φωτογραφιζεται με τον Μπαγκς Μπανι και ο φωτογραφος ηταν ο Νταφυ Ντακ, θα με πιστευες???

  3. avatar ΔΣΕ

    Ο «ευαίσθητος πατριώτης» πρωθυπουργός που, δακρυσμένος, αναφώνησε «ΟΧΙ» στο τελεσίγραφο του Ιταλού πρεσβευτή Γκράτσι, το ξημέρωμα της 28 Οκτώβρη 1940, είναι ένα παραμύθι που διαπαιδαγώγησε γενιές Ελλήνων, πλαστογραφώντας την πραγματικότητα επειδή συγκρουόταν με τα συμφέροντα της ελληνικής αστικής τάξης και του πολιτικού προσωπικού της. Όλες οι αστικές κυβερνήσεις από το 1940 και μετά εκμεταλλεύτηκαν ή ανέχτηκαν αυτό το παραμύθι, που ηρωοποιεί τον φασίστα δικτάτορα Μεταξά αποκρύπτοντας τον ρόλο που έπαιξε το φασιστικό καθεστώς της μεταξικής δικτατορίας στην υπεράσπιση των δεσμών της ντόπιας αστικής τάξης με το βρετανικό κεφάλαιο (συμφέροντα που ισοπεδώνουν «συναισθηματισμούς», ιδεολογικές συγγένειες και συμπάθειες…).

    1. avatar Νίκος Δημήτρης Παππάς

      Ανιστόρητος Μπολσεβικος

  4. avatar ΔΣΕ

    Την 28η του Οκτώβρη 1940, περίπου δυο χιλιάδες κομμουνιστές, πρωτοπόρα μέλη και στελέχη του ΚΚΕ, βρίσκονταν κρατούμενοι σε 22 φυλακές, στρατόπεδα και τόπους εξορίας. Για παράδειγμα στην Ακροναυπλία (μαζί με την Πύλο) ήταν 625, στον Αϊ - Στράτη 230, στην Ανάφη 220, στην Αίγινα 170, στην Τρίπολη και άλλες φυλακές 500, στη Φολέγανδρο 140, στην Κίμωλο 36, στην Κέρκυρα και στα νησιά Ιο, Σίφνο, Αμοργό κλπ. περίπου 50, στα σανατόρια (φυματικοί) γύρω στους 40 κ.ο.κ.
    Χρονολογικά πρώτοι αντέδρασαν οι Ακροναυπλιώτες οι οποίοι στις 29 Οκτώβρη 1940 - μια μέρα μετά την έναρξη του ελληνοϊταλικού πολέμου - με υπόμνημά τους (που υπογραφόταν από τον Γ. Ιωαννίδη και τον Κ. Θέο) προς την κυβέρνηση Μεταξά, ζητούσαν να πάνε στην πρώτη γραμμή του πυρός για να πολεμήσουν (το υπόμνημα δε σώθηκε στα αρχεία του ΚΚΕ, αλλά σίγουρα υπάρχει κάπου στα αρχεία του κράτους. Οι πληροφορίες που έχουμε γι' αυτό προέρχονται από μαρτυρίες που δημοσιεύτηκαν στο "Ριζοσπάστη" της 28/10/1945 κι από την εφημερίδα "ΑΚΡΟΠΟΛΙΣ" της 28/10/1965, όπου δημοσιεύτηκε το τελευταίο μέρος του, προερχόμενο προφανώς από τα κρατικά αρχεία)
    https://goo.gl/o9FF3f

  5. avatar Aimilios

    Ηρωας!
    Κλαψτε π...οαριστεροι, δεν θα φτασετε ποτέ ουτε στο μικρο του δαχτυλικι

  6. avatar Ο ιστορικός της Αριστεράς Φίλιππος Ηλιού συνοψίζει

    Το σχέδιο αυτό πήρε το συνθηματικό όνομα «Λίμνες» και υπογράφτηκε
    από τα εφτά παρόντα μέλη της ηγεσίας τον Δημοκρατικού Στρατού.
    Υιοθετήθηκε αμέσως, από την Τρίτη Ολομέλεια που το ενέταξε στις
    αποφάσεις της.
    Όλο το σχέδιο είναι προσανατολισμένο προς τη δημιουργία τακτικού
    στρατού, δύναμης 50 - 60.000 ανδρών, ικανού να καταλάβει και να
    κρατήσει υπό τον έλεγχό του, σε σύντομο διάστημα, εκτεταμένες
    περιοχές της Βόρειας Ελλάδας με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. Για την
    κατάληψη της πόλης προβλέπεται η συγκρότηση ειδικού εκστρατευτικού
    σώματος και για «το κράτημά» της θεωρείται απαραίτητη η ύπαρξη
    καταδιωκτικής αεροπορίας, ταχυκίνητων πλοίων και βαρέος οπλισμού.
    Στηριγμένος στις
    συνεννοήσεις του με τους συμμάχους του Δημοκρατικού Στρατού ο Ν.
    Ζαχαριάδης είχε δηλώσει στην Τρίτη Ολομέλεια «ότι τα μέσα είναι χωρίς
    άλλο εξασφαλισμένα».

  7. avatar Η 3η Ολομέλεια ενέκρινε το στρατιωτικό σχέδιο «Λίμνες», το οποίο όμως δεν είδε ποτέ!

    Το υπέγραψαν επίσης, με επί κεφαλής τον Μάρκο, όλοι οι
    διοικηταί των Αρχηγείων του ΔΣΕ, αλλά, κατά δήλωση του Γ. Κικίτσα που
    επίσης το υπέγραψε, κανείς δεν το είδε. Το σχέδιο «Λίμνες» εντούτοις
    υπήρξε και δημοσιεύθηκε, από τα αρχεία του ΔΣΕ στην «Αυγή» του ΚΚΕ
    εσωτ. Προέβλεπε τη δημιουργία χωριστού κράτους στην Βόρειο Ελλάδα με
    πρωτεύουσα την Θεσσαλονίκη, σύμφωνα άλλωστε με τις προγενέστερες
    εντολές του Ν. Ζαχαριάδη προς τον Μάρκο και προς το μνημόνιο της
    συζητήσεως Τίτο - Ζαχαριάδη

  8. avatar Ο ιστορικός Φίλιππος Ηλιού, γιος του πρώην Προέδρου της ΕΔΑ Ηλία Ηλιού σημειώνει

    Απόφαση ότι η ένοπλη πάλη αποτελεί την
    κύρια μορφή του αγώνα των Ελλήνων Κομμουνιστών· διαμόρφωση των
    γενικών σχεδίων για την κατάληψη της Θεσσαλονίκης και τη δημιουργία
    ελεύθερης περιοχής στη
    Βόρεια Ελλάδα· διαδοχικές συναντήσεις του Ν. Ζαχαριάδη με τον
    στρατάρχη Τίτο και τον στρατάρχη Στάλιν, από τις οποίες προκύπτει η
    επιβεβαίωση της αμοιβαίας συναίνεσης για τη νέα πορεία και τα νέα
    σχέδια.
    Η επομένη κίνηση δεν μπορούσε να είναι παρά η δημόσια εξαγγελία της
    νέας προοπτικής. Και αυτή έγινε στο Στρασβούργο. Ως τότε τα ειδικά
    σχέδια είχαν κρατηθεί μυστικά —δεν τα γνώριζε παρά ένα μικρό τμήμα
    από την ηγεσία του ΚΚΕ και του Δημοκρατικού Στρατού. Από την άποψη
    αυτή ο αιφνιδιασμός — και όχι μόνον του αντιπάλου— υπήρξε πλήρης

  9. avatar Ο Μιλτιάδης Πορφυρογένης, πληρεξούσιος του ΚΚΕ,

    ανέβαινε στο βήμα του Συνεδρίου,
    που πραγματοποιούσε το Γαλλικό Κ.Κ. στο Στρασβούργο, και διεκήρυσσε
    εμπρός στην διεθνή Κοινή Γνώμη

    "Και η αποφασιστική πολεμική επίδοση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού
    Στρατού της Ελλάδας (...) αναγκαστικά τείνει να αποκρυσταλλωθεί και
    αποκρυσταλλώνεται κιόλας, προς τη δημιουργία μιας λεύτερης
    δημοκρατικής Ελλάδας με δική της κυβέρνηση και με δική της κρατική
    υπόσταση.
    Για ένα τέτοιο πράγμα υπήρχαν και πριν και σήμερα, όλες οι
    απαραίτητες αντικειμενικές, πολεμικές, υλικές, πολιτικές, ηθικές,
    ψυχολογικές μα και γεωγραφικές προϋποθέσεις."
    Είχε εξαγγελθή επίσημα, από διεθνές βήμα, η ίδρυση χωριστού ελληνικού
    Κράτους από το ΚΚΕ, το οποίο εξακολουθούσε πάντα να λειτουργή ελεύθερα
    σαν νόμιμο κόμμα. Οι «γεωγραφικές προϋποθέσεις» ήσαν αυτές που είχε
    καθορίσει ο Ν. Ζαχαριάδης στον Μάρκο και στον Τίτο: η Θράκη και η Μακεδονία, με πρωτεύουσα την Θεσσαλονίκη.

  10. avatar Ο Ζαχαριάδης έστέιλε με τον ασύρματο από το Βελιγράδι στον Μάρκο Βαφειάδη το υπ’ αριθμόν 91 ραδιογράφημα

    Τα γεγονότα δείχνουν ότι η περιφέρεια που για τον εχθρό αποτελεί το
    πιο αδύνατο και νευραλγικό σημείο και που για το λαϊκοδημοκρατικό
    κίνημα συγκεντρώνει ευνοϊκές πολιτικοκοινωνικές προϋποθέσεις είναι η
    Μακεδονία και Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη.
    Έτσι από αυτά τα πράγματα σήμερα βασική επιδίωξη του ΔΣΕ είναι η
    ΚΑΤΑΛΗΨΗ της Θεσσαλονίκης που θα φέρει αποφασιστική αλλαγή στην
    κατάσταση και θα ΛΥΣΕΙ ΒΑΣΙΚΑ όλο το πρόβλημά μας.(...)

  11. avatar Το κλίμα της εποχής εκείνης περιγράφει με ενάργεια ο Γούντχάουζ που το έζησε

    Εξακολουθούσαν να υπάρχουν σε μεγάλη έκταση τα αισθήματα
    ΑΝΤΙΠΑΘΕΙΑΣ προς το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ στην Μακεδονία, αφού ο πληθυσμός το
    ταύτιζε με τον κομμουνισμό και τον κομμουνισμό με τον πανσλαβισμό και
    τον πανσλαβισμό με τον ρωσικό ιμπεριαλισμό. Γι' αυτούς, επομένως, η
    επικράτηση του ΕΑΜ - ΕΛΑΣ προοιώνιζε την απώλεια τμήματος της
    πατρίδας τους, που θα περιλάμβανε και την Θεσσαλονίκη, προς όφελος
    των πέρα από τα βόρεια σύνορα Σλάβων.(...)

  12. avatar Για τη δράση του ΕΛΑΣ εναντίον των Γερμανών υπάρχει μια μαρτυρία μη επιδεχομένη καμμιά αμφισβήτηση

    Προέρχεται από τον στρατιωτικό εγκέφαλο του ΚΚΕ, τον Θόδωρο Μακρίδη (Έκτορα), που, πολλά
    χρόνια μετά την Κατοχή και τον ανταρτοπόλεμο, δηλώνει:
    Εγώ αναφέρομαι στο γεγονός ότι οι Γερμανοί που υποχωρούσαν, είχαν
    κυκλωθεί εκεί στη Μακεδονία και μπορούσαν να εξοντωθούν. Και η
    εξόντωση των Γερμανών θα μας έδινε 40 - 50 κανόνια, ναι τόσα κανόνια
    μπορούσαμε να κυριεύσουμε, και να αναπτύξουμε ανάλογα τη μαχητική
    ικανότητα και αριθμητική δύναμη της ΟΜΜ (Ομάδας Μεραρχιών
    Μακεδονίας) και του ΕΛΑΣ γενικά. Αλλά ο Μάρκος και ο Μπακιρτζής
    προτίμησαν να τρέξουν στη Θεσσαλονίκη, που μπορούσαν να την έχουν
    οποιαδήποτε στιγμή στα χέρια τους, αντί να εξοντώσουν τις κυκλωμένες
    γερμανικές δυνάμεις στην περιοχή τους

  13. avatar Ο Γιουγκοσλάβος παρτιζάνος και συνεργάτης του Κομμουνιστή ηγέτη Τίτο, ο γνωστός Βουκμάνοβιτς-Τέμπο,

    αν και υπήρξε για ένα διάστημα σύμβουλος και συνεργάτης του ΚΚΕ, παραδέχεται ότι μερικές φορές ο ΕΛΑΣ ΣΚΟΠΙΜΩΣ ΑΠΕΦΕΥΓΕ τη σύγκρουση με τους Γερμανούς και Ιταλούς για να διατηρεί δυνάμεις για την κατάληψη της εξουσίας.

  14. avatar Ο Άγγλος Συνταγματάρχης Κρις Γουντχάουζ

    ο οποίος ανήκε τότε στη βρετανική στρατιωτική αποστολή που στήριζε την ελληνική Αντίσταση, γράφει τα εξής χαρακτηριστικά: «Για τους ηγέτες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ -όχι όμως και για πολλούς από τους οπαδούς τους, των οποίων ήταν εύκολο να ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΘΟΥΝ τον ΕΝΘΟΥΣΙΑΣΜΟ- η πάλη κατά των Γερμανών ήταν ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ μέριμνα, η οποία αναλαμβανόταν ΜΟΝΟ για ΣΚΟΠΟΥΣ που εξυπηρετούσαν τον αρχικό σκοπό της κατακτήσεως της πολιτικής εξουσίας»

  15. avatar Ποιος είπε “Τα φυσικά σύνορα της Ελλάδας δεν είναι πέρα από τον Όλυμπο”;
  16. avatar ΔΣΕ

    Στις 30 Οκτωβρίου 1944 ο Ε.Λ.Α.Σ και οι δυνάμεις των κομμουνιστών απελευθέρωσαν τη Θεσσαλονίκη από τους Ναζί.

    Ελάχιστοι γνωρίζουν ότι ο Οκτώβριος είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με την ιστορία της Θεσσαλονίκης και για έναν ακόμα, εξίσου σημαντικό λόγο, εκτός από την απελευθέρωση το 1912 από τον οθωμανικό ζυγό. Ήταν το πρωινό της 30ης Οκτωβρίου 1944, όταν η 11η Μεραρχία και το 50ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ εισήλθαν πανηγυρικά στην πόλη για να την προστατεύσουν από την ολοκληρωτική καταστροφή των βασικών της υποδομών, όπως του υδραγωγείου, των αποθηκών σιτηρών και του μύλου Αλλατίνη, των εργοστασίων παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος καθώς και μέρους του λιμανιού που είχε μείνει ανέπαφο κατά την αποχώρηση των γερμανικών στρατευμάτων.
    https://www.youtube.com/watch?v=Rv3aSGFna7w
    Η Απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης ~ Σπάνιες λήψεις από KRASODAD

  17. avatar ΔΣΕ

    Προς το βράδυ της 30ης Οκτωβρίου οι πανηγυρισμοί κοπάζουν στη Θεσσαλονίκη. Και το ενδιαφέρον μετατοπίζεται σε πιο υλικά πράγματα. «Είναι γεγονός πως τη βραδιά της απελευθέρωσης, προτού ακόμα αναλάβουν τα όργανα της Λαϊκής Πολιτοφυλακής για να επιβάλουν την τάξη, πλήθη εξαθλιωμένου και εξαγριωμένου λαού των συνοικιών, εισέβαλε αυθαίρετα στις αποθήκες του λιμανιού, καθώς και σε ορισμένα μεγα­λoκαταστήματα, στο εμπορικό κέντρο, Εγνατία­-Τσιμισκή-Μητροπόλεως. Αφού σχημάτισαν επιτροπές, μοίρασαν στο λαό το περιεχόμενο των μαγαζιών, διάφορα τρόφιμα, ρουχισμό, υφάσματα. Αυτό κράτησε μόνο μερικές ώρες. Σύντομα όμως επεβλήθηκε υποδειγματική τάξη και τίποτα πα­ρόμοιο δεν επαναλήφθηκε».

    Την τάξη επιβάλλουν οι Ελασίτες και η Λαϊκή Πολιτοφυλακή, που για μήνες διαμορφώνουν ένα καθεστώς λαϊκής εξουσίας, απο­σοβώντας παράλληλα τις πράξεις αντεκδίκησης. Ο γιορτασμός συνεχίζεται και την επόμενη μέ­ρα. Οι αντάρτες, με νέες στολές, παρελαύνουν και πάλι. Το ΕΑΜ κυριαρχεί στα συνθήματα και τα τραγούδια. Πλήθη λαού στην παραλία χειροκροτούν με ενθουσιασμό και τους ραίνουν με άνθη.

  18. avatar ΔΣΕ

    Ο καπετάνιος της Ο.Μ.Μ., Μάρ­κος Βαφειάδης, στέλνει το εξής ιστορικό τηλεγράφημα:

    «Τμήματά μας εισήλθαν Θεσσαλονίκη σήμερον 3ην μετά μεσημβρία, στοπ, λαός Θεσσαλονίκης έξαλλος από ενθουσιασμό διατρέχει οδούς πό­λεως εναγκαλιζόμενος αντάρτες, στοπ, εργοστά­σια ηλεκτρισμού και μύλος Αλατίνι κατόπιν επεμβάσεως Ε.Λ.Α.Σ., διεσώθηκαν, στοπ. Εστία εθνοπροδοτών ΧΑΝ παρέδωσε βαρύ οπλισμό, στοπ. Θα αναγκαστεί εις παράδοσιν, στοπ. Τμήματά μας προσανατολίζονται προς δυτικόν τμήμα πόλεως για χτυπήματα, στοπ. Επαφή με τμήματα 50ού και 30ού Συνταγμάτων που δράνε κοιλάδα Αξιού δεν έχουμε, στοπ. Γνώμη μας Μπακιρτζής με επιτελείο ομάδας και κρυπτογραφικό τμήμα φθάσει εις Θεσσαλονίκην, στοπ. Παρόν τηλεγράφημα παρακαλώ δοθεί ΠΓ του ΚΚΕ, στοπ. Αναμένω, στοπ. Μάρκος. 30.10.44».

  19. avatar ΔΣΕ

    Πρόκειται για την 30ή Οκτωβρίου 1944. Πρόκειται για την «ημέρα της ελληνικής χαράς, της απαλλαγής της ελληνικής πατρίδος από μιαν τυραννίαν παρομοίαν της οποίας δεν εγνώρισε διά μέσου των αιώνων».

    Αντάρτες του EΛAΣ έχουν διεισδύσει από πολλές πλευρές της πόλης. Και μέχρι το μεσημέρι την ελέγχουν πλήρως.

    Η πρώτη ομάδα ελασιτών που μπαίνει στην πόλη έχει επικεφαλής τον ταγματάρχη Κώστα Συννεφάκη (καπετάν Νικήτα), διοικητή του 50ου συντάγματος. Αντί να τιμηθεί, ο καπετάνιος θα δολοφονηθεί τους επόμενους μήνες, στις 25 Μαρτίου 1945, στην Κατερίνη από Εθνικοφύλακες του 151 Τάγματος και παρακρατικούς.

  20. avatar Απάντηση σε: Με αφορμή την τελευταία φωτογραφία διαβάστε την Επιστολή προς τον Δήμαρχο κ. Μπουτάρη

    Η στάση του ΕΛΑΣ, παρόλη την επιβλητική παρουσία του γύρω και μέσα στη Θεσσαλονίκη, αποσοβεί κάθε εκτεταμένη εμφύλια αιματοχυσία, με δεδομένο μάλιστα ότι οι Έλληνες δοσί­λογοι, μέσα και έξω από την πόλη, ξεπερνούν τις 15.000.Οι Γερμανοί νιώθουν ασφυκτικά την πίεση και βιάζονται ν’ αποχωρήσουν. Πίσω τους αφήνουν συντρίμμια. Ανατινάζουν αποθήκες, πετρέλαια, εγκαταστά­σεις, δρόμους, γέφυρες, βαγόνια, ατμομηχανές, το μεγάλο λιμενοβραχίονα της πόλης και όσα επιταγμένα καΐκια και μικρά πλοία ήταν αραγμένα μέσα στο λιμάνι και κατά μήκος της παραλίας. Ακόμα και τις γραμμές του τρένου τις ανατινάζουν μία μια σε κάθε σημείο σύνδεσής τους.

    Οι ελασίτες προσπαθούν να περισώσουν ό,τι μπορούν (Αλλατίνι, Εταιρεία υδάτων, μύλος κ.ά.). Σώζουν το παγιδευμένο κεντρικό υδραγωγείο της πόλης στην περιοχή της Παναγίας Φανερωμένης και την Ηλεκτρική Εταιρία.

    Είναι χαρακτηριστική η διάσωση του εργοστασίου ηλεκτροφωτισμού της οδού Αγίου Δημητρίου -ενός από τα τρία ηλεκτρικά εργοστάσια που λειτουργούν στην πόλη- από τον εφεδρικό EΛAΣ του Πανεπιστημίου:

    «Μια οκταμελής ομάδα του Λόχου φοιτητών με επικεφαλής τον Βαγγέλη Μηλιόπουλο άρχισε να περιπολεί στη γύρω περιοχή αναμένοντας το γερμανικό συνεργείο ανατινάξεων. Πραγματικά λίγο προτού νυχτώσει ήρθε μια μοτοσικλέτα με δύο Γερμανούς στρατιώτες απ’ τους οποίους ο ένας φορτωμένος δυναμίτη προχωρούσε προς το εργοστάσιο. Επειδή παρά τις κραυγές των φοιτητών “Άους, άους” συνέχισε την πορεία του, οι φοιτητές πυροβόλησαν και τον σκότωσαν».

    1. avatar Έχεις τελειώσει το Δημοτικό Σχολείο;

      Είναι προφανές ότι δεν μπορεί να θεωρείται «απελευθέρωση» η ΑΝΕΥ ΜΑΧΩΝ είσοδος ενόπλων σε μια πόλη!

Παρακαλούμε περιμένετε ...