Μεγαλύτερη πρόσβαση στην επαγγελματική ασφάλιση για εργαζόμενους και ελεύθερους επαγγελματίες, φορολογικά κίνητρα, δυνατότητα μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων, αλλά και νέα προγράμματα υγείας περιλαμβάνει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), το οποίο εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο και αναμένεται να ψηφιστεί μέσα στο καλοκαίρι.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να δώσει νέα ώθηση στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης, θεωρώντας ότι η συμπληρωματική συνταξιοδοτική αποταμίευση μπορεί να αποτελέσει ένα από τα βασικά «αντίβαρα» στις πιέσεις που δέχεται το ασφαλιστικό σύστημα λόγω της δημογραφικής γήρανσης και της σταδιακής αύξησης του αριθμού των συνταξιούχων.
Στόχος είναι περισσότεροι ασφαλισμένοι να αποκτήσουν τη δυνατότητα δημιουργίας ενός πρόσθετου εισοδήματος για τα χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση, χωρίς να περιορίζονται μόνο στη σύνταξη του ΕΦΚΑ.
Τι είναι τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης
Τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης αποτελούν τον δεύτερο πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος και λειτουργούν συμπληρωματικά προς τη δημόσια κοινωνική ασφάλιση. Οι εισφορές που καταβάλλουν εργαζόμενοι και εργοδότες επενδύονται και δημιουργούν ένα ατομικό κεφάλαιο για κάθε ασφαλισμένο, το οποίο επιστρέφει κατά τη συνταξιοδότηση είτε ως μηνιαία σύνταξη είτε ως εφάπαξ παροχή, ανάλογα με τον κανονισμό κάθε ταμείου.
Το ύψος της παροχής εξαρτάται από τη διάρκεια ασφάλισης, τις συνολικές εισφορές, τις αποδόσεις των επενδύσεων και τη βιωσιμότητα του ίδιου του ταμείου.
Με τα σημερινά δεδομένα, ένας ασφαλισμένος με 20 έως 25 χρόνια συμμετοχής μπορεί να προσδοκά μια συμπληρωματική σύνταξη της τάξης των 200 έως 300 ευρώ τον μήνα, πέραν της κύριας σύνταξης.
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τη δημιουργία πολυεργοδοτικών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Μέχρι σήμερα, πρόσβαση στα περισσότερα επαγγελματικά ταμεία είχαν κυρίως εργαζόμενοι μεγάλων επιχειρήσεων ή συγκεκριμένων επαγγελματικών κλάδων. Με το νέο πλαίσιο, στο ίδιο ταμείο θα μπορούν να συμμετέχουν εργαζόμενοι διαφορετικών επιχειρήσεων, αλλά και ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι, χωρίς να απαιτείται η δημιουργία ξεχωριστού ταμείου για κάθε εργοδότη.
Στην πράξη, ένας εργαζόμενος σε μια μικρή επιχείρηση, που μέχρι σήμερα δεν είχε καμία δυνατότητα να συμμετάσχει σε ΤΕΑ, θα μπορεί πλέον να εντάσσεται σε ένα μεγαλύτερο πολυεργοδοτικό σχήμα, αποκτώντας πρόσβαση στις ίδιες παροχές που απολαμβάνουν εργαζόμενοι μεγαλύτερων εταιρειών.
Ανάσα για τους ελεύθερους επαγγελματίες
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αλλαγές για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι οποίοι παραδοσιακά λαμβάνουν χαμηλότερες συντάξεις λόγω των περιορισμένων ασφαλιστικών εισφορών που καταβάλλουν στον ΕΦΚΑ.
Με το νέο σύστημα θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν σε επαγγελματικά ταμεία και να δημιουργούν σταδιακά ένα επιπλέον συνταξιοδοτικό κεφάλαιο, αυξάνοντας το συνολικό εισόδημά τους μετά την αποχώρηση από την εργασία.
Μία ακόμη σημαντική καινοτομία είναι η δυνατότητα μεταφοράς ασφαλιστικών δικαιωμάτων από ένα επαγγελματικό ταμείο σε άλλο ή ακόμη και σε διαφορετικά επαγγελματικά συνταξιοδοτικά προϊόντα.
Η αλλαγή αυτή διευκολύνει ιδιαίτερα όσους αλλάζουν εργοδότη ή επαγγελματική δραστηριότητα, καθώς δεν θα χρειάζεται να ξεκινούν από την αρχή τη συνταξιοδοτική τους αποταμίευση.
Για παράδειγμα, ένας εργαζόμενος που αλλάζει εταιρεία και εντάσσεται σε διαφορετικό επαγγελματικό ταμείο θα μπορεί να μεταφέρει τα δικαιώματα που έχει ήδη αποκτήσει, χωρίς να χάνει τις εισφορές και τον χρόνο ασφάλισης που έχει συγκεντρώσει.
Το νομοσχέδιο αντιμετωπίζει και ένα σημαντικό κενό του σημερινού συστήματος. Μέχρι σήμερα, η απώλεια της εργασίας μπορούσε να οδηγήσει και στη διακοπή της συμμετοχής στο επαγγελματικό ταμείο. Με τις νέες ρυθμίσεις, η ασφαλιστική σχέση θα μπορεί να συνεχίζεται ακόμη και κατά τη διάρκεια της ανεργίας, διατηρώντας ενεργά τα ασφαλιστικά δικαιώματα μέχρι την επανένταξη του ασφαλισμένου στην αγορά εργασίας.
Νέα φορολογικά κίνητρα
Σημαντικές αλλαγές προβλέπονται και στη φορολογία. Το υπουργείο Εργασίας επανεξετάζει το καθεστώς έκπτωσης των εισφορών από το φορολογητέο εισόδημα, ενώ παράλληλα σχεδιάζεται ευνοϊκότερη φορολογική μεταχείριση των εφάπαξ παροχών.
Σήμερα η φορολογία ξεκινά από 20% για ασφαλισμένους με μόλις πέντε χρόνια συμμετοχής και μειώνεται σταδιακά έως το 5% για όσους έχουν συμπληρώσει τουλάχιστον είκοσι χρόνια ασφάλισης. Στο νέο πλαίσιο εξετάζεται ακόμη μεγαλύτερη ελάφρυνση, ιδιαίτερα για όσους παραμένουν ασφαλισμένοι έως το 67ο έτος ηλικίας.
Για πρώτη φορά τα επαγγελματικά ταμεία αποκτούν τη δυνατότητα να προσφέρουν και προγράμματα υγείας στα μέλη τους, υπό την προϋπόθεση ότι οι σχετικοί κίνδυνοι θα καλύπτονται από ασφαλιστικές ή αντασφαλιστικές εταιρείες ή μέσω συμβάσεων με παρόχους υπηρεσιών υγείας.
Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα ασφάλισης και των μελών της οικογένειας του βασικού ασφαλισμένου, διευρύνοντας σημαντικά τις παροχές που θα μπορούν να προσφέρουν τα ΤΕΑ.
Οι τράπεζες μπαίνουν στην επαγγελματική ασφάλιση
Το νομοσχέδιο ανοίγει παράλληλα τον δρόμο για τη δημιουργία επενδυτικών ταμείων από τις τράπεζες, στα οποία θα μπορούν να συμμετέχουν ασφαλισμένοι οποιουδήποτε επαγγελματικού κλάδου, είτε με εργοδοτική συμμετοχή είτε αποκλειστικά με δικές τους εισφορές.
Ταυτόχρονα δημιουργείται ψηφιακή πλατφόρμα ενημέρωσης, μέσω της οποίας κάθε ασφαλισμένος θα μπορεί να παρακολουθεί τις εισφορές, τις αποδόσεις, τα ασφαλιστικά του δικαιώματα και να συγκρίνει διαφορετικά επαγγελματικά ταμεία πριν επιλέξει εκείνο που ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες του.
Με τη νέα μεταρρύθμιση, η κυβέρνηση επιδιώκει να μετατρέψει την επαγγελματική ασφάλιση από προνόμιο λίγων σε μια δυνατότητα που θα αφορά πολύ μεγαλύτερο μέρος της αγοράς εργασίας.
Εφόσον οι νέες ρυθμίσεις εφαρμοστούν όπως σχεδιάζονται, χιλιάδες εργαζόμενοι μικρών επιχειρήσεων, αυτοαπασχολούμενοι και ελεύθεροι επαγγελματίες θα αποκτήσουν για πρώτη φορά πρόσβαση σε συμπληρωματική συνταξιοδοτική κάλυψη. Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, θα είναι κατά πόσο τα νέα φορολογικά κίνητρα και οι αυξημένες παροχές θα πείσουν περισσότερους ασφαλισμένους να επενδύσουν μακροπρόθεσμα στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης.
