Στον κόσμο της βρετανικής μοναρχίας, όπου οι τίτλοι μπορεί να αφαιρεθούν αλλά οι θεσμοί κινούνται με βραδύτητα αιώνων, η περίπτωση του πρίγκιπα Άντριου ανοίγει μια σπάνια -σχεδόν θεωρητική- συζήτηση: μπορεί πράγματι να απομακρυνθεί από τη σειρά διαδοχής;
Ο δεύτερος γιος της Βασίλισσα Ελισάβετ Β΄ γεννήθηκε κάποτε δεύτερος στη γραμμή για τον θρόνο. Σήμερα, μετά από δεκαετίες αλλαγών στη βασιλική οικογένεια και τις πρόσφατες προσωπικές του περιπέτειες, βρίσκεται στην όγδοη θέση -μια θέση περισσότερο συμβολική παρά ρεαλιστική, αλλά θεσμικά υπαρκτή.
Παρά την απώλεια στρατιωτικών τίτλων, ρόλων και προνομίων, η διαδοχή δεν είναι θέμα εικόνας αλλά νόμου. Και εδώ βρίσκεται το κρίσιμο σημείο: η σειρά διαδοχής ρυθμίζεται από κοινοβουλευτική νομοθεσία, όχι από απόφαση του παλατιού. Με άλλα λόγια, ούτε ο ίδιος ο Βασιλιάς Κάρολος Γ΄ δεν μπορεί μονομερώς να αλλάξει τη θέση του αδελφού του.
Η μόνη πραγματική οδός θα ήταν μια νέα πράξη του Βρετανικό Κοινοβούλιο, που θα έπρεπε να εγκριθεί από τη Βουλή των Κοινοτήτων και τη Βουλή των Λόρδων και στη συνέχεια να λάβει βασιλική έγκριση. Αλλά ακόμη κι αυτό δεν αρκεί. Επειδή ο μονάρχης είναι αρχηγός κράτους και σε άλλες χώρες, θα απαιτούνταν παράλληλη νομοθεσία από τα υπόλοιπα βασίλεια της Κοινοπολιτείας -μια σύνθετη διαδικασία που σπάνια ενεργοποιείται.
Δεν είναι τυχαίο ότι ιστορικά δεν υπάρχει σαφές προηγούμενο αναγκαστικής απομάκρυνσης από τη σειρά διαδοχής. Η πιο κοντινή περίπτωση, η παραίτηση του Εδουάρδου Η΄ το 1936, ήταν τελικά προσωπική επιλογή, όχι επιβολή. Αυτό κάνει την τρέχουσα συζήτηση περισσότερο πολιτική και ηθική παρά καθαρά θεσμική.
Η κοινή γνώμη πάντως έχει ήδη εκφραστεί, όπως αναφέρει το hellomagazine.com. Δημοσκοπήσεις της YouGov δείχνουν συντριπτική υποστήριξη στην ιδέα απομάκρυνσης, αντανακλώντας μια κοινωνία που απαιτεί μεγαλύτερη λογοδοσία ακόμη και από τους πιο παραδοσιακούς θεσμούς.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Πιθανότατα ότι, εκτός απρόβλεπτης πολιτικής πρωτοβουλίας, η θέση του Άντριου θα παραμείνει περισσότερο τυπική παρά ουσιαστική. Στη σύγχρονη μοναρχία, άλλωστε, η πραγματική επιρροή δεν καθορίζεται μόνο από τη σειρά διαδοχής αλλά από τη δημόσια εμπιστοσύνη -και αυτή είναι πολύ πιο εύθραυστη από οποιονδήποτε νόμο.
Σε τελική ανάλυση, η υπόθεση δεν αφορά μόνο ένα πρόσωπο αλλά το πώς ένας θεσμός αιώνων προσαρμόζεται σε έναν κόσμο που αλλάζει γρήγορα. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό στοίχημα της εποχής για τη βρετανική μοναρχία.
