Από τις πρώτες κιόλας στιγμές της ζωής τους, τα βρέφη δεν είναι απλοί παθητικοί παρατηρητές του κόσμου. Αντίθετα, μαθαίνουν να αποκωδικοποιούν τα κοινωνικά σήματα που τους περιβάλλουν και, όπως δείχνει μια νέα μελέτη, το ανθρώπινο βλέμμα αποτελεί ένα από τα πιο ισχυρά από αυτά.
Ωστόσο, όταν το ίδιο βλέμμα προέρχεται από ένα ρομπότ, η σημασία του φαίνεται να χάνεται.
Η έρευνα αποκαλύπτει ότι τα παιδιά ηλικίας περίπου 12 μηνών αντιλαμβάνονται το βλέμμα ενός ανθρώπου ως ένδειξη πρόθεσης: ένα «δείγμα» ότι κάτι σημαντικό υπάρχει στο περιβάλλον. Όταν όμως η ίδια συμπεριφορά εκτελείται από ένα ανθρωποειδές ρομπότ, η αντίδρασή τους αλλάζει αισθητά. Παρότι συνεχίζουν να ακολουθούν την κατεύθυνση του βλέμματος, δεν δείχνουν να το ερμηνεύουν ως επικοινωνιακό ή «εννοιολογικά σημαντικό» σήμα.
Η μελέτη, στην οποία συμμετείχαν 64 βρέφη ηλικίας 10 και 12 μηνών, σχεδιάστηκε για να εξετάσει ακριβώς αυτή τη διάκριση. Τα μισά παιδιά παρακολούθησαν έναν άνθρωπο και τα άλλα μισά ένα ανθρωποειδές ρομπότ με κινούμενα μάτια. Μέσω συστήματος eye-tracking, οι ερευνητές κατέγραψαν όχι μόνο αν τα βρέφη ακολουθούσαν το βλέμμα, αλλά κυρίως αν το προέβλεπαν -αν δηλαδή «περίμεναν» ότι ένα αντικείμενο θα εμφανιστεί στο σημείο όπου κοιτούσε ο άλλος.
Όπως αναφέρει το interestingengineering.com, τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Τα 12 μηνών βρέφη που παρατηρούσαν έναν άνθρωπο έδειχναν σαφή προληπτική συμπεριφορά: κινούσαν το βλέμμα τους προς τη σωστή κατεύθυνση πριν ακόμη εμφανιστεί το αντικείμενο. Αντίθετα, όταν ο «παρατηρητής» ήταν ρομπότ, αυτή η ικανότητα δεν εμφανιζόταν, παρότι τα βρέφη συνέχιζαν να ακολουθούν οπτικά την κίνηση.
Τα μικρότερα βρέφη, ηλικίας 10 μηνών, δεν έδειξαν αντίστοιχες προβλεπτικές αντιδράσεις σε καμία από τις δύο περιπτώσεις, γεγονός που υποδηλώνει ότι η κατανόηση του βλέμματος ως «αναφοράς σε κάτι» αναπτύσσεται σταδιακά μέσα στον πρώτο χρόνο ζωής.
Το εύρημα ενισχύει την ιδέα ότι το ανθρώπινο βλέμμα έχει μια μοναδική κοινωνική βαρύτητα για τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο. Τα μάτια ενός ανθρώπου δεν λειτουργούν απλώς ως οπτικοί δείκτες, αλλά ως φορείς πρόθεσης, προσοχής και επικοινωνίας, κάτι που τα βρέφη φαίνεται να αναγνωρίζουν ενστικτωδώς.
Αντίθετα, ακόμη και τα πιο ρεαλιστικά ανθρωποειδή ρομπότ δεν καταφέρνουν να ενεργοποιήσουν την ίδια κοινωνική ερμηνεία. Παρά την τεχνολογική τους πολυπλοκότητα, παραμένουν, στα μάτια ενός βρέφους, μηχανισμοί χωρίς πρόθεση.
*Εξωτερική φωτογραφία @Wikimedia Commons
