Σε σημαντική αναβάθμιση της στρατηγικής τους σχέσης προχωρούν Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο, με την Άγκυρα και το Λονδίνο να ετοιμάζονται να υπογράψουν την Τετάρτη νέα διμερή συμφωνία για την ασφάλεια και την άμυνα.
Το κείμενο προβλέπει στενότερη συνεργασία σε ένα ευρύ φάσμα στρατιωτικών και αμυντικών ζητημάτων, από τις αμυντικές βιομηχανίες και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας έως την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών και την κυβερνοασφάλεια.
Πηγές με γνώση των διαπραγματεύσεων χαρακτηρίζουν τη συμφωνία «ολοκληρωμένη», χωρίς να αποκαλύπτουν το πλήρες εύρος των δεσμεύσεων που αναλαμβάνουν οι δύο πλευρές.
Υπογραφή στη συνάντηση Ερντογάν–Στάρμερ
Η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί κατά τη συνάντηση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Βρετανό πρωθυπουργό Κιρ Στάρμερ.
Η επιλογή του ανώτατου πολιτικού επιπέδου για την υπογραφή αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδουν Άγκυρα και Λονδίνο στη νέα εταιρική σχέση, σε μια περίοδο κατά την οποία οι ευρωπαϊκές χώρες αυξάνουν τις αμυντικές τους δαπάνες και επιδιώκουν στενότερη συνεργασία στην παραγωγή οπλικών συστημάτων.
Οι δύο χώρες εμφανίζονται αποφασισμένες να διευρύνουν τη σχέση τους πέρα από τις παραδοσιακές νατοϊκές δομές, δημιουργώντας έναν πιο σταθερό διμερή μηχανισμό για την ασφάλεια, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τη βιομηχανική συνεργασία.
Τι θα περιλαμβάνει η νέα συνεργασία
Με βάση τις έως τώρα πληροφορίες, η συμφωνία θα καλύπτει τη συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών, την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας, τις υβριδικές απειλές και την κυβερνοασφάλεια.
Η αναφορά σε «όλο το φάσμα» των αμυντικών ζητημάτων αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο να περιλαμβάνονται επίσης κοινές ασκήσεις, ανταλλαγή πληροφοριών, εκπαίδευση προσωπικού και συνεργασία σε νέα εξοπλιστικά προγράμματα.
Δεν έχει διευκρινιστεί, ωστόσο, εάν προβλέπονται συγκεκριμένες επιχειρησιακές υποχρεώσεις ή μηχανισμοί αυτόματης υποστήριξης σε περίπτωση κρίσης.
Η ασάφεια αυτή αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς οι δύο κυβερνήσεις φέρονται να μην προτίθενται να δημοσιοποιήσουν το πλήρες κείμενο.
Η σύγκριση με την ελληνογαλλική συμφωνία
Πηγή που γνωρίζει το περιεχόμενο της συμφωνίας ανέφερε σε αραβικό, φιλοτουρκικό μέσο ότι το κείμενο κινείται «στο ίδιο πνεύμα» με την ελληνογαλλική αμυντική συμφωνία του 2021.
Η σύγκριση αυτή έχει προκαλέσει ενδιαφέρον στην Αθήνα, καθώς η συμφωνία Ελλάδας–Γαλλίας περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής σε περίπτωση ένοπλης επίθεσης κατά της επικράτειας ενός από τα δύο κράτη.
Μέχρι στιγμής, όμως, δεν έχει επιβεβαιωθεί ότι η συμφωνία Τουρκίας–Βρετανίας περιλαμβάνει αντίστοιχη ρήτρα.
Η αναφορά στο «ίδιο πνεύμα» μπορεί να αφορά τη συνολική αρχιτεκτονική της συνεργασίας, τον μακροπρόθεσμο χαρακτήρα της ή τη σύνδεση στρατιωτικής συνεργασίας και αμυντικής βιομηχανίας, χωρίς αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι τα δύο κείμενα είναι θεσμικά ή νομικά ισοδύναμα.
Το πλήρες κείμενο δεν θα δοθεί στη δημοσιότητα
Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, ούτε η τουρκική κυβέρνηση ούτε η Ντάουνινγκ Στριτ σκοπεύουν να δημοσιοποιήσουν ολόκληρη τη συμφωνία.
Η απόφαση αποδίδεται στην ευαίσθητη φύση των διατάξεων και πιθανότατα στη συμπερίληψη θεμάτων που σχετίζονται με επιχειρησιακό σχεδιασμό, πληροφορίες, τεχνολογία και συνεργασία των αμυντικών βιομηχανιών.
Η μη δημοσιοποίηση του κειμένου, ωστόσο, αναμένεται να τροφοδοτήσει ερωτήματα για το πραγματικό εύρος των αμοιβαίων δεσμεύσεων και για το εάν η συμφωνία περιορίζεται σε πολιτικό και βιομηχανικό πλαίσιο ή περιλαμβάνει βαθύτερες στρατιωτικές προβλέψεις.
Το προηγούμενο βήμα της στρατηγικής εταιρικής σχέσης
Τουρκία και Ηνωμένο Βασίλειο είχαν ήδη υπογράψει τον Απρίλιο Πλαίσιο Στρατηγικής Εταιρικής Σχέσης.
Στόχος του πλαισίου ήταν η ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου και της συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών ως συμμάχων στο ΝΑΤΟ και στρατηγικών εταίρων.
Η νέα αμυντική συμφωνία φαίνεται να αποτελεί το επόμενο και πιο ουσιαστικό βήμα αυτής της διαδικασίας, μετατρέποντας τις πολιτικές διακηρύξεις σε συγκεκριμένους τομείς συνεργασίας.
Για την Άγκυρα, το Λονδίνο προσφέρει πρόσβαση σε προηγμένη αμυντική τεχνολογία, χρηματοδότηση και διεθνή δίκτυα παραγωγής. Για τη Βρετανία, η Τουρκία αποτελεί μεγάλη αγορά, στρατιωτική δύναμη του ΝΑΤΟ και σημαντικό εταίρο στην Ανατολική Μεσόγειο, στη Μαύρη Θάλασσα και στη Μέση Ανατολή.
Ο καταλύτης των Eurofighter
Η ενίσχυση των σχέσεων επιταχύνθηκε μετά την απόφαση της Τουρκίας να προχωρήσει στην αγορά μαχητικών Eurofighter Typhoon, στο πλαίσιο συμφωνίας πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η Βρετανία υπήρξε βασικός υποστηρικτής της τουρκικής προμήθειας και είχε αναλάβει πρωταγωνιστικό ρόλο στην προσπάθεια να ξεπεραστούν οι πολιτικές και εξαγωγικές επιφυλάξεις άλλων ευρωπαϊκών χωρών.
Η αγορά των Eurofighter δεν αποτελεί μόνο εξοπλιστική συμφωνία. Δημιουργεί μακροχρόνια σχέση σε επίπεδο υποστήριξης, εκπαίδευσης, ανταλλακτικών, όπλων και πιθανής βιομηχανικής συνεργασίας.
Η νέα διμερής συμφωνία έρχεται να προσφέρει ένα ευρύτερο πολιτικό και στρατηγικό πλαίσιο γύρω από αυτή τη σχέση.
Το αν η συμφωνία θα αποδειχθεί αντίστοιχη σε βαρύτητα με το ελληνογαλλικό σύμφωνο θα εξαρτηθεί από τις διατάξεις που παραμένουν μυστικές.
Προς το παρόν, το βέβαιο είναι ότι η Άγκυρα και το Λονδίνο δημιουργούν έναν νέο και βαθύτερο άξονα αμυντικής συνεργασίας, με πιθανές συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ μια απλή εμπορική συμφωνία.
