Για δεκαετίες, η καρδιά θεωρούνταν ένα από τα λιγότερο «ευέλικτα» όργανα του ανθρώπινου σώματος: ζωτικής σημασίας, αλλά με ελάχιστη ικανότητα αυτοεπιδιόρθωσης. Μια νέα μελέτη από επιστήμονες στην Αυστραλία έρχεται να ανατρέψει αυτή την αντίληψη, δείχνοντας ότι ο ανθρώπινος καρδιακός ιστός μπορεί πράγματι να παράγει νέα μυϊκά κύτταρα μετά από καρδιακή προσβολή.

Η μελέτη δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Circulation Research.

Τι συμβαίνει στην καρδιά μετά από έμφραγμα

Όταν η ροή του αίματος προς την καρδιά παρεμποδίζεται, η έλλειψη οξυγόνου οδηγεί στον θάνατο καρδιακών κυττάρων. Ο οργανισμός αντιδρά σχηματίζοντας ουλώδη ιστό, ο οποίος όμως είναι ανελαστικός και αδυνατεί να συσπαστεί. Το αποτέλεσμα είναι μια καρδιά λιγότερο αποτελεσματική, με αυξημένο κίνδυνο για μελλοντικά εμφράγματα και καρδιακή ανεπάρκεια. Μέχρι σήμερα, η επικρατούσα άποψη ήταν ότι ο ανθρώπινος καρδιακός μυς δεν μπορεί να αναγεννηθεί ουσιαστικά, σε αντίθεση με ό,τι έχει παρατηρηθεί σε πειραματόζωα.

Τα ποντίκια μπορούν οι άνθρωποι όχι; Όχι πια

Σε μελέτες σε ποντίκια, τα καρδιομυοκύτταρα (τα καρδιακά μυϊκά κύτταρα) έχουν αποδειχθεί ικανά να διαιρούνται ξανά μετά από καρδιακή προσβολή. Αντίθετα, τα ανθρώπινα καρδιακά κύτταρα θεωρούνταν «αδρανή» μετά από τραυματισμό.

Η νέα έρευνα, ωστόσο, δείχνει ότι αυτή η εικόνα δεν είναι πλήρης.

«Η καρδιά παράγει νέα μυϊκά κύτταρα»

«Η έρευνά μας δείχνει ότι, ενώ η καρδιά παραμένει ουλωμένη μετά από μια καρδιακή προσβολή, παράγει νέα μυϊκά κύτταρα, γεγονός που ανοίγει νέες δυνατότητες», δηλώνει ο Robert Hume, πρώτος συγγραφέας της μελέτης και καρδιολόγος στο Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. Ο ίδιος, ωστόσο, επισημαίνει τα όρια του ευρήματος: «Παρόλο που αυτή η νέα ανακάλυψη αναγεννημένων μυϊκών κυττάρων είναι συναρπαστική, δεν αρκεί για να αποτρέψει τις καταστροφικές συνέπειες μιας καρδιακής προσβολής. Επομένως, με την πάροδο του χρόνου, ελπίζουμε να αναπτύξουμε θεραπείες που μπορούν να ενισχύσουν τη φυσική ικανότητα της καρδιάς να παράγει νέα κύτταρα και να αναγεννήσει την καρδιά μετά από μια προσβολή».

Πώς έγινε η μελέτη

Προηγούμενες έρευνες σε ασθενείς μετά από καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις είχαν ήδη αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο αναγέννησης των καρδιακών μυϊκών κυττάρων μετά από τραυματισμό.

Στη νέα μελέτη, ο Δρ. Hume και οι συνεργάτες του προχώρησαν ένα βήμα παραπέρα. Εξέτασαν ζωντανό ανθρώπινο καρδιακό ιστό από:

  • μια ολόκληρη καρδιά δότη που είχε δηλωθεί εγκεφαλικά νεκρός, και
  • δείγματα ιστού που συλλέχθηκαν από ασθενείς κατά τη διάρκεια χειρουργικής επέμβασης bypass.

Η ερευνητική ομάδα αλληλούχησε το RNA (τις αναγνώσεις DNA που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή πρωτεϊνών) και ανέλυσε λεπτομερώς τις πρωτεΐνες και τον μεταβολισμό του καρδιακού ιστού.

Το «στερημένο από αίμα» περιβάλλον και η κυτταρική διαίρεση

Οι επιστήμονες μελέτησαν επίσης το περιβάλλον που στερείται αίματος και φαίνεται να πυροδοτεί αυτή την εγγενή αναγέννηση.

«Χαρακτηρίσαμε το περιβάλλον που προώθησε αυτή την εγγενή κυτταρική διαίρεση των καρδιομυοκυττάρων, εντοπίζοντας μεταγραφές, πρωτεΐνες και μεταβολίτες που είχαν προηγουμένως αποδειχθεί ότι προκαλούν κυτταρική διαίρεση σε μελέτες τρωκτικών», σημειώνουν οι ερευνητές στην επιστημονική τους εργασία.

Ένα βήμα προς νέες αναγεννητικές θεραπείες

Η ελπίδα των επιστημόνων είναι ότι αυτά τα ευρήματα θα ανοίξουν τον δρόμο για την ανάπτυξη νέων αναγεννητικών θεραπειών. Θεραπείες που, στο μέλλον, θα μπορούσαν να ενισχύσουν τη φυσική ικανότητα της καρδιάς να αναγεννάται και να συμβάλουν στην αντιμετώπιση της κύριας αιτίας θανάτου παγκοσμίως.