Γιατί μόνο η Κίνα μπορεί να αντέξει κλείσιμο στα Στενά του Ορμούζ

Η Κίνα δείχνει ότι μπορεί να αντέξει ακόμη και ένα παρατεταμένο μπλόκο στα Στενά του Ορμούζ, την ώρα που η υπόλοιπη Ασία μετρά ήδη τις πληγές της από την ενεργειακή κρίση. Χάρη σε ηλεκτρικά αυτοκίνητα, γιγαντιαία αποθέματα πετρελαίου, διαφοροποιημένες πηγές προμήθειας και αγωγούς που παρακάμπτουν τις θαλάσσιες οδούς, το Πεκίνο εμφανίζεται ως ο μεγάλος «επιζών» ενός σεναρίου που για άλλες οικονομίες θα ήταν εφιάλτης. Την ώρα που Ιαπωνία και Νότια Κορέα ζητούν από τους πολίτες τους να κάνουν πιο σύντομα ντους και να δουλεύουν από το σπίτι, το Πεκίνο διακηρύσσει ότι κρατά γερά το δικό του «ενεργειακό μπολ ρυζιού».

Την ίδια στιγμή, η Κίνα είναι μακράν ο μεγαλύτερος πελάτης πετρελαίου που διακινείται από τα Στενά του Ορμούζ – με εισαγωγές περί τα 5,4 εκατ. βαρέλια την ημέρα στο πρώτο τρίμηνο του 2025 – ωστόσο έχει προνοήσει να μην εξαρτάται από έναν μόνο προμηθευτή ή έναν μόνο διάδρομο. Σε αντίθεση με την Ιαπωνία, που αντλεί σχεδόν το 80% του πετρελαίου της από Σαουδική Αραβία και ΗΑΕ, το Πεκίνο μοιράζει περίπου το ίδιο ποσοστό προμηθειών σε οκτώ χώρες, συμπεριλαμβανομένων Ρωσίας, Βενεζουέλας και Ιράν, εκμεταλλευόμενο και τα «έκπτωτα» φορτία που οι αμερικανικές κυρώσεις κρατούν μακριά από άλλους αγοραστές. Ένα σημαντικό τμήμα αυτών των ροών κατευθύνεται στις δεξαμενές του μυστικοπαθούς στρατηγικού αποθέματος πετρελαίου, το οποίο, μαζί με τα εμπορικά αποθέματα, εκτιμάται ότι μπορεί να καλύψει έως και επτά μήνες εισαγωγών που σήμερα περνούν από τα Στενά του Ορμούζ.

Πώς η Κίνα «χτυπά» τα Στενά του Ορμούζ με… ηλεκτροκίνηση

Το μεγάλο «όπλο» της Κίνας απέναντι στον κίνδυνο διακοπής ροών από τα Στενά του Ορμούζ είναι η εκρηκτική της μετάβαση στα ηλεκτρικά οχήματα. Ο στόχος του Πεκίνου ήταν το 20% των νέων πωλήσεων να είναι ηλεκτρικά έως το 2025, όμως πέρυσι τα EVs έφτασαν ήδη να αποτελούν το 50% των νέων ταξινομήσεων, ρίχνοντας την κατανάλωση καυσίμων πολύ χαμηλότερα από τις προηγούμενες προβλέψεις. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Centre for Research on Energy and Clean Air, ο όγκος πετρελαίου που εξοικονομήθηκε χάρη στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα μόνο πέρυσι αντιστοιχεί περίπου στο σύνολο των εισαγωγών από τη Σαουδική Αραβία, κάτι που ουσιαστικά «εξουδετερώνει» έναν κρίσιμο πυλώνα εξάρτησης από τον Κόλπο.

Η αλλαγή αυτή δεν είναι μόνο ποσοτική, αλλά και στρατηγική: καθώς η ζήτηση για βενζίνη και ντίζελ τείνει να κορυφωθεί, η κινεζική οικονομία αποσυνδέει σταδιακά την ανάπτυξή της από το πετρέλαιο της Μέσης Ανατολής και, κατ’ επέκταση, από την ομαλή διέλευση των τάνκερ στα Στενά του Ορμούζ. Αυτό σημαίνει ότι κάθε νέο εκατομμύριο ηλεκτρικών οχημάτων στους κινεζικούς δρόμους μειώνει όχι μόνο τις εκπομπές, αλλά και την γεωπολιτική ισχύ του συγκεκριμένου θαλάσσιου «λαιμού μπουκαλιού».

Κίνα, Στενά του Ορμούζ και το «δίχτυ ασφαλείας» σε αποθέματα, δίκτυα και αγωγούς

Πέρα από τα ηλεκτρικά οχήματα, η Κίνα έχει επενδύσει σε ένα ενεργειακό μίγμα που καθιστά τα Στενά του Ορμούζ λιγότερο κρίσιμα από ποτέ. Το ηλεκτρικό της δίκτυο τροφοδοτείται σχεδόν εξ ολοκλήρου από εγχώριο άνθρακα και ραγδαία αυξανόμενες ανανεώσιμες πηγές, με αποτέλεσμα σχεδόν όλη η πρόσθετη ζήτηση ηλεκτρισμού να καλύπτεται από νέα φωτοβολταϊκά και αιολικά, μειώνοντας την ανάγκη για εισαγωγές LNG και άνθρακα. Αυτό προσφέρει μία επιπλέον «ασπίδα» απέναντι σε σοκ στην αγορά φυσικού αερίου ή σε θαλάσσιες μεταφορές καυσίμων, σύμφωνα με το Reuters.

Την ίδια ώρα, η εγχώρια παραγωγή πετρελαίου έχει φτάσει σε νέο ρεκόρ περίπου 4,3 εκατ. βαρελιών ημερησίως – περίπου το 40% των συνολικών εισαγωγών – ενώ η παραγωγή φυσικού αερίου αυξάνεται αρκετά ώστε, μαζί με τις εισαγωγές μέσω αγωγών, να μειώνει τις ανάγκες σε υγροποιημένο αέριο σε επίπεδα χαμηλότερα από το 2020. Το εκτεταμένο δίκτυο αγωγών που συνδέει την Κίνα με Ρωσία, Κεντρική Ασία και Μιανμάρ επιτρέπει στο Πεκίνο να «παρακάμπτει» τις θαλάσσιες οδούς, ενώ ακόμη και οι φιλόδοξες – αν και μακρινές – προοπτικές του αγωγού Power of Siberia 2 ενισχύουν το αφήγημα μιας Κίνας που σχεδιάζει να μειώσει ακόμη περισσότερο την εξάρτησή της από τα Στενά του Ορμούζ τις επόμενες δεκαετίες.

Οι νησιωτικοί γείτονες, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, στερούνται αυτού του χερσαίου πλεονεκτήματος, στηριζόμενοι σχεδόν αποκλειστικά στα τάνκερ που περνούν από τον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, κάτι που τους εκθέτει σε πολύ μεγαλύτερο γεωπολιτικό κίνδυνο. Εάν οι εντάσεις στον Κόλπο κλιμακωθούν ή αν υπάρξει νέος γύρος επιθέσεων σε κρίσιμες υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Μέση Ανατολή, η «ψυχραιμία» της Κίνας θα βασίζεται ακριβώς σε αυτό το πολυεπίπεδο δίχτυ ασφαλείας που έχει πλέξει γύρω από τις ενεργειακές της ανάγκες.