Η πρόσφατη ευθεία απειλή πολέμου του Αμερικανού προέδρου προς το Ομάν αιφνιδίασε, καθώς ιστορικά αλλά και κατά την έναρξη των εχθροπραξιών, το Ομάν θεωρούνταν ως ένας από τους πιο σταθερούς και μακροχρόνιους συμμάχους της Ουάσινγκτον στην περιοχή. Ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε αυτή την προειδοποίηση, καθώς το Μουσκάτ φέρεται να διεξάγει συνομιλίες με την Τεχεράνη για τον κοινό έλεγχο και την επιβολή τελών στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Η αλήθεια είναι ότι το Σουλτανάτο του Ομάν βρίσκεται στο επίκεντρο των εξελίξεων εκ των πραγμάτων λόγω της γεωγραφικής του θέσης. Η Τεχεράνη έχει συμπεριλάβει τη Μουσκάτ στις συζητήσεις για τη μελλοντική διαχείριση του στενού, εν μέρει επειδή το Ομάν θεωρείται εδώ και καιρό αξιόπιστος διαμεσολαβητής και εν μέρει επειδή η γεωγραφία του δίνει έναν αναπόφευκτο ρόλο. Η αξία του Ομάν στον Περσικό Κόλπο βασίζεται, λοιπόν, σε έναν συνδυασμό γεωγραφικής θέσης, αυτοσυγκράτησης και συσσωρευμένης εμπιστοσύνης. Επί δεκαετίες, η Μουσκάτ λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ κρατών που δεν μπορούν να συνομιλήσουν απευθείας, από τις ΗΠΑ και το Ιράν έως αντίπαλες πρωτεύουσες του Κόλπου και την de facto κυβέρνηση της Σαναά με τη Σαουδική Αραβία.
Η Μουσκάτ δεν φιλοξενούσε απλώς συνομιλίες ούτε μετέφερε μηνύματα μεταξύ αντιπάλων. Εμπλέκεται ακόμη και σήμερα στο ζήτημα του ποιος καθορίζει τους κανόνες στο Ορμούζ, μέχρι ποιο σημείο μπορεί το Ιράν να θεσμοθετήσει τη θέση του εκεί και κατά πόσο το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου μπορεί να αποδεχθεί μια διευθέτηση που του προσφέρει κεντρικό ρόλο στη διατήρηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα αποδεχθεί καμία συμφωνία που θα αποδυνάμωνε την ικανότητά της να ελέγχει τη θαλάσσια οδό ή να περιορίζει την περιφερειακή επιρροή του Ιράν. Το Ομάν πληρώνει πλέον το τίμημα της ίδιας του της χρησιμότητας. Η «Ελβετία της Μέσης Ανατολής» δεν είναι πλέον μόνο ο διακριτικός οικοδεσπότης συνομιλιών μεταξύ εχθρών· μετατρέπεται σε στόχο πιέσεων, επειδή η διπλωματία του δείχνει προς μια τάξη πραγμάτων στον Κόλπο λιγότερο εξαρτημένη από την αμερικανική δυναμική.
Οι ΗΠΑ γνωρίζουν ότι τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από το Στενό του Ορμούζ πρέπει να διέρχονται μέσω του Κόλπου του Ομάν και ότι αυτό το καθιστά αναντικατάστατο για όλους τους εμπλεκόμενους: το Ιράν, το Πακιστάν, την Ινδία, την Κίνα, τις ΗΠΑ και τις ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές που εξαρτώνται από τις προμήθειες του Κόλπου. Στα ζητήματα του Ιράν, της Υεμένης και της Παλαιστίνης, η Μουσκάτ συχνά κράτησε αποστάσεις από τις πιο ανοιχτά ευθυγραμμισμένες πολιτικές του Αμπού Ντάμπι και του Ριάντ.
Γι’ αυτό η μεσολάβηση του Ομάν μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ το 2025 και το 2026 είχε σημασία. Στον γύρο του 2026, αναφέρθηκε ότι ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν απέσπασε από την Τεχεράνη μια σημαντική πυρηνική παραχώρηση, συμπεριλαμβανομένης διατύπωσης περί μηδενικού εμπλουτισμού ουρανίου. Το κατά πόσο αυτή η συνεννόηση μπορεί να αναβιώσει μετά την εκεχειρία, αν και εφόσον αυτή επιτευχθεί, παραμένει ασαφές, όμως το επεισόδιο ανέδειξε πόσο σοβαρά αντιμετωπίζει το Ιράν το Ομάν ως δίαυλο επικοινωνίας.
Για την Τεχεράνη, το Ομάν είναι ένα κράτος του Κόλπου που διατήρησε τις σχέσεις του μέσα από πολλαπλές κρίσεις, αρνήθηκε να προσχωρήσει στις Συμφωνίες του Αβραάμ και συνέχισε να υποστηρίζει ότι η περιφερειακή ασφάλεια δεν μπορεί να ανατεθεί σε εξωπεριφερειακές δυνάμεις. Για την Ουάσιγκτον, αυτή ακριβώς η ανεξαρτησία γίνεται όλο και πιο ενοχλητική, ιδιαίτερα καθώς η Μουσκάτ αρνείται να εντάξει τη διαμεσολάβησή της στην αμερικανοϊσραηλινή διαδικασία εξομάλυνσης σχέσεων.
Το βασικό ερώτημα σήμερα είναι αν το Ομάν εργάζεται απλώς για τη διατήρηση της ασφαλούς διέλευσης μέσω των Στενών του Ορμούζ ή αν κινείται προς μια πιο επίσημη συνεννόηση με το Ιράν σχετικά με τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας, της ασφάλειας και ενδεχομένως των τελών διέλευσης.
Η δημόσια ρητορική της Μουσκάτ παραμένει προσεκτική. Οι Ομανοί αξιωματούχοι μιλούν για «ασφαλή και βιώσιμη» ναυσιπλοΐα, αποκλιμάκωση και ρυθμίσεις που προστατεύουν το διεθνές εμπόριο. Η ρητορική της Τεχεράνης είναι πιο διεκδικητική, ιδιαίτερα όσον αφορά τη ρύθμιση και την πληρωμή τελών. Ο «ελέφαντας όμως στο δωμάτιο» παραμένει ο Λευκός Οίκος.
