Νέα ένταση καταγράφεται ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, την ώρα που οι διαπραγματεύσεις για παράταση της εκεχειρίας και επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ παραμένουν ανοιχτές.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες πραγματοποίησαν μέσα στο Σαββατοκύριακο πλήγματα «αυτοάμυνας» σε ιρανικό έδαφος, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ επέστρεψε με αλλαγές το προτεινόμενο σχέδιο συμφωνίας για την περιοχή.
Πλήγματα σε ραντάρ και κέντρα διοίκησης
Η US Central Command ανακοίνωσε ότι τα αμερικανικά πλήγματα στόχευσαν ιρανικά ραντάρ και εγκαταστάσεις διοίκησης και ελέγχου.
Σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά, η επιχείρηση ήταν απάντηση σε «επιθετικές ενέργειες» του Ιράν, μεταξύ των οποίων και η κατάρριψη αμερικανικού drone MQ-1, το οποίο, όπως αναφέρει η CENTCOM, επιχειρούσε πάνω από διεθνή ύδατα.
Αμερικανικά μαχητικά φέρονται να κατέστρεψαν ιρανικά συστήματα αεράμυνας, έναν σταθμό ελέγχου εδάφους και δύο drones μίας κατεύθυνσης, τα οποία σύμφωνα με την Ουάσινγκτον αποτελούσαν απειλή για πλοία που διέρχονταν από την περιοχή.
Το Ιράν απαντά με πλήγμα σε αμερικανική βάση
Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι έπληξαν αμερικανική αεροπορική βάση, η οποία, σύμφωνα με την Τεχεράνη, χρησιμοποιήθηκε για επίθεση σε τηλεπικοινωνιακό πύργο στο ιρανικό νησί Σιρίκ.
Η ανακοίνωση δεν κατονόμασε τη βάση που φέρεται να χτυπήθηκε, ωστόσο ήρθε μετά τις αναφορές του Κουβέιτ ότι απέκρουσε επιθέσεις με drones και πυραύλους.
Παρά τις αλλεπάλληλες ανταλλαγές πυρών από την έναρξη της εύθραυστης εκεχειρίας τον Απρίλιο, οι συγκρούσεις δεν έχουν οδηγήσει μέχρι στιγμής σε πλήρη κατάρρευση της συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός.
Ο Τραμπ ζητά αλλαγές στο σχέδιο συμφωνίας
Την ίδια στιγμή, συνεχίζεται το σκληρό παζάρι για το μνημόνιο κατανόησης που θα μπορούσε να οδηγήσει σε τερματισμό των εχθροπραξιών και σε νέο γύρο συνομιλιών για τα μεγάλα ανοιχτά ζητήματα.
Ο Τραμπ επέστρεψε με αλλαγές το σχέδιο συμφωνίας, μετά τη σύσκεψη που είχε με τους συμβούλους του την Παρασκευή.
Οι ακριβείς αλλαγές δεν έχουν γίνει γνωστές, ωστόσο Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι ο πρόεδρος ζητά αυστηρότερη διατύπωση για τις πυρηνικές δεσμεύσεις του Ιράν και για την υποχρέωση επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ.
Σύμμαχοι των ΗΠΑ στον Κόλπο έχουν ήδη ενημερωθεί για τις συζητήσεις.
«Το Ιράν θέλει συμφωνία», λέει ο Τραμπ
Μετά την ανακοίνωση των τελευταίων αμερικανικών πληγμάτων, ο Τραμπ έγραψε στο Truth Social ότι το Ιράν «θέλει πραγματικά να κάνει συμφωνία».
«Θα είναι μια καλή συμφωνία για τις ΗΠΑ και για όσους είναι μαζί μας», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος.
Παρά το αισιόδοξο μήνυμα, οι διαφωνίες παραμένουν. Το Ιράν επιμένει ότι δεν διαπραγματεύεται αυτή τη στιγμή λεπτομέρειες του πυρηνικού του προγράμματος, ενώ η Ουάσινγκτον επιδιώκει πιο σαφείς δεσμεύσεις από την Τεχεράνη.
«Δεν εμπιστευόμαστε τον εχθρό», λέει η Τεχεράνη
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, δήλωσε ότι καμία συμφωνία με τις ΗΠΑ δεν θα εγκριθεί αν δεν διασφαλιστούν τα «δικαιώματα» του Ιράν.
«Οι στρατιώτες του διπλωματικού πεδίου μάχης δεν εμπιστεύονται τα λόγια και τις υποσχέσεις του εχθρού», ανέφερε, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο Tasnim.
Όπως είπε, για την Τεχεράνη σημασία έχουν τα «απτά αποτελέσματα» και μόνο σε αντάλλαγμα αυτών το Ιράν θα εκπληρώσει τις δικές του δεσμεύσεις.
Νέα πίεση στα Στενά του Ορμούζ
Στο επίκεντρο παραμένουν τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμη δίοδος για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.
Ο Τραμπ έχει δώσει εντολή στο αμερικανικό Ναυτικό να διατηρήσει τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών και να προχωρήσει στην απομάκρυνση ιρανικών ναρκών από τα Στενά.
Η CENTCOM ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις ακινητοποίησαν εμπορικό πλοίο με σημαία Γκάμπιας, το οποίο κατευθυνόταν σε ιρανικό λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν, πυροβολώντας στο μηχανοστάσιό του μετά από περισσότερες από 20 προειδοποιήσεις.
Σύμφωνα με την αμερικανική διοίκηση, πρόκειται για το πέμπτο εμπορικό πλοίο που έχει ακινητοποιηθεί από την έναρξη του αποκλεισμού, ενώ περισσότερα από 100 πλοία έχουν αλλάξει πορεία.
Οικονομικός πονοκέφαλος από το πετρέλαιο
Η κρίση έχει ήδη επιπτώσεις στην αγορά ενέργειας.
Ο επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου των ΗΠΑ, Κέβιν Χάσετ, δήλωσε ότι η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και οι ιδιωτικές εταιρείες διαθέτουν ακόμη «δισεκατομμύρια» βαρέλια πετρελαίου σε αποθέματα, ώστε να αντιμετωπιστεί η πίεση στις τιμές.
Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου μειώθηκαν κατά ακόμη 9,1 εκατομμύρια βαρέλια μέσα σε μία εβδομάδα, σύμφωνα με στοιχεία της Energy Information Administration.
Ο Χάσετ εκτίμησε ότι ακόμη και αν υπάρξει συμφωνία με το Ιράν και αρθούν οι αποκλεισμοί στα Στενά του Ορμούζ, μπορεί να χρειαστούν έως και δύο μήνες για να επιστρέψει η ροή πετρελαίου σε κανονικά επίπεδα.
Η βενζίνη πιέζει τους Αμερικανούς
Οι αυξημένες τιμές ενέργειας έχουν ήδη περάσει στην καθημερινότητα των Αμερικανών.
Η μέση τιμή της βενζίνης στις ΗΠΑ έφτασε τα 4,34 δολάρια ανά γαλόνι, σύμφωνα με την AAA. Αν και είναι χαμηλότερη σε σχέση με την προηγούμενη εβδομάδα, παραμένει περίπου 46% υψηλότερη από τα επίπεδα στην αρχή του πολέμου.
Η οικονομική πίεση επηρεάζει και την εικόνα των πολιτών για την οικονομία, με δημοσκόπηση της Gallup να δείχνει ότι μόλις 16% των Αμερικανών αξιολογεί την κατάσταση της οικονομίας ως εξαιρετική ή καλή.
Η συμφωνία παραμένει κοντά, αλλά όχι κλειδωμένη
Παρά τα νέα πλήγματα και τις ανταλλαγές πυρών, Αμερικανοί αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια συμφωνία παραμένει κοντά.
Ένας αξιωματούχος είπε ότι νέα μεγάλης κλίμακας στρατιωτικά πλήγματα θεωρούνται απίθανα όσο οι συνομιλίες βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο, ενώ οι περιφερειακοί σύμμαχοι των ΗΠΑ δεν θέλουν επανέναρξη ευρείας πολεμικής σύγκρουσης.
Ωστόσο, το χάσμα στη διατύπωση της συμφωνίας παραμένει. Οι ΗΠΑ ζητούν ισχυρότερες εγγυήσεις για τα πυρηνικά και τα Στενά του Ορμούζ, ενώ το Ιράν απαιτεί συγκεκριμένα ανταλλάγματα και απορρίπτει την πλήρη εμπιστοσύνη στις αμερικανικές υποσχέσεις.
Η κρίση, επομένως, δεν έχει τελειώσει. Βρίσκεται σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο σημείο, όπου ένα νέο χτύπημα, μια λάθος εκτίμηση ή μια φράση στο τελικό κείμενο μπορεί να κρίνει αν η περιοχή θα κινηθεί προς αποκλιμάκωση ή προς νέα έκρηξη.
