Οι στατίνες συγκαταλέγονται στα πιο διαδεδομένα φάρμακα παγκοσμίως, καθώς χρησιμοποιούνται ευρέως για τη μείωση της «κακής» χοληστερόλης (LDL) και την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων, όπως εμφράγματα και εγκεφαλικά.
Ωστόσο, για χρόνια, λίστες με δεκάδες πιθανές παρενέργειες έχουν δημιουργήσει φόβο και δυσπιστία σε ασθενείς, αποθαρρύνοντας μάλιστα ορισμένους να τις χρησιμοποιούν παρά την αποτελεσματικότητά τους.
Μια νέα, μεγάλης κλίμακας επιστημονική ανάλυση έρχεται να ανατρέψει αυτή την εικόνα, δείχνοντας ότι οι περισσότερες από τις παρενέργειες που αποδίδονται στις στατίνες δεν προκαλούνται τελικά από το ίδιο το φάρμακο.
Σύμφωνα με την πιο ολοκληρωμένη ανασκόπηση επιστημονικών δεδομένων παγκοσμίως, πέρα από τους γνωστούς κινδύνους που σχετίζονται με μυϊκό πόνο και διαβήτη, μόνο τέσσερις από τις υπόλοιπες 66 παρενέργειες που αναφέρονται στις ετικέτες των στατινών – παροδικές αυξήσεις στα ηπατικά ένζυμα, ήπιες ανωμαλίες στο ήπαρ, αλλαγές στα ούρα και οίδημα ιστών – υποστηρίζονται από επιστημονικά στοιχεία. Ακόμη και σε αυτές τις περιπτώσεις, ο κίνδυνος είναι πολύ μικρός.
Τα στοιχεία της μελέτης
Η μετα-ανάλυση, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lancet, αποτελεί την πιο ολοκληρωμένη αξιολόγηση μέχρι σήμερα των στοιχείων που αφορούν τις αναγραφόμενες παρενέργειες των στατινών. Εξέτασε 19 τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές, στις οποίες συμμετείχαν 124.000 άτομα, με μέσο χρόνο παρακολούθησης τεσσεράμισι χρόνια.
Από τις 66 παρενέργειες που αναφέρονται σήμερα στις ετικέτες των προϊόντων, οι ερευνητές δεν βρήκαν ισχυρά στοιχεία ότι οι στατίνες προκαλούν τις 62 από αυτές. Σε αυτές περιλαμβάνονται – μεταξύ άλλων – προβλήματα μνήμης, κατάθλιψη, διαταραχές ύπνου και νευρικές βλάβες που οδηγούν σε μυρμήγκιασμα στα χέρια και τα πόδια.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι ο κίνδυνος για τις περισσότερες από τις αναγραφόμενες παρενέργειες είναι ελάχιστος, ενώ τα οφέλη υπερτερούν κατά πολύ των πιθανών βλαβών. Για τον λόγο αυτό, οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι οι ετικέτες των φαρμάκων θα πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε να αντικατοπτρίζουν καλύτερα τα διαθέσιμα δεδομένα και να βοηθούν ασθενείς και γιατρούς να λαμβάνουν πιο ενημερωμένες αποφάσεις.
«Χρειάζεται άμεσα αναθεώρηση στο φύλλο οδηγιών»
«Αυτό που μπορέσαμε να δείξουμε με αξιοπιστία είναι ότι οι στατίνες δεν κάνουν αυτά τα συχνά αναφερόμενα συμβάντα να εμφανίζονται πιο συχνά», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης, η Christina Reith, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και πρόσθεσε:
«Για παράδειγμα, το ποσοστό των ανθρώπων που εμφάνιζαν απώλεια μνήμης ανά έτος ήταν το ίδιο τόσο σε όσους λάμβαναν στατίνη όσο και σε όσους δεν λάμβαναν. Το ίδιο ίσχυε και για τα προβλήματα ύπνου. Αυτό σημαίνει ότι πλέον έχουμε πολύ καλά στοιχεία πως, παρότι αυτά τα προβλήματα μπορεί πράγματι να εμφανιστούν ενώ κάποιος παίρνει στατίνες, δεν προκαλούνται από τις ίδιες τις στατίνες».
Αν και η μελέτη επισημαίνει ότι ενδέχεται να εμφανιστούν κάποιες παρενέργειες μετά από χρήση στατινών για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από τον μέσο χρόνο παρακολούθησης, η Christina Reith τόνισε ότι τα ευρήματα είναι καθησυχαστικά: «Για τους περισσότερους ανθρώπους, ο κίνδυνος παρενεργειών υπερκαλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τα οφέλη των στατινών».
«Τώρα που γνωρίζουμε ότι οι στατίνες δεν προκαλούν την πλειονότητα των παρενεργειών που αναφέρονται στα φύλλα οδηγιών, οι πληροφορίες για τις στατίνες χρειάζονται άμεση αναθεώρηση, ώστε να βοηθηθούν ασθενείς και γιατροί να λαμβάνουν καλύτερα ενημερωμένες αποφάσεις για την υγεία», επισήμανε από την πλευρά του και ο Sir Rory Collins, ομότιμος καθηγητής ιατρικής και επιδημιολογίας στην Οξφόρδη και ανώτερος συγγραφέας της μελέτης.
Ο Bryan Williams, επικεφαλής επιστημονικός και ιατρικός διευθυντής του British Heart Foundation, που συγχρηματοδότησε την έρευνα, ανέφερε: «Οι στατίνες είναι φάρμακα που σώζουν ζωές και έχει αποδειχθεί ότι προστατεύουν από εμφράγματα και εγκεφαλικά. Αυτά τα στοιχεία αποτελούν μια αναγκαία απάντηση στην παραπληροφόρηση γύρω από τις στατίνες και θα πρέπει να βοηθήσουν στην αποτροπή περιττών θανάτων από καρδιαγγειακή νόσο».
Η Victoria Tzortziou Brown, πρόεδρος του Royal College, μιλώντας στον Guardian για την έρευνα, συμφώνησε πως «παρότι οι στατίνες – όπως κάθε φάρμακο – έχουν πιθανές παρενέργειες, ο κίνδυνος για τους περισσότερους ανθρώπους είναι χαμηλός».
Ωστόσο, σημείωσε, πως «αν και οι στατίνες μπορούν να έχουν πραγματικά οφέλη για ορισμένους ασθενείς, δεν είναι κατάλληλες για όλους» και «η απόφαση για τη χορήγησή τους θα πρέπει πάντα να είναι αποτέλεσμα συζήτησης μεταξύ του γιατρού και του ασθενούς».
