Οι εξελίξεις στην ιατρική τεχνολογία, και ειδικά στην αξιοποίηση των εμβολίων mRNA, φαίνεται πως ανοίγουν νέους δρόμους στη μάχη κατά του καρκίνου.
Πρόσφατη κλινική δοκιμή είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα για τον καρκίνο του παγκρέατος, έναν από τους πιο επιθετικούς και δύσκολα αντιμετωπίσιμους τύπους. Αν και τα αποτελέσματα είναι ακόμη σε πρώιμο στάδιο, δείχνουν ότι τα εξατομικευμένα εμβόλια mRNA μπορούν να ενισχύσουν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να αναγνωρίζει και να καταπολεμά τα καρκινικά κύτταρα, μειώνοντας και τον κίνδυνο υποτροπής.
Η ιστορία της Donna Gustafson
Μια χαρακτηριστική περίπτωση που δημοσιεύεται από το NBC είναι αυτή της 72χρονης σήμερα Donna Gustafson, η οποία ζει στο Delray Beach της Φλόριντα και διαγνώστηκε με καρκίνο του παγκρέατος κατά τη διάρκεια ταξιδιού της στην Αυστραλία. Η υπόθεσή της αναδεικνύει τόσο τη δυσκολία έγκαιρης διάγνωσης όσο και τη σημασία των νέων θεραπευτικών προσεγγίσεων.
Η Gustafson αρχικά απέδωσε τα συμπτώματά της σε κόπωση από ένα πολύωρο ταξίδι. Όταν όμως εμφανίστηκε ίκτερος, το 2019, απευθύνθηκε σε νοσοκομείο, όπου οι γιατροί της ανακοίνωσαν ότι πάσχει από καρκίνο του παγκρέατος. Επέστρεψε άμεσα στις ΗΠΑ και υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση όγκου σταδίου 2.
Λίγο πριν ξεκινήσει χημειοθεραπεία, της προτάθηκε να συμμετάσχει σε μια κλινική δοκιμή που διερευνούσε τη χρήση εξατομικευμένων εμβολίων mRNA για τον καρκίνο. Ήταν αρχές του 2020, πριν ακόμη τα εμβόλια mRNA γίνουν ευρέως γνωστά λόγω της πανδημίας Covid-19. Η Gustafson έγινε η πρώτη ασθενής που έλαβε τέτοιο εμβόλιο για καρκίνο του παγκρέατος.
Εμβόλιο mRNA κατά καρκίνου του παγκρέατος
Ο συγκεκριμένος τύπος καρκίνου είναι από τους πιο θανατηφόρους: λιγότερο από το 13% των ασθενών επιβιώνει πέραν της πενταετίας. Δεν υπάρχει καθιερωμένος προληπτικός έλεγχος, ενώ τα συμπτώματα εμφανίζονται συνήθως σε προχωρημένα στάδια. Επιπλέον, μόνο περίπου το 20% των περιπτώσεων μπορεί να αντιμετωπιστεί χειρουργικά.
Τα εμβόλια mRNA λειτουργούν ως μορφή ανοσοθεραπείας. Αντί να στοχεύουν άμεσα τον όγκο, ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα ώστε να εντοπίζει και να εξουδετερώνει υπολειπόμενα ή νέα καρκινικά κύτταρα πριν αυτά προκαλέσουν υποτροπή. Μετά την αφαίρεση του όγκου, το εμβόλιο προσαρμόζεται σε κάθε ασθενή, χρησιμοποιώντας γενετικό υλικό από τα δικά του καρκινικά κύτταρα.
Στην κλινική δοκιμή φάσης 1, οι ασθενείς έλαβαν το εμβόλιο σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία. Από τους 16 συμμετέχοντες, οι 8 ανέπτυξαν ισχυρή ανοσολογική απόκριση, Τ-λεμφοκύτταρα που επιτίθενται στα καρκινικά κύτταρα. Πρόκειται για ένα σημαντικό εύρημα, καθώς ο καρκίνος του παγκρέατος θεωρείται ιδιαίτερα ανθεκτικός στην ανοσοθεραπεία.
Τα δεδομένα παρακολούθησης έξι ετών είναι εξαιρετικά ενθαρρυντικά: έξι από τους ασθενείς που ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία συνεχίζουν κανονικά τη ζωή τους. Όπως και στην περίπτωση της Gustafson, ο καρκίνος δεν έχει επανεμφανιστεί.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι δύο τύποι Τ-κυττάρων συνεργάζονται για τη δημιουργία μακροχρόνιας ανοσολογικής άμυνας: τα «killer» Τ-κύτταρα, που επιτίθενται άμεσα στον καρκίνο, και τα «helper» Τ-κύτταρα, που ενισχύουν τη διάρκειά τους.
Νέες έρευνες για την ανοσοθεραπεία
Παρότι τα αποτελέσματα είναι πολλά υποσχόμενα, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι βασίζονται σε μικρό αριθμό ασθενών και απαιτείται περαιτέρω έρευνα. Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη μεγαλύτερη κλινική δοκιμή φάσης 2, ενώ εξετάζονται και άλλες προσεγγίσεις, όπως εμβόλια που στοχεύουν συγκεκριμένες πρωτεΐνες, όπως η KRAS, η οποία εμφανίζεται στο 90% των περιπτώσεων καρκίνου του παγκρέατος.
Η νέα αυτή κατεύθυνση δείχνει ότι η ανοσοθεραπεία μπορεί να είναι πιο αποτελεσματική σε πρώιμα στάδια της νόσου. Αν επιβεβαιωθούν τα ευρήματα, τα εξατομικευμένα εμβόλια mRNA ενδέχεται να αποτελέσουν ένα σημαντικό εργαλείο στη θεραπεία ενός από τους πιο δύσκολους καρκίνους.
