Με ένα πακέτο αμυντικών συμφωνιών ύψους τουλάχιστον 50 δισ. δολαρίων προσήλθαν οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, επιχειρώντας να στείλουν ένα σαφές μήνυμα στον Ντόναλντ Τραμπ: η Ευρώπη αυξάνει τις στρατιωτικές της δαπάνες, ενισχύει την παραγωγή της και δεν περιμένει πλέον από τις Ηνωμένες Πολιτείες να σηκώνουν μόνες τους το βάρος της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, οι συμβάσεις καλύπτουν από μη επανδρωμένα αεροσκάφη και συστήματα επιτήρησης έως μεταγωγικά αεροσκάφη, ραντάρ και τεχνολογίες αντιμετώπισης drones. Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε παρουσίασε μέρος των συμφωνιών στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, λίγο πριν από την έναρξη των κύριων εργασιών της Συνόδου.
Πίσω, όμως, από την επίδειξη οικονομικής και στρατιωτικής κινητοποίησης κρύβεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα. Η Ευρώπη επιχειρεί να ενισχύσει τη δική της βιομηχανική αυτονομία, αλλά εξακολουθεί να εξαρτάται από αμερικανικές εταιρείες σε κρίσιμους τομείς. Και αυτό προκαλεί ήδη νέες τριβές με την Ουάσινγκτον.
Η Ευρώπη πήγε στην Άγκυρα με αποδείξεις και δισεκατομμύρια
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες γνωρίζουν ότι ο Τραμπ δεν αρκείται πλέον σε πολιτικές διαβεβαιώσεις. Ζητά αριθμούς, συμβόλαια και πραγματικές αγορές οπλικών συστημάτων.
Γι’ αυτό και οι σύμμαχοι εμφανίστηκαν στη Σύνοδο με μια σειρά συμφωνιών που ξεπερνούν συνολικά τα 50 δισ. δολάρια, θέλοντας να αποδείξουν ότι η Ευρώπη έχει αρχίσει να μετατρέπει τις εξαγγελίες για περισσότερη άμυνα σε συγκεκριμένες παραγγελίες.
Περίπου 12 δισ. δολάρια αφορούν νέας γενιάς drones, αεροσκάφη επιτήρησης και άλλα στρατιωτικά αεροπορικά μέσα. Παράλληλα, επτά σύμμαχοι σχεδιάζουν να αποκτήσουν το μεταγωγικό και εναέριου ανεφοδιασμού A400M της Airbus, σε συμφωνία αξίας 4,3 δισ. δολαρίων.
Το μήνυμα προς τον Αμερικανό πρόεδρο είναι ότι οι Ευρωπαίοι δεν περιορίζονται πλέον σε γενικές υποσχέσεις. Βάζουν χρήματα στο τραπέζι και επιχειρούν να καλύψουν ελλείψεις που ανέδειξε με δραματικό τρόπο ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Η μεγάλη στροφή προς τη Saab αντί της Boeing
Μία από τις σημαντικότερες συμφωνίες αφορά την απόφαση έντεκα χωρών να προμηθευτούν νέα εναέρια συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και εντοπισμού ραντάρ από τη σουηδική Saab.
Η συμφωνία, η αξία της οποίας υπολογίζεται στα 5 δισ. δολάρια, σηματοδοτεί την αντικατάσταση παλαιότερων αεροσκαφών αμερικανικής κατασκευής της Boeing.
Η επιλογή της Saab δεν είναι απλώς τεχνική. Αποτελεί ενδεικτικό παράδειγμα της προσπάθειας της Ευρώπης να περιορίσει την εξάρτησή της από αμερικανικά οπλικά συστήματα και να στρέψει μεγαλύτερο μέρος των αμυντικών κονδυλίων προς τη δική της βιομηχανία.
Ο Μαρκ Ρούτε αναγνώρισε ότι τα αεροσκάφη της Boeing κάλυψαν επί δεκαετίες τις ανάγκες της Συμμαχίας, σημείωσε όμως ότι πλησιάζουν στο τέλος του επιχειρησιακού τους κύκλου.
Τα νέα συστήματα, όπως ανέφερε, θα πρέπει να διατηρήσουν τις δυνατότητες του ΝΑΤΟ «ισχυρές και αξιόπιστες για τις επόμενες δεκαετίες».
Δισεκατομμύρια για την αντιμετώπιση των drones
Ένα από τα μεγαλύτερα κεφάλαια της νέας αμυντικής προσπάθειας αφορά την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών.
Ο Ρούτε ανακοίνωσε ότι οι σύμμαχοι θα επενδύσουν περισσότερα από 40 δισ. δολάρια μέσα στην επόμενη πενταετία σε συστήματα εντοπισμού, παρεμβολής και καταστροφής drones.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία απέδειξε ότι ακόμη και φθηνά μη επανδρωμένα αεροσκάφη μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες, να πλήξουν υποδομές και να εξαντλήσουν πολύ ακριβότερα συστήματα αεράμυνας.
Η Ευρώπη επιχειρεί έτσι να καλύψει ένα από τα μεγαλύτερα επιχειρησιακά της κενά, γνωρίζοντας ότι δεν μπορεί να βασίζεται μόνο σε πυραύλους υψηλού κόστους για την αναχαίτιση μαζικών επιθέσεων χαμηλού κόστους.
Τα Triton δείχνουν τα όρια της ευρωπαϊκής αυτάρκειας
Παρά τη στροφή προς την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται αμερικανικά συστήματα σε τομείς όπου δεν διαθέτει αντίστοιχες τεχνολογίες.
Η Δανία, η Φινλανδία, η Γερμανία και η Νορβηγία σχεδιάζουν να αποκτήσουν έως πέντε αεροσκάφη θαλάσσιας επιτήρησης Triton της Northrop Grumman, σε συμφωνία αξίας περίπου 2,7 δισ. δολαρίων.
Τα Triton θεωρούνται κρίσιμα για την παρακολούθηση μεγάλων θαλάσσιων περιοχών, τη συλλογή πληροφοριών και τον εντοπισμό πιθανών απειλών.
«Μας παρέχουν την επίγνωση της κατάστασης που χρειαζόμαστε για να λαμβάνουμε αποφάσεις και να προλαμβάνουμε τις απειλές», ανέφερε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.
Η συγκεκριμένη αγορά αποτυπώνει το βασικό πρόβλημα της ευρωπαϊκής άμυνας: η ήπειρος επιδιώκει μεγαλύτερη αυτονομία, αλλά σε ορισμένες τεχνολογίες παραμένει χωρίς άμεσα διαθέσιμες εναλλακτικές λύσεις.
Ο Τραμπ ζητά περισσότερες δαπάνες, αλλά και περισσότερες αμερικανικές αγορές
Η νέα ευρωπαϊκή κινητοποίηση ικανοποιεί μόνο τη μία πλευρά των απαιτήσεων του Τραμπ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος ζητά επί χρόνια από τους συμμάχους να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες και κατηγορεί την Ευρώπη και τον Καναδά ότι βασίστηκαν υπερβολικά στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ.
Την ίδια στιγμή, όμως, η Ουάσινγκτον επιθυμεί μεγάλο μέρος αυτών των νέων δαπανών να κατευθυνθεί σε αμερικανικά οπλικά συστήματα και κατασκευαστές.
Εδώ βρίσκεται η νέα πηγή έντασης. Η Ευρώπη θέλει να ξοδέψει περισσότερα, αλλά όλο και περισσότερο επιδιώκει να τα ξοδέψει σε ευρωπαϊκές εταιρείες, ενισχύοντας τη δική της παραγωγή, τις θέσεις εργασίας και την τεχνολογική της αυτονομία.
Το SAFE και οι νέες τριβές με την Ουάσινγκτον
Οι εντάσεις εντάθηκαν μετά τον σχεδιασμό του ευρωπαϊκού προγράμματος αμυντικών δανείων ύψους 150 δισ. ευρώ, το οποίο δίνει προτεραιότητα σε εταιρείες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και το δάνειο των 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία, το οποίο συνδέεται με την προσπάθεια ενίσχυσης της ευρωπαϊκής παραγωγικής βάσης.
Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το πρόβλημα είναι προφανές: όσο περισσότερο η Ευρώπη διοχετεύει τα αμυντικά της κονδύλια σε εγχώριες εταιρείες, τόσο μικρότερο είναι το μερίδιο που καταλήγει στις αμερικανικές βιομηχανίες.
Για τις Βρυξέλλες, αντίθετα, δεν έχει νόημα η Ευρώπη να αυξάνει θεαματικά τις δαπάνες της, εάν συνεχίζει να εξαρτάται σχεδόν πλήρως από ξένους κατασκευαστές.
Η σκληρή πραγματικότητα πίσω από τα 50 δισ. δολάρια
Οι συμφωνίες αποδεικνύουν ότι η Ευρώπη αλλάζει κατεύθυνση, αλλά δεν σημαίνουν ότι έχει αποκτήσει στρατιωτική αυτάρκεια.
Η ήπειρος εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά κενά σε drones, προηγμένη αεράμυνα, συστήματα επιτήρησης, πυρομαχικά και δυνατότητες μεγάλης κλίμακας παραγωγής.
Οι νέες παραγγελίες μπορούν να ενισχύσουν τις γραμμές παραγωγής και να δημιουργήσουν πιο σταθερή ζήτηση για τις ευρωπαϊκές βιομηχανίες. Δεν μπορούν, όμως, να καλύψουν από τη μία ημέρα στην άλλη ελλείψεις που συσσωρεύτηκαν επί δεκαετίες.
Η εικόνα είναι συνεπώς διπλή. Η Ευρώπη επενδύει περισσότερο και επιχειρεί να σταθεί στα πόδια της, αλλά εξακολουθεί να χρειάζεται την αμερικανική τεχνολογία και την επιχειρησιακή ισχύ των ΗΠΑ.
Το μήνυμα της Άγκυρας προς τον Τραμπ
Η Σύνοδος της Άγκυρας εξελίσσεται σε μια μεγάλη επίδειξη αριθμών, συμβολαίων και στρατιωτικών δεσμεύσεων με έναν βασικό αποδέκτη: τον Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Ευρωπαίοι θέλουν να του δείξουν ότι άκουσαν την κριτική του και ότι είναι πλέον διατεθειμένοι να πληρώσουν περισσότερο για την κοινή άμυνα.
Ταυτόχρονα, όμως, στέλνουν και ένα δεύτερο μήνυμα: τα επιπλέον ευρωπαϊκά δισεκατομμύρια δεν θα καταλήγουν αυτομάτως στην αμερικανική αμυντική βιομηχανία.
Αυτό είναι και το νέο παράδοξο του ΝΑΤΟ. Ο Τραμπ πίεσε την Ευρώπη να εξοπλιστεί περισσότερο. Τώρα που η Ευρώπη αρχίζει να το κάνει, η Ουάσινγκτον διαπιστώνει ότι ένα μέρος της επιδιώκει να εξοπλιστεί με δικά της προϊόντα.
