Το Ιράν αποχαιρλετησε τον ανώτατο θρησκευτικό του ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος σκοτώθηκε μαζί με μέλη της οικογένειάς του στην έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ κατά του Ιράν, σε μια τελετή με έντονο πολιτικό, θρησκευτικό και γεωπολιτικό συμβολισμό.
Στην Τεχεράνη βρέθηκαν περισσότεροι από 10 εκατομμύρια άνθρωποι στους δρόμους, ενώ αντιπροσωπείες από πάνω από 100 χώρες έχουν κληθεί ή αναμένεται να παραστούν στις τελετές, σύμφωνα με διεθνή μέσα.
Η σορός του πρώην ανώτατου ηγέτη του Ιράν τέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα στο Μεγάλο Τέμενος Μοσαλά της Τεχεράνης, όπου Ιρανοί αξιωματούχοι, θρησκευτικοί ηγέτες, στρατιωτικοί και ξένοι προσκεκλημένοι απέτισαν φόρο τιμής. Η τελετή αποτελεί την έναρξη μιας πολυήμερης διαδικασίας πένθους, με τις ιρανικές αρχές να επιδιώκουν να τη μετατρέψουν σε επίδειξη ενότητας και αντοχής του καθεστώτος.
Πολυήμερο πένθος και ισχυρός συμβολισμός
Σύμφωνα με το Associated Press, η κηδεία καθυστέρησε λόγω της συνέχισης του πολέμου, καθώς ο Χαμενεΐ είχε σκοτωθεί στις 28 Φεβρουαρίου, την πρώτη ημέρα της κοινής αμερικανοϊσραηλινής επίθεσης κατά του Ιράν.
Τα διεθνή μέσα μεταδίδουν ότι οι τελετές δεν περιορίζονται στην Τεχεράνη. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει πολυήμερες πομπές και τελετουργίες σε πόλεις με βαρύ θρησκευτικό και πολιτικό φορτίο, ενώ σύμφωνα με δημοσιεύματα η σορός του Χαμενεΐ αναμένεται να μεταφερθεί και στη Μασχάντ για την ταφή.
Η ιρανική ηγεσία επιχειρεί να παρουσιάσει την κηδεία ως ιστορική στιγμή συσπείρωσης, σε μια περίοδο κατά την οποία η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες του πολέμου, τις οικονομικές πιέσεις και την αβεβαιότητα για την επόμενη ημέρα στην κορυφή της εξουσίας.
Παρουσία ξένων αντιπροσωπειών
Η παρουσία εκπροσώπων από περισσότερες από 100 χώρες δίνει στην τελετή χαρακτήρα διεθνούς πολιτικού γεγονότος. Το Al Jazeera μετέδωσε ότι ανάμεσα στους προσκεκλημένους βρίσκονται αρχηγοί κρατών, κυβερνητικοί αξιωματούχοι και αντιπροσωπείες χωρών που διατηρούν στενές σχέσεις με την Τεχεράνη.
Σύμφωνα με διεθνείς αναφορές, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην παρουσία εκπροσώπων από χώρες όπως η Ρωσία, η Κίνα, το Ιράκ, η Τουρκία και το Πακιστάν, καθώς η Τεχεράνη επιδιώκει να στείλει μήνυμα ότι, παρά τα πλήγματα που έχει δεχθεί, δεν βρίσκεται διπλωματικά απομονωμένη.
Αντίθετα, δυτικοί ηγέτες δεν αναμένεται να έχουν κεντρικό ρόλο στις τελετές, με την κηδεία να εξελίσσεται και σε πολιτικό μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ και τους συμμάχους τους.
Συνθήματα και μηνύματα κατά ΗΠΑ και Ισραήλ
Το κλίμα στην Τεχεράνη είναι φορτισμένο. Σύμφωνα με το Times of Israel, κατά την έναρξη της νεκρώσιμης τελετής ακούστηκαν συνθήματα όπως «Θάνατος στην Αμερική» και «Θάνατος στο Ισράηλ», στοιχείο που δείχνει ότι η ιρανική ηγεσία επιδιώκει να συνδέσει το πένθος με το αφήγημα της αντίστασης απέναντι στη Δύση και στο Ισραήλ.
Η τελετή πραγματοποιείται ενώ η περιοχή παραμένει σε κατάσταση υψηλής έντασης. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει επανειλημμένα τις ΗΠΑ και το Ισραήλ να μην επιχειρήσουν νέα πλήγματα κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων, ενώ τα μέτρα ασφαλείας στην πρωτεύουσα είναι δρακόντεια.
Η πολιτική κληρονομιά του Χαμενεΐ
Ο Αλί Χαμενεΐ κυβέρνησε το Ιράν για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες και υπήρξε το πρόσωπο που διαμόρφωσε σε μεγάλο βαθμό τη σημερινή φυσιογνωμία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Η περίοδος της ηγεσίας του συνδέθηκε με την ενίσχυση των Φρουρών της Επανάστασης, την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, την επέκταση της ιρανικής επιρροής στη Μέση Ανατολή και την αυστηρή εσωτερική πολιτική γραμμή.
Η κηδεία του δεν αποτελεί απλώς μια τελετή αποχαιρετισμού. Είναι και μια προσπάθεια του ιρανικού συστήματος να δείξει ότι παραμένει όρθιο, παρά το ισχυρό πλήγμα στην κορυφή της εξουσίας. Όπως σημειώνει το Wall Street Journal, η τελετή οργανώνεται ως επίδειξη περιφρόνησης προς τις ΗΠΑ και τη Δύση, αλλά και ως μήνυμα εσωτερικής συνοχής.
Το ερώτημα της διαδοχής
Πίσω από το τελετουργικό πένθος, το μεγάλο ερώτημα αφορά την επόμενη ημέρα στην ιρανική ηγεσία. Η απουσία ή η περιορισμένη δημόσια παρουσία προσώπων που θεωρούνταν πιθανοί διάδοχοι τροφοδοτεί σενάρια και αναλύσεις για τις εσωτερικές ισορροπίες του καθεστώτος.
Η διαδοχή του Χαμενεΐ θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για την εσωτερική πολιτική σταθερότητα, αλλά και για τη στάση του Ιράν στον πόλεμο, τις σχέσεις του με τους συμμάχους του και τη στρατηγική του απέναντι στις ΗΠΑ και το Ισραήλ.
Η ιρανική ηγεσία γνωρίζει ότι η κηδεία παρακολουθείται στενά από τη διεθνή κοινότητα. Για αυτό και η μαζική συμμετοχή, η παρουσία ξένων αντιπροσωπειών και η αυστηρή σκηνοθεσία της τελετής λειτουργούν ως μήνυμα ότι η Ισλαμική Δημοκρατία επιχειρεί να περάσει από το σοκ του θανάτου του Χαμενεΐ σε μια νέα περίοδο πολιτικής συσπείρωσης.
Μια κηδεία με διεθνείς προεκτάσεις
Η Τεχεράνη μετατρέπεται για ημέρες σε επίκεντρο της παγκόσμιας προσοχής. Η κηδεία του Χαμενεΐ δεν είναι μόνο ιρανική υπόθεση, αλλά γεγονός με ευρύτερη σημασία για τη Μέση Ανατολή.
Σε μια περίοδο κατά την οποία ο πόλεμος έχει αναδιαμορφώσει τις ισορροπίες στην περιοχή, η εικόνα εκατομμυρίων ανθρώπων στους δρόμους της Τεχεράνης επιδιώκεται να λειτουργήσει ως μήνυμα αντοχής. Ταυτόχρονα, όμως, η τελετή αναδεικνύει και τα μεγάλα ερωτήματα που ανοίγονται για το Ιράν: ποιος θα ελέγξει την επόμενη φάση της εξουσίας, πόσο σκληρή θα είναι η γραμμή απέναντι στη Δύση και αν η χώρα θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο ή θα αναζητήσει προσαρμογές μετά τον θάνατο του ανθρώπου που καθόρισε την πορεία της για δεκαετίες.
