Σαν σήμερα, στις 5 Ιουλίου 1965, η Μαρία Κάλλας, η κορυφαία Ελληνίδα σοπράνο που άλλαξε για πάντα τον κόσμο της όπερας, ανεβαίνει για τελευταία φορά στη σκηνή, αφήνοντας πίσω της μια ερμηνεία που έμελλε να γίνει θρύλος.
Η βασιλική βραδιά που γράφτηκε στην ιστορία
Το Κόβεντ Γκάρντεν του Λονδίνου εκείνο το βράδυ ήταν κατάμεστο από κοινό που ήξερε καλά πως θα ζήσει μια ιστορική στιγμή. Η παράσταση της «Τόσκας» του Πουτσίνι, σε σκηνοθεσία Φράνκο Τζεφιρέλι, ήταν αφιερωμένη στη βασιλική οικογένεια της Βρετανίας, με παρούσα τη Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄. Το γεγονός είχε τεράστια δημοσιότητα, καθώς όλοι περίμεναν να δουν αν η Κάλλας, η επονομαζόμενη La Divina, θα κατάφερνε να ξεπεράσει τα προβλήματα υγείας και τις προσωπικές της δυσκολίες.
Παρά τις ιατρικές συστάσεις να αποσυρθεί λόγω των φωνητικών της προβλημάτων, η Κάλλας επέλεξε να εμφανιστεί μόνο σε αυτή τη μία, αποχαιρετιστήρια παράσταση. Στο πλευρό της στάθηκαν ο βαρύτονος Τίτο Γκόμπι, που ερμήνευσε τον σκοτεινό Σκάρπια, και ο Ρενάτο Τσιόνι, στον ρόλο του Καβαραντόσσι. Τη διεύθυνση της ορχήστρας είχε ο μαέστρος Georges Prêtre.
Μια ερμηνεία που έσπαγε την καρδιά
Η ερμηνεία της Κάλλας ως Φλoρία Τόσκα ήταν γεμάτη πάθος, τραγικότητα και έναν έντονο συμβολισμό αποχαιρετισμού. Η ίδια είχε δηλώσει αργότερα ότι ένιωθε πως αυτή η παράσταση ήταν το τέλος μιας εποχής. Παρά τις δικές της ανησυχίες για την κατάσταση της φωνής της και τη συναισθηματική φόρτιση λόγω της σχέσης της με τον Αριστοτέλη Ωνάση, η Κάλλας αποθεώθηκε.
Οι κριτικοί της εποχής, από τους Times μέχρι τη Le Monde, έγραψαν ότι «κανείς δεν τραγούδησε την Τόσκα με τόσο μεγαλείο, ανθρώπινη οδύνη και σπάνια αλήθεια». Το κοινό χειροκροτούσε όρθιο για περισσότερα από δέκα λεπτά. Πολλοί θεώρησαν ότι παρακολούθησαν ένα καλλιτεχνικό αποκορύφωμα που δεν θα επαναλαμβανόταν ποτέ.
Η αποχώρηση από τη σκηνή
Μετά από εκείνη τη βραδιά, η Μαρία Κάλλας αποσύρθηκε από τις μεγάλες παραγωγές. Επί οκτώ χρόνια αφοσιώθηκε στη διδασκαλία, παραδίδοντας μαθήματα στη φημισμένη Σχολή Τζούλιαρντ της Νέας Υόρκης και μεταδίδοντας την εμπειρία της στις νέες γενιές λυρικών τραγουδιστών.
Το 1969, πρωταγωνίστησε στη «Μήδεια» του Πιερ Πάολο Παζολίνι, στην πρώτη της απόπειρα στον κινηματογράφο. Στη συνέχεια, το 1973-74, επιχείρησε μια σύντομη περιοδεία σε Ηνωμένες Πολιτείες, Ευρώπη και Ιαπωνία, όμως η φωνή της δεν ήταν πια η ίδια και οι εμφανίσεις εκείνες είχαν διχασμένη υποδοχή.
Το στίγμα της αιωνιότητας
Η τελευταία της «Τόσκα» στο Κόβεντ Γκάρντεν δεν ήταν απλώς το τέλος μιας μεγάλης καριέρας, αλλά το επιστέγασμα μιας ζωής γεμάτης ένταση και μεγαλείο. Μέχρι σήμερα, η Κάλλας θεωρείται η σπουδαιότερη δραματική σοπράνο του 20ού αιώνα και το όνομά της παραμένει συνώνυμο της τελειότητας και της απόλυτης αφοσίωσης στην τέχνη.
Σαν σήμερα, θυμόμαστε εκείνη την αυλαία που έπεσε με έναν τρόπο μεγαλειώδη – όπως ταίριαζε στη γυναίκα που κατάφερε να γίνει μύθος, μέσα και έξω από τη σκηνή.
