Η ρωσική Κρατική Δούμα ενέκρινε νομοσχέδιο που διευρύνει τις εξουσίες του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για χρήση των ενόπλων δυνάμεων εκτός Ρωσίας, με πρόσχημα την «προστασία Ρώσων πολιτών» που συλλαμβάνονται, διώκονται ή τίθενται υπό διαδικασία από ξένα κράτη, διεθνή δικαστήρια ή οργανισμούς στους οποίους η Μόσχα δεν συμμετέχει.
Το νομοσχέδιο εγκρίθηκε την Τετάρτη από τη Δούμα σε δεύτερη και τρίτη ανάγνωση, με 381 βουλευτές να ψηφίζουν υπέρ, χωρίς ψήφους κατά ή αποχές, σύμφωνα με το Anadolu. Εφόσον υπογραφεί από τον Πούτιν, ο νόμος θα τεθεί σε ισχύ δέκα ημέρες μετά την επίσημη δημοσίευσή του.
Η νέα ρύθμιση επιτρέπει στον Ρώσο πρόεδρο να αποφασίζει την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στο εξωτερικό όταν Ρώσοι πολίτες αντιμετωπίζουν σύλληψη, ποινική δίωξη ή άλλες νομικές διαδικασίες από ξένα ή διεθνή δικαστήρια. Παράλληλα, προβλέπει ότι ρωσικοί κρατικοί φορείς θα μπορούν να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία πολιτών σε τέτοιες περιπτώσεις.
Το επιχείρημα της Μόσχας
Ο πρόεδρος της Δούμας, Βιατσεσλάβ Βολόντιν, υπερασπίστηκε το νομοσχέδιο, κατηγορώντας τη Δύση ότι έχει μετατρέψει τη δικαιοσύνη σε εργαλείο καταστολής απέναντι σε όσους διαφωνούν με τις αποφάσεις των Ευρωπαίων αξιωματούχων.
«Σε αυτές τις συνθήκες, είναι σημαντικό να κάνουμε τα πάντα για να προστατεύσουμε τους πολίτες μας στο εξωτερικό», δήλωσε ο Βολόντιν, σύμφωνα με το Barents Observer, το οποίο σημειώνει ότι το νομοσχέδιο δεν διευκρινίζει τι ακριβώς μπορεί να σημαίνει στην πράξη η χρήση των ενόπλων δυνάμεων για την προστασία κρατούμενων ή διωκόμενων Ρώσων στο εξωτερικό.
Η διατύπωση αυτή προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς αφήνει ευρύ περιθώριο ερμηνείας για το πότε και πώς η Ρωσία θα μπορεί να επικαλείται την προστασία πολιτών της προκειμένου να προχωρήσει σε στρατιωτική δράση εκτός των συνόρων της.
Φόβοι για νομιμοποίηση επεμβάσεων
Το Κίεβο αντέδρασε έντονα, βλέποντας στο νομοσχέδιο μια προσπάθεια θεσμικής κανονικοποίησης της ρωσικής επεκτατικής πολιτικής.
Ο εκπρόσωπος του ουκρανικού υπουργείου Εξωτερικών Χεόρχι Τίχι χαρακτήρισε την απόφαση «επιθετική ανομία», υποστηρίζοντας ότι ο Πούτιν επιχειρεί να αποκτήσει απεριόριστο δικαίωμα χρήσης ρωσικών δυνάμεων κατοχής εκτός Ρωσίας με πρόσχημα την προστασία Ρώσων πολιτών. Σύμφωνα με το Politico, το Κίεβο θεωρεί ότι η Μόσχα παραδέχεται πως η επιθετικότητα έχει γίνει πλέον κανονική πρακτική της ρωσικής κρατικής πολιτικής.
Η ανησυχία δεν είναι θεωρητική. Η Μόσχα έχει ήδη χρησιμοποιήσει στο παρελθόν το επιχείρημα της προστασίας ρωσόφωνων ή «συμπατριωτών» για να δικαιολογήσει τη στρατιωτική της δράση στην Ουκρανία. Στην ομιλία με την οποία ανακοίνωσε την εισβολή του 2022, ο Πούτιν υποστήριξε ότι η Ρωσία ενεργεί για την προστασία ρωσόφωνων πληθυσμών στην ανατολική Ουκρανία.
Μήνυμα προς τη Δύση και το ΝΑΤΟ
Η νέα νομοθετική πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο αυξημένης ανησυχίας στην Ευρώπη για τις προθέσεις της Ρωσίας. Το τελευταίο διάστημα, ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών και αξιωματούχοι άμυνας έχουν προειδοποιήσει ότι η Μόσχα αποτελεί άμεση απειλή για το ΝΑΤΟ και τη Δύση, ιδιαίτερα εάν θεωρήσει ότι η ευρωπαϊκή στρατιωτική ετοιμότητα παραμένει ανεπαρκής.
Στο Κίεβο, το νομοσχέδιο ερμηνεύεται ως ακόμη ένα δείγμα της περαιτέρω στρατιωτικοποίησης της ρωσικής πολιτικής. Ουκρανοί αξιωματούχοι θεωρούν ότι η Δούμα λειτουργεί πλέον ως μηχανισμός νομιμοποίησης πολιτικών περιπετειών, κατοχής και τρόμου.
Γιατί ανησυχεί η Ευρώπη
Το νέο πλαίσιο δημιουργεί ερωτήματα για το πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε χώρες όπου ζουν Ρώσοι πολίτες ή ρωσόφωνοι πληθυσμοί. Στο παρελθόν, τέτοιου είδους επιχειρήματα έχουν χρησιμοποιηθεί από τη Μόσχα για να ασκήσει πίεση σε γειτονικά κράτη ή να αμφισβητήσει την κυριαρχία τους.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο κίνδυνος δεν βρίσκεται μόνο στην άμεση στρατιωτική χρήση του νόμου, αλλά και στην αποτρεπτική ή εκβιαστική του λειτουργία. Η Ρωσία θα μπορεί να επικαλείται την προστασία πολιτών της ως πολιτικό εργαλείο πίεσης απέναντι σε κυβερνήσεις, δικαστικές αρχές ή διεθνείς οργανισμούς που κινούνται εναντίον Ρώσων υπηκόων.
Εφόσον ο Πούτιν υπογράψει το νομοσχέδιο, η Μόσχα θα έχει πλέον ένα ακόμη εσωτερικό νομικό εργαλείο για να δικαιολογεί στρατιωτικές κινήσεις στο εξωτερικό. Για τη Δύση και την Ουκρανία, αυτό συνιστά σαφές μήνυμα ότι η Ρωσία επιχειρεί να ντύσει με νομικό μανδύα την πολιτική των επεμβάσεων.
