Η Ουάσιγκτον επιταχύνει τη μεταφορά της κύριας ευθύνης για τη συμβατική άμυνα της Ευρώπης στους ίδιους τους Ευρωπαίους συμμάχους, την ώρα που το Πεντάγωνο εξετάζει διαφορετικά σενάρια για το μέλλον της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην ήπειρο. Η αναθεώρηση αφορά περίπου 80.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς που βρίσκονται σήμερα στην Ευρώπη και έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία κυρίως στις χώρες της ανατολικής πτέρυγας του ΝΑΤΟ.
Στις Βρυξέλλες βρέθηκε την Πέμπτη ο υφυπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για θέματα πολιτικής Έλμπριτζ Κόλμπι, ένας από τους βασικούς αρχιτέκτονες της νέας αμερικανικής αμυντικής στρατηγικής, για συνομιλίες με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε και τους πρεσβευτές των κρατών-μελών. Η επίσκεψή του συνδέεται άμεσα με την εξάμηνη αναθεώρηση της διάταξης των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη.
Το μήνυμα της κυβέρνησης Τραμπ είναι πλέον σαφές: η Ευρώπη πρέπει να αναλάβει πολύ μεγαλύτερο μέρος της συμβατικής της άμυνας, με τις ΗΠΑ να διατηρούν κρίσιμες δυνατότητες, την πυρηνική αποτροπή και ισχυρή παρουσία, αλλά χωρίς να σηκώνουν το μεγαλύτερο βάρος όπως συνέβαινε επί δεκαετίες. Ο ίδιος ο Ρούτε έχει παραδεχθεί ότι το ΝΑΤΟ μετατρέπεται σταδιακά σε μια Συμμαχία περισσότερο «ευρωπαϊκά καθοδηγούμενη», με τις ΗΠΑ να παραμένουν όμως βασικός πυλώνας της αποτροπής.
Το ερωτηματολόγιο που ανησύχησε την Ευρώπη
Στο πλαίσιο της αναθεώρησης, η Ουάσιγκτον απέστειλε στους συμμάχους ένα αναλυτικό ερωτηματολόγιο, ζητώντας πληροφορίες όχι μόνο για τις αμυντικές τους δαπάνες αλλά και για την πολιτική τους στάση απέναντι στις αμερικανικές προτεραιότητες.
Μεταξύ άλλων, εξετάζονται οι δυνατότητες πρόσβασης, χρήσης βάσεων και υπερπτήσεων, η προθυμία των χωρών να επενδύσουν περισσότερο στην άμυνα και η συνεργασία τους με την αμερικανική αμυντική βιομηχανία. Σύμφωνα με το Reuters, η διαδικασία έχει δημιουργήσει την αίσθηση σε ορισμένες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες ότι η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει πλέον τη στρατιωτική της παρουσία με πολύ πιο «συναλλακτική» λογική.
Ο Κόλμπι δήλωσε ότι στόχος ήταν οι Ηνωμένες Πολιτείες να ακούσουν «απευθείας και γραπτώς» τις θέσεις των συμμάχων.
Τέσσερα σενάρια για τις αμερικανικές δυνάμεις
Η αναθεώρηση δεν έχει ακόμη καταλήξει σε τελική απόφαση.
Το Πεντάγωνο επεξεργάζεται τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές επιλογές για τη μελλοντική διάταξη των αμερικανικών δυνάμεων στην Ευρώπη, οι οποίες αναμένεται να παρουσιαστούν στον υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ έως τις 6 Νοεμβρίου, πριν από την οριστικοποίηση της διαδικασίας στο τέλος του έτους.
Οι επιλογές μπορεί να περιλαμβάνουν αναδιάταξη μονάδων, μείωση στρατευμάτων σε συγκεκριμένες χώρες ή μεταφορά ορισμένων δυνατοτήτων σε περιοχές που η Ουάσιγκτον θεωρεί μεγαλύτερης στρατηγικής προτεραιότητας.
Δεν έχει αποφασιστεί, πάντως, γενικευμένη αποχώρηση των ΗΠΑ από την Ευρώπη.
Η ίδια η ηγεσία του ΝΑΤΟ επιμένει ότι οι ΗΠΑ θα συνεχίσουν να διαθέτουν ισχυρή συμβατική παρουσία, πέρα από την πυρηνική «ομπρέλα», ακόμη και αν οι Ευρωπαίοι αναλάβουν μεγαλύτερο κομμάτι της άμυνας της ηπείρου.
Η Ανατολική Ευρώπη φοβάται κενό ασφαλείας
Το μεγαλύτερο άγχος καταγράφεται σε χώρες όπως η Πολωνία και τα κράτη της Βαλτικής, όπου η αμερικανική στρατιωτική παρουσία θεωρείται κρίσιμη απέναντι στη Ρωσία.
Ορισμένες κυβερνήσεις έχουν φτάσει στο σημείο να προτείνουν μεγαλύτερη οικονομική συμμετοχή στο κόστος παραμονής των αμερικανικών δυνάμεων, προκειμένου να καταστήσουν λιγότερο πιθανή μια σημαντική μείωση της παρουσίας τους.
Η ανησυχία εντείνεται καθώς το ΝΑΤΟ εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη Ρωσία τη σοβαρότερη απειλή για την ευρωατλαντική ασφάλεια, ενώ τους τελευταίους μήνες έχουν καταγραφεί νέες παραβιάσεις εναέριου χώρου και περιστατικά με drones στην ανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας.
Η Ευρώπη πρέπει πλέον να πληρώσει και να αναλάβει περισσότερα
Η μετατόπιση αυτή δεν αποτελεί αιφνιδιασμό για το ΝΑΤΟ.
Ήδη από τις αρχές του 2026, η Συμμαχία είχε αρχίσει να προσαρμόζει το μοντέλο άμυνάς της ώστε οι Ευρωπαίοι και ο Καναδάς να αναλάβουν μεγαλύτερο μέρος των συμβατικών δυνάμεων που θα απαιτούνταν σε περίπτωση ενεργοποίησης των σχεδίων συλλογικής άμυνας.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να αυξηθούν οι αμυντικές δαπάνες, αλλά να δημιουργηθούν περισσότερες ευρωπαϊκές μάχιμες μονάδες, αντιαεροπορική άμυνα, πυρομαχικά, επιμελητεία και βαριές χερσαίες δυνάμεις που θα μπορούν να λειτουργήσουν χωρίς απόλυτη εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο Κόλμπι ξεχώρισε μάλιστα την Πολωνία, τη Γερμανία και την Ολλανδία για τις επενδύσεις που πραγματοποιούν στον αμυντικό τομέα.
Το βασικό μήνυμα από την Ουάσιγκτον είναι ότι η αμερικανική παρουσία δεν τελειώνει, αλλά αλλάζει χαρακτήρα.
Η Ευρώπη καλείται πλέον να αποδείξει ότι μπορεί να υπερασπιστεί το μεγαλύτερο μέρος της επικράτειάς της με δικές της δυνάμεις, ενώ οι ΗΠΑ διατηρούν κρίσιμες στρατηγικές δυνατότητες και ελευθερώνουν πόρους για άλλες περιοχές, κυρίως τον Ινδοειρηνικό.
Και αυτό σημαίνει ότι η συζήτηση για τα αμερικανικά στρατεύματα στην Ευρώπη δεν αφορά απλώς αριθμούς.
Αφορά το πώς θα είναι μοιρασμένη η στρατιωτική ισχύς μέσα στο ΝΑΤΟ την επόμενη δεκαετία.
