Ήταν ακριβώς 23η Ιουνίου -σαν σήμερα- του 2016, όταν πραγματοποιήθηκε το δημοψήφισμα στο Ηνωμένο Βασίλειο για την παραμονή της χώρας ή την αποχώρησή της από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και σύμφωνα με τις σημερινές δημοσκοπήσεις, είναι μια ημερομηνία που οι περισσότεροι Βρετανοί εύχονται να μην είχε υπάρξει ποτέ. Διότι από τότε, η Μεγάλη Βρετανία έχει μπει σε μια πολιτική περιδίνηση με αποκορύφωμα τη χθεσινή παραίτηση του πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ.
Μια δεκαετία αργότερα, η ετυμηγορία για τη ρήξη της Βρετανίας με την Ευρώπη έχει πλέον διαμορφωθεί. Οι περισσότεροι οικονομολόγοι συμφωνούν ότι η βρετανική οικονομία θα συρρικνωθεί κατά 8%. Πέρα από τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες που προσφέρει το Σίτι του Λονδίνου — το οποίο εδώ και 200 χρόνια αποτελεί την ευρωπαϊκή πρωτεύουσα της τραπεζικής, των ασφαλίσεων, της άντλησης δισεκατομμυρίων για διεθνείς εταιρείες, της απόκρυψης χρημάτων σε φορολογικούς παραδείσους και της παροχής πολυτελών κατοικιών σε Ρώσους και Άραβες ολιγάρχες — το υπόλοιπο της βρετανικής οικονομίας εκτός Λονδίνου έχει υποστεί ζημιά. Η μεταποίηση, η αεροδιαστημική βιομηχανία, η αυτοκινητοβιομηχανία, η ναυπηγική, η χημική βιομηχανία, η γεωργία, τα τρόφιμα και άλλοι εξαγωγικοί τομείς της Βρετανίας έχουν συρρικνωθεί. Η Μεγάλη Βρετανία μετά το Brexit βρίσκεται πλέον στη 15η θέση της κατάταξης των ευρωπαϊκών οικονομιών του ΟΟΣΑ.
Καθώς το εθνικό εισόδημα του Ηνωμένου Βασιλείου μειώνεται λόγω της αποδυνάμωσης των εμπορικών και επενδυτικών δεσμών με την Ευρώπη, η κυβέρνηση δυσκολεύεται να καλύψει τις νέες απαιτήσεις για αυξημένες αμυντικές δαπάνες ή κοινωνικές παροχές προς το 1 εκατομμύριο νέων Βρετανών ηλικίας 16-24 ετών που δεν εργάζονται, δεν σπουδάζουν και δεν συμμετέχουν σε κάποιο πρόγραμμα κατάρτισης. Κάθε δημοσκόπηση των τελευταίων 12 μηνών δείχνει καθαρή πλειοψηφία ψηφοφόρων που πλέον θεωρούν ότι το Brexit ήταν σοβαρό λάθος.
Ο μόνος πολιτικά ενισχυμένος είναι ο Νάιτζελ Φάρατζ. Το Reform UK προηγείται, ενώ Εργατικοί και Συντηρητικοί καθηλώνονται. Εκείνος που διαμόρφωσε το αφήγημα δεν χρειάστηκε να διαχειριστεί τις συνέπειές του. Άλλοι το έκαναν και πλήρωσαν το τίμημα. Βέβαια, οι ψηφοφόροι στην αναπληρωματική εκλογή του Μάρκερφιλντ απέρριψαν μαζικά τον Νάιτζελ Φάρατζ, ο οποίος αφιέρωσε ολόκληρη την πολιτική του ζωή στην απαξίωση της ευρωπαϊκής συνεργασίας και στην υπόσχεση ενός λαμπρού μέλλοντος, αρκεί να κλείναμε την πόρτα στους στενούς μας γείτονες και φίλους. Ο φιλοευρωπαίος πολιτικός των Εργατικών, Άντι Μπέρναμ, φαβορί πλέον για πρωθυπουργός, κέρδισε με μεγάλη διαφορά ψήφων.
Σήμερα, μπορεί οι υποστηρικτές του Μπέρναμ να εμφανίζονται ολοένα και πιο βέβαιοι για μια σχεδόν «στέψη» του, η συζήτηση παραμένει ανοιχτή σχετικά με το αν μια εσωκομματική αναμέτρηση θα ήταν πιο δημοκρατική – και θα επέτρεπε μια ανοιχτή αποτίμηση του τι έχει πάει τόσο στραβά υπό τον Στάρμερ, ο οποίος οδήγησε τους Εργατικούς σε μια σαρωτική νίκη στις γενικές εκλογές, εξασφαλίζοντας πλειοψηφία 174 εδρών, πριν από λιγότερο από δύο χρόνια. Και έπειτα υπάρχει επίσης η χρόνια αδυναμία του κόμματος να εκλέξει γυναίκα στην ηγεσία — κάτι που οι Εργατικοί της Σκωτίας έχουν πετύχει τρεις φορές, για να μην αναφέρουμε τους Συντηρητικούς, τους Σκωτσέζους Συντηρητικούς, τους Πράσινους, τους Σκωτσέζους Πράσινους και το SNP. Την περασμένη εβδομάδα υπήρξαν δημοσιεύματα σύμφωνα με τα οποία απογοητευμένες γυναίκες των Εργατικών παρότρυναν την Ιβέτ Κούπερ να θέσει υποψηφιότητα, φοβούμενες ότι μια αναμέτρηση θα περιλάμβανε μόνο άνδρες υποψηφίους.
Και βέβαια υπάρχει και το μικρό ζήτημα της ενοποίησης του κόμματος ώστε να αντιμετωπίσει το Reform UK στις δημαρχιακές εκλογές του Μάντσεστερ για την αντικατάσταση του Μπέρναμ, οι οποίες έχουν πλέον οριστεί για τις 30 Ιουλίου.
Για να θέσει υποψηφιότητα, ένας υποψήφιος χρειάζεται τη στήριξη 81 βουλευτών των Εργατικών, καθώς και μικρού αριθμού τοπικών οργανώσεων του κόμματος και συνδικάτων ή άλλων ομάδων που συνδέονται με τους Εργατικούς.
Οι βουλευτές των Εργατικών δεν ανησυχούν μόνο για τις έδρες τους, αλλά και για το γεγονός ότι, αν δεν υπάρξει αλλαγή στην ηγεσία, ο Νάιτζελ Φάρατζ θα γίνει πρωθυπουργός έως το 2029. Γνωρίζουν ότι αυτή είναι η τελευταία τους ζαριά.
