Μια ασυνήθιστη «διπλωματία της φώκιας» επιχειρεί να επιστρατεύσει αμερικανική ενεργειακή εταιρεία με διασυνδέσεις στο περιβάλλον του Ντόναλντ Τραμπ, προκειμένου να βελτιωθούν οι σχέσεις των ΗΠΑ με τη Γροιλανδία – την ώρα που στο βάθος της υπόθεσης βρίσκονται τεράστια ενεργειακά συμφέροντα και σχέδια για εξόρυξη πετρελαίου στην Αρκτική.
Η Greenland Energy, εταιρεία με έδρα το Τέξας που επιδιώκει να ξεκινήσει έρευνες για πετρέλαιο στη Γροιλανδία, καλεί τον Αμερικανό πρόεδρο να άρει την απαγόρευση εισαγωγής προϊόντων φώκιας στις ΗΠΑ, παρουσιάζοντας την κίνηση ως μια χειρονομία που θα μπορούσε να αποφέρει έσοδα στις τοπικές κοινότητες και ταυτόχρονα να περιορίσει την καχυποψία απέναντι στην Ουάσινγκτον.
Πίσω από την πρόταση βρίσκεται ο πρόεδρος της Greenland Energy, Λάρι Σουέτς Τζούνιορ, ο οποίος έχει συντάξει ένα 36σέλιδο σχέδιο με τίτλο «sealskin diplomacy», δηλαδή «διπλωματία της φώκιας», το οποίο προορίζεται για τον Τραμπ και στελέχη της κυβέρνησής του.
Το πετρέλαιο της Γροιλανδίας στο επίκεντρο
Η πρωτοβουλία δεν είναι άσχετη με τις επιχειρηματικές επιδιώξεις της Greenland Energy.
Η εταιρεία σχεδιάζει, σε συνεργασία με τη βρετανική μεταλλευτική 80 Mile, να διαθέσει περίπου 60 εκατ. δολάρια για την πρώτη φάση γεωτρήσεων στη Γροιλανδία.
Η ίδια εκτιμά ότι κάτω από το έδαφος και τα ύδατα της αρκτικής περιοχής μπορεί να βρίσκονται ενεργειακά αποθέματα αξίας έως και ενός τρισ. δολαρίων, ενώ κάνει λόγο για περίπου 13 δισ. βαρέλια ανεκμετάλλευτου πετρελαίου.
Οι αριθμοί αυτοί, ωστόσο, αποτελούν εκτιμήσεις της ίδιας της εταιρείας και δεν ισοδυναμούν με επιβεβαιωμένα, εμπορικά εκμεταλλεύσιμα αποθέματα.
Το ενδιαφέρον για τον ορυκτό πλούτο της Γροιλανδίας έχει αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά τις επανειλημμένες δηλώσεις του Τραμπ ότι οι ΗΠΑ επιθυμούν να αποκτήσουν τον έλεγχο του αυτόνομου εδάφους του Βασιλείου της Δανίας.
Τι προβλέπει η «διπλωματία της φώκιας»
Το σχέδιο της Greenland Energy επιχειρεί να συνδέσει ένα παραδοσιακό προϊόν των αυτόχθονων κοινοτήτων με την αμερικανική γεωπολιτική στρατηγική.
Σύμφωνα με το κείμενο που έχει συνταχθεί για την κυβέρνηση Τραμπ, οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να βελτιώσουν σημαντικά την εικόνα τους στη Γροιλανδία χωρίς να δαπανήσουν χρήματα των φορολογουμένων, χωρίς να αγγίξουν το πολιτικό καθεστώς του νησιού και χωρίς να απαιτήσουν αύξηση του αριθμού των φωκιών που θανατώνονται.
Η πρόταση βασίζεται στο γεγονός ότι οι κυνηγοί της Γροιλανδίας σκοτώνουν περίπου 85.000 φώκιες τον χρόνο, κυρίως για τροφή.
Όμως, σύμφωνα με το σχέδιο, οι διεθνείς απαγορεύσεις στο εμπόριο γούνας φώκιας έχουν ουσιαστικά καταστρέψει την αγορά, με αποτέλεσμα έως και 65.000 δέρματα ετησίως να παραμένουν αναξιοποίητα ή να απορρίπτονται.
Η Greenland Energy υποστηρίζει ότι η δυνατότητα πώλησης αυτών των δερμάτων στις ΗΠΑ θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο εισόδημα για απομονωμένες κοινότητες της Γροιλανδίας.
Η απαγόρευση που ισχύει από το 1972
Οι Ηνωμένες Πολιτείες απαγορεύουν από το 1972 την εισαγωγή και εμπορία δερμάτων φώκιας και συναφών προϊόντων, με περιορισμένες εξαιρέσεις για τους αυτόχθονες πληθυσμούς της Αλάσκας.
Αντίστοιχη απαγόρευση ισχύει στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2009, κυρίως για λόγους προστασίας των ζώων, αν και προβλέπονται εξαιρέσεις για το παραδοσιακό κυνήγι αυτόχθονων πληθυσμών, όπως εκείνων της Γροιλανδίας.
Ο Σουέτς επιχειρεί να παρουσιάσει το ζήτημα περισσότερο ως οικονομικό και πολιτιστικό παρά ως θέμα κυνηγιού.
«Εφόσον οι φώκιες κυνηγιούνται για τροφή, γιατί να εμποδίζονται οι Γροιλανδοί να πωλούν τα δέρματα στους Αμερικανούς;», είναι το βασικό επιχείρημα που προβάλλει.
Το σχέδιο περιλαμβάνει μάλιστα και προσχέδιο νομοθετικής τροποποίησης του αμερικανικού Marine Mammal Protection Act του 1972, ώστε να επιτραπεί η εισαγωγή δέρματος φώκιας για χρήση, μεταξύ άλλων, σε προϊόντα πολυτελείας.
Οι διασυνδέσεις με το περιβάλλον Τραμπ
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι σχέσεις προσώπων που συνδέονται με τη Greenland Energy με το περιβάλλον του Αμερικανού προέδρου.
Στο διοικητικό συμβούλιο της εταιρείας συμμετέχει η Κάρολ Κρεγκ, η οποία διευθύνει επιχείρηση στη Φλόριντα που έχει αναλάβει συμβόλαιο σχετικό με στοιχεία του προγράμματος αντιπυραυλικής άμυνας «Golden Dome» του Τραμπ.
Παράλληλα, η εταιρεία έχει προσλάβει τον γνωστό Αμερικανό τηλεοπτικό παρουσιαστή Phil McGraw, γνωστό ως «Dr Phil», για τη δημιουργία σειράς έξι επεισοδίων σχετικά με τις προσπάθειές της να αξιοποιήσει τα πετρελαϊκά αποθέματα της Γροιλανδίας.
Ο McGraw έχει εκφράσει ανοιχτά τη στήριξή του σε πολιτικές του κινήματος MAGA και έχει συνεργαστεί στενά με την κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Σουέτς συμμετέχει επίσης στο διοικητικό συμβούλιο της αμερικανικής εταιρείας προκατασκευασμένων κατοικιών Boxabl. Συνιδρυτής της εταιρείας είναι ο Πάολο Τιραμάνι, ο οποίος έχει δηλώσει ότι προσέφερε 10 εκατ. δολάρια για το έργο της νέας αίθουσας χορού του Λευκού Οίκου που έχει προωθήσει ο Τραμπ.
Η Γροιλανδία βλέπει θετικά την άρση της απαγόρευσης – Αλλά με επιφυλάξεις
Η πρόταση θα μπορούσε να βρει υποστηρικτές στο ίδιο το νησί.
Η Ναάγια Ναθανίελσεν, μία από τους δύο εκπροσώπους της Γροιλανδίας στο δανικό κοινοβούλιο, εκτίμησε ότι μια άρση της απαγόρευσης θα ήταν «ιδιαίτερα ευπρόσδεκτη», καθώς οι Γροιλανδοί έχουν υποστεί οικονομικές συνέπειες από τους περιορισμούς στο εμπόριο προϊόντων φώκιας.
Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι η κίνηση θα προκαλούσε ανάμεικτες αντιδράσεις.
Πολλοί, όπως εξήγησε, θα εκτιμούσαν την απόφαση, αλλά ταυτόχρονα θα τη θεωρούσαν καθυστερημένη κατά περίπου 15 χρόνια και πιθανότατα μέρος μιας ευρύτερης αμερικανικής προσπάθειας να κερδίσει τις «καρδιές και τα μυαλά» των κατοίκων της Γροιλανδίας.
Αυτή ακριβώς η πολιτική διάσταση κάνει την υπόθεση ιδιαίτερα ευαίσθητη.
Οι δηλώσεις Τραμπ που έχουν προκαλέσει ανησυχία
Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα δηλώσει ότι θεωρεί τη Γροιλανδία στρατηγικής σημασίας για τις Ηνωμένες Πολιτείες, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις τόσο στο ίδιο το νησί όσο και στη Δανία.
Όπως συνέβη και με τις κατά καιρούς αναφορές του περί προσάρτησης του Καναδά, οι τοποθετήσεις του για τη Γροιλανδία έχουν προκαλέσει προβληματισμό μεταξύ συμμάχων του ΝΑΤΟ.
Η «διπλωματία της φώκιας» επιχειρεί ουσιαστικά να δώσει στην Ουάσινγκτον ένα εργαλείο ήπιας ισχύος: μια οικονομική παραχώρηση προς τους κατοίκους της Γροιλανδίας, χωρίς άμεση σύνδεση με ζητήματα κυριαρχίας.
Αντιδράσεις από οργανώσεις για την προστασία των ζώων
Η πρόταση προκαλεί ήδη αντιδράσεις.
Η Σέριλ Φινκ, εκπρόσωπος του International Fund for Animal Welfare, κατηγόρησε τους εμπνευστές του σχεδίου ότι χρησιμοποιούν τις φώκιες ως «πιόνι σε ένα γεωπολιτικό παζάρι».
Η ίδια υποστήριξε ότι τα δέρματα απειλούμενων ειδών δεν θα πρέπει να μετατρέπονται σε «νόμισμα» διεθνούς διπλωματίας.
Η Greenland Energy, από την άλλη, επιμένει ότι το σχέδιό της δεν προβλέπει αύξηση του κυνηγιού, αλλά εμπορική αξιοποίηση των δερμάτων ζώων που ήδη θανατώνονται για τροφή.
Το μεγάλο ερώτημα: Υπάρχει πράγματι τόσο πετρέλαιο;
Πέρα από το πολιτικό παιχνίδι, παραμένει ένα εξαιρετικά σημαντικό πρακτικό ζήτημα: η εξόρυξη πετρελαίου στη Γροιλανδία είναι μια από τις δυσκολότερες και ακριβότερες ενεργειακές επιχειρήσεις στον κόσμο.
Το μεγαλύτερο τμήμα του νησιού καλύπτεται από πάγο, οι υποδομές είναι περιορισμένες και οι ακραίες καιρικές συνθήκες αυξάνουν δραματικά τόσο το κόστος όσο και το τεχνικό ρίσκο.
Η ιστορία προσφέρει και ένα ισχυρό παράδειγμα.
Περισσότερο από μία δεκαετία πριν, η βρετανική πετρελαϊκή Capricorn Energy –τότε γνωστή ως Cairn Energy– δαπάνησε περίπου 1 δισ. δολάρια σε έρευνες για πετρέλαιο στη Γροιλανδία, χωρίς τελικά να καταφέρει να αναπτύξει εμπορικά αξιοποιήσιμο κοίτασμα.
Επιπλέον, η Greenland Energy έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με τις τοπικές αρχές, οι οποίες την υποχρέωσαν να αναστείλει προηγούμενες δραστηριότητες πετρελαϊκής έρευνας, κρίνοντας ότι δεν διέθετε το απαιτούμενο δικαίωμα για γεωτρήσεις.
Φώκιες, πετρέλαιο και γεωπολιτική στην Αρκτική
Έτσι, πίσω από μια φαινομενικά παράδοξη συζήτηση για το εμπόριο δέρματος φώκιας βρίσκεται μια πολύ μεγαλύτερη μάχη για το μέλλον της Αρκτικής.
Η Γροιλανδία διαθέτει τεράστια γεωστρατηγική σημασία, βρίσκεται πάνω σε κρίσιμες θαλάσσιες και στρατιωτικές διαδρομές και θεωρείται ότι διαθέτει σημαντικούς φυσικούς πόρους.
Για την Greenland Energy, η άρση της απαγόρευσης στις εισαγωγές δέρματος φώκιας θα μπορούσε να αποτελέσει μια χειρονομία καλής θέλησης προς τον τοπικό πληθυσμό.
Για τους επικριτές της, όμως, η «sealskin diplomacy» δεν μπορεί να αποσυνδεθεί από το οικονομικό συμφέρον μιας εταιρείας που θέλει πρόσβαση στον πετρελαϊκό πλούτο του νησιού.
Και για την κυβέρνηση Τραμπ, εφόσον αποφασίσει να υιοθετήσει την πρόταση, θα μπορούσε να αποτελέσει ακόμη ένα κομμάτι μιας πολύ μεγαλύτερης στρατηγικής: να ενισχύσει την αμερικανική επιρροή στη Γροιλανδία σε μια περίοδο κατά την οποία η Αρκτική μετατρέπεται σε ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά πεδία ανταγωνισμού του 21ου αιώνα.
